لووتیروکسین سدیم
لووتیروکسین سدیم شکل مصنوعی هورمون تیروکسین و از داروهای هورمونی تیروئید است. این محلول خوراکی کمبود هورمون تیروئید را جبران میکند.
بیشتر برای کمکاری مادرزادی یا اکتسابی تیروئید بهکار میرود. در برخی گواترها و برای سرکوب هورمون محرک تیروئید در سرطانهای تمایزیافتهٔ تیروئید نیز ممکن است تجویز شود.
مقدار دارو باید با علائم و آزمایشهای تیروئید تنظیم شود؛ دریافت بیش از نیاز میتواند علائم پرکاری تیروئید و عوارض قلبی ایجاد کند. برای لاغری استفاده نشود و محلول با سرنگ خوراکی مدرج اندازهگیری شود.
اگر بیماری قلبی، دیابت، پوکی استخوان، اختلال غدهٔ فوقکلیه یا هیپوفیز دارید، یا باردار و شیرده هستید، پیش از شروع یا تغییر درمان اطلاع دهید. تپش شدید یا نامنظم، درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس یا تورم صورت و گلو نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لووتیروکسین سدیم شکل مصنوعی هورمون تیروکسین است و در گروه هورمونهای تیروئید، در ردهٔ هورمونهای سیستمیک، قرار میگیرد. پس از ورود به بدن، بخشی از آن به شکل فعالتر هورمون تیروئید تبدیل میشود و سوختوساز، رشد و عملکرد اندامها را تنظیم میکند. هدف اصلی آن جبران کمبود هورمون در کمکاری تیروئید و در برخی بیماران کاهش تحریک تیروئید در درمان سرطان تمایزیافتهٔ تیروئید است. آکو-تیروکس شکل محلول خوراکی این ماده است و مقدار آن باید بر اساس وضعیت فرد و آزمایشهای دورهای تنظیم شود.
موارد مصرف
- جایگزینی هورمون در کمکاری مادرزادی تیروئید
- درمان کمکاری اکتسابی تیروئید، از جمله پس از جراحی یا درمان با ید رادیواکتیو
- درمان کمکاری مرکزی ناشی از اختلال هیپوفیز یا هیپوتالاموس، با پایش تخصصی
- در برخی بیماران مبتلا به گواتر منتشر غیرسمی یا گواتر همراه با تیروئیدیت هاشیموتو، طبق تشخیص متخصص
- سرکوب هورمون محرک تیروئید در برخی سرطانهای تمایزیافتهٔ تیروئید، همراه با درمانهای استاندارد مانند جراحی یا ید رادیواکتیو
روش مصرف
محلول فقط برای مصرف خوراکی است و باید هر روز طبق نسخه، ترجیحاً در زمان ثابت، بهصورت یک نوبت ناشتا و پیش از صبحانه مصرف شود. برای اندازهگیری از سرنگ خوراکی مدرج همراه فرآورده استفاده کنید و قاشق خانگی بهکار نبرید؛ محلول را با شیر، آبمیوه یا غذا مخلوط نکنید مگر بروشور همان بسته اجازه دهد. اثر درمان ممکن است چند هفته بعد کاملتر شود، بنابراین پایبندی و انجام آزمایشهای دورهای مهم است؛ مقدار، شکل دارویی یا برند را خودسرانه تغییر ندهید و درمان جایگزینی را بدون نظر پزشک قطع نکنید. در کمکاری پایدار، درمان ممکن است طولانیمدت یا مادامالعمر باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کمکاری مادرزادی تیروئید
در کمکاری مادرزادی دائمی، درمان معمولاً مادامالعمر است. محلول را با سرنگ مدرج، در زمان ثابت و ترجیحاً با معدهٔ خالی پیش از صبحانه مصرف کنید.
کمکاری اکتسابی تیروئید، از جمله پس از جراحی یا درمان با ید رادیواکتیو
پس از جراحی کامل تیروئید یا درمان با ید رادیواکتیو، درمان اغلب طولانیمدت است. مصرف با معدهٔ خالی و جدا از آهن، کلسیم و آنتیاسیدها انجام شود.
کمکاری مرکزی ناشی از اختلال هیپوفیز یا هیپوتالاموس
پیش از شروع درمان، نارسایی غدهٔ فوقکلیه باید بررسی و در صورت وجود درمان شود.
گواتر منتشر غیرسمی یا گواتر همراه با تیروئیدیت هاشیموتو
درمان سرکوبی فقط در موارد منتخب انجام شود؛ اگر هورمون محرک تیروئید از ابتدا پایین باشد، خطر پرکاری تیروئید، تپش قلب و کاهش تراکم استخوان افزایش مییابد.
سرکوب هورمون محرک تیروئید در سرطانهای تمایزیافتهٔ تیروئید
درمان معمولاً طولانیمدت است؛ پایش منظم هورمون محرک تیروئید، وضعیت قلب و تراکم استخوان برای پیشگیری از سرکوب بیش از حد ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ بیماری قلبی، درد قفسهٔ سینه، ضربان نامنظم، فشارخون بالا یا سن بالا؛ در این افراد شروع درمان باید محتاطانه و با پایش انجام شود.
