لووتیروکسین سدیم
لووتیروکسین سدیم شکل صناعی هورمون