سوکرالفات
سوکرالفات دارویی است که با تشکیلِ یک لایهٔ محافظ روی سطحِ زخمِ گوارشی، آن را در برابرِ اسید و آنزیمهای گوارشی محافظت میکند.
این دارو بیشتر برای درمانِ زخمِ فعالِ اثنیعشر و کمک به بهبودِ آن بهکار میرود و گاهی پزشک آن را برای محافظت از مخاطِ معده نیز تجویز میکند.
این دارو باید با فاصلهٔ زمانی از سایرِ داروها و آنتیاسیدها مصرف شود تا هم اثرِ خودش کم نشود و هم جذبِ داروهای دیگر مختل نشود؛ در نارساییِ کلیه باید با احتیاط و زیرِ نظرِ پزشک استفاده شود.
اگر پس از چند هفته مصرف علائم بهبود نیافت، با پزشکِ خود مشورت کنید؛ و اگر نشانههایی مانندِ دفعِ مدفوعِ سیاهرنگ یا استفراغِ خونی دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سوکرالفات ترکیبی از ساکارز سولفاته و آلومینیوم است که در دستهٔ داروهای محافظکنندهٔ مخاطِ گوارشی قرار میگیرد و برای درمانِ زخمِ گوارشی بهکار میرود. برخلافِ آنتیاسیدها یا داروهای کاهندهٔ اسید، این دارو اسیدِ معده را خنثی یا مهار نمیکند؛ در محیطِ اسیدیِ معده بهشکلِ یک خمیرِ چسبنده درمیآید، روی سطحِ زخم مینشیند و لایهای محافظ در برابرِ اسید، پپسین و صفرا میسازد. این پوشش به بافتِ آسیبدیده فرصت میدهد تا خودبهخود ترمیم شود. سوکرالفات عمدتاً بهصورتِ موضعی در دستگاهِ گوارش اثر میکند و جذبِ سیستمیکِ آن بسیار اندک است.
موارد مصرف
- درمانِ کوتاهمدتِ زخمِ فعالِ اثنیعشر
- پیشگیری از عودِ زخمِ اثنیعشر پس از بهبودِ اولیه (درمانِ نگهدارنده)، طبق تشخیصِ پزشک
- کمک به محافظتِ مخاطِ معده در کنارِ سایرِ درمانها، به تشخیصِ پزشک
- پیشگیری از زخمهای استرسیِ گوارشی در بیمارانِ بستریِ پرخطر، طبق صلاحدیدِ پزشک
روش مصرف
سوکرالفات معمولاً با معدهٔ خالی، پیش از غذا و پیش از خواب مصرف میشود تا تماسِ بهتری با سطحِ زخم پیدا کند؛ زمانبندیِ دقیق و طولِ دورهٔ درمان را پزشک بر اساسِ نسخه مشخص میکند. بهتر است بینِ مصرفِ این دارو و سایرِ داروهای خوراکی یا آنتیاسیدها فاصلهٔ زمانی رعایت شود، چون سوکرالفات میتواند جذبِ داروهای دیگر را کم کند. حتی اگر علائم زودتر بهبود یافت، دورهٔ درمان را بدونِ مشورت با پزشک قطع نکنید، چون ممکن است زخم هنوز بهطورِ کامل ترمیم نشده باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
زخم فعال اثنیعشر
روی معدهٔ خالی مصرف شود؛ آنتیاسید در صورت نیاز دستکم ۳۰ دقیقه جدا از سوکرالفات مصرف شود.
پیشگیری از عود زخم اثنیعشر پس از بهبود اولیه
پس از بهبود زخم و با دوز کمتر از درمان فعال ادامه مییابد.
محافظت از مخاط معده در کنار درمان اصلی
با معدهٔ خالی مصرف شود و با داروهای خوراکی دیگر معمولاً دستکم ۲ ساعت فاصله داشته باشد.
پیشگیری از زخم استرسی گوارشی در بیمار بستری پرخطر
فقط در بیمارستان و با پایش تیم درمان مصرف شود؛ هرگز از راه وریدی تجویز نشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به سوکرالفات یا هر یک از اجزای آن حساسیت داشتهاید، پیش از مصرف به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- ابتلا به نارساییِ کلیه یا انجامِ دیالیز را حتماً با پزشک در میان بگذارید، چون این دارو حاویِ آلومینیوم است و ممکن است در نارساییِ کلیه در بدن تجمع پیدا کند.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و آنتیاسیدهایی را که مصرف میکنید، به پزشک یا داروساز بگویید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- در صورتِ اختلال در بلعِ قرص یا بستریبودن با تغذیهٔ لولهای، این موضوع را حتماً با پزشک در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- یبوست (شایعترینِ عارضه)
- خشکیِ دهان
- تهوع یا ناراحتیِ خفیفِ معده
- نفخ
- سرگیجه یا سردردِ خفیف
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و لبها، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دفعِ مدفوعِ سیاهرنگ یا قیری، یا استفراغِ خونی که میتواند نشانهٔ خونریزیِ گوارشی باشد؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- علائمِ غیرمعمول مانندِ گیجی، ضعفِ عضلانی یا دردِ استخوان در بیمارانِ مبتلا به نارساییِ کلیه که میتواند نشانهٔ تجمعِ آلومینیوم باشد؛ در این حالت با پزشک تماس بگیرید.
- یبوستِ شدید یا نفخِ همراه با دردِ شکمی که برطرف نمیشود؛ در این حالت با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
سوکرالفات میتواند جذبِ برخی داروهای دیگر مانند وارفارین، فنیتوئین، دیگوکسین، برخی آنتیبیوتیکها (مانندِ سیپروفلوکساسین و تتراسایکلینها)، لووتیروکسین و تئوفیلین را کاهش دهد؛ به همین دلیل معمولاً توصیه میشود این داروها با فاصلهٔ چند ساعت از سوکرالفات مصرف شوند. آنتیاسیدها نیز اگر همزمان یا نزدیک به سوکرالفات مصرف شوند، ممکن است اثرِ آن را کم کنند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا زمانبندیِ مناسب برایت تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
جذبِ سیستمیکِ سوکرالفات از دستگاهِ گوارش بسیار اندک است و به همین دلیل در برخی موارد در بارداری قابلِ استفاده در نظر گرفته میشود، اما تصمیمِ نهایی و زمانبندیِ مصرف باید با نظرِ پزشک باشد. در دورانِ شیردهی نیز به دلیلِ جذبِ اندک، معمولاً خطرِ چندانی برای نوزاد گزارش نشده است؛ بااینحال بهتر است پیش از مصرف در این دوران با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
سوکرالفات را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. قرصها را در بستهٔ اصلیِ خود و دور از دسترسِ کودکان نگه دارید. پیش از مصرف همیشه تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافه را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 500 mg |
| قرص | 1 g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید سوکرالفات را با معدهٔ خالی مصرف کنم؟
۰۲آیا میتوانم آنتیاسید را همزمان با سوکرالفات مصرف کنم؟
۰۳درمان با سوکرالفات معمولاً چقدر طول میکشد؟
۰۴اگر داروهای دیگری هم مصرف میکنم، باید چهکار کنم؟
۰۵آیا سوکرالفات باعثِ یبوست میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۳ سازنده، در گروه A02BX02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.