- کمکاری غدهٔ فوقکلیه یا بیماری هیپوفیز و هیپوتالاموس؛ کمکاری درماننشدهٔ غدهٔ فوقکلیه باید پیش از شروع لووتیروکسین رسیدگی شود.
- دیابت، پوکی استخوان، صرع، گواتر یا ندول تیروئید، و سابقهٔ جراحی تیروئید یا درمان با ید رادیواکتیو.
- در نوزادان و کودکان، سن و وزن و نتیجهٔ آزمایشها باید برای تعیین مقدار در نظر گرفته شود؛ اندازهگیری با سرنگ مدرج اهمیت ویژه دارد.
- همهٔ داروها و مکملها، بهویژه آهن، کلسیم، آنتیاسیدها، داروهای کاهش اسید معده، رقیقکنندههای خون و داروهای ضدتشنج.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، حساسیت دارویی، و مصرف مکملهای حاوی بیوتین؛ بیوتین ممکن است نتیجهٔ آزمایش تیروئید را نادرست کند.
عوارض احتمالی
- این علائم معمولاً در صورت دریافت بیش از نیاز بدن دیده میشوند و در مقدار مناسب کمتر رخ میدهند.
- تپش قلب یا افزایش ضربان قلب
- بیقراری، عصبیشدن، تحریکپذیری یا بیخوابی
- لرزش دست، تعریق یا تحملنکردن گرما
- سردرد
- اسهال، تهوع، تغییر اشتها یا کاهش وزن
- درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس، غش، یا ضربان بسیار سریع یا نامنظم: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم ناگهانی صورت، لبها، زبان یا گلو، کهیر گسترده، خسخس یا دشواری تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب بسیار بالا، گیجی، بیقراری شدید، ضعف شدید، تشنج یا افت فشار، بهویژه پس از مصرف بیش از مقدار تجویزشده: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تداوم لرزش، تعریق، اسهال، کاهش وزن، بیخوابی یا تپش قلب: پزشک باید مقدار دارو و آزمایشهای تیروئید را بهسرعت بررسی کند؛ خودسرانه مقدار را کموزیاد نکنید.
- در نوزاد یا کودک، سردرد شدید، استفراغ مکرر، اختلال دید یا تغییر غیرعادی در رشد: همان روز ارزیابی پزشکی لازم است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
آهن، کلسیم، آنتیاسیدهای حاوی آلومینیوم یا منیزیم، سوکرالفات، کلستیرامین و سِولامر جذب لووتیروکسین را کم میکنند؛ معمولاً باید با آن چند ساعت فاصله، اغلب دستکم ۴ ساعت، داشته باشند. داروهای کاهش اسید معده مانند امپرازول و پنتوپرازول، فرآوردههای سویا و رژیم بسیار پرفیبر نیز میتوانند جذب را تغییر دهند. آمیودارون، لیتیوم، برخی داروهای ضدتشنج، ریفامپیسین و داروهای حاوی استروژن ممکن است نیاز به پایش یا تنظیم درمان را تغییر دهند؛ لووتیروکسین همچنین میتواند اثر وارفارین و نیاز به داروهای دیابت را تغییر دهد. بیوتین تداخل آزمایشگاهی دارد و ممکن است نتیجهٔ آزمایش تیروئید را مخدوش کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید؛ الکل تداخل مستقیم مهمی با این دارو ندارد، اما در صورت بیماری قلبی یا تپش قلب از مصرف زیاد آن پرهیز کنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
لووتیروکسین برای درمان کمکاری تیروئید در بارداری معمولاً لازم و قابل استفاده است و قطع خودسرانه میتواند برای مادر و جنین زیانبار باشد. نیاز به دارو در بارداری ممکن است افزایش یابد، بنابراین آزمایشهای تیروئید باید منظم انجام شود و مقدار دارو طبق نظر متخصص تنظیم شود. در شیردهی مقدار کمی از دارو وارد شیر میشود و در مقدار درمانی معمولاً برای شیرخوار مشکلساز نیست؛ پزشک را از شیردهی مطلع کنید.
نگهداری
در دمای اتاق، ترجیحاً کمتر از ۲۵ درجهٔ سانتیگراد، دور از نور و رطوبت و در بستهبندی اصلی نگه دارید و از گرمای زیاد و یخزدگی دور باشد. دارو را دور از دسترس کودکان بگذارید و تاریخ انقضا را بررسی کنید؛ پس از باز شدن بطری، مدت مصرف درجشده روی برچسب یا بروشور همان فرآورده را رعایت کنید و اگر محلول بدبو یا ظاهرش غیرعادی شد، آن را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا آکو-تیروکس برای لاغری مناسب است؟
۰۲آیا میتوان محلول آکو-تیروکس را با قرص لووتیروکسین عوض کرد؟
۰۳آیا مصرف آکو-تیروکس در بارداری باید قطع شود؟
۰۴آیا این محلول برای نوزادان و کودکان هم قابل استفاده است؟
۰۵اگر یک نوبت آکو-تیروکس را فراموش کنم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه H03AA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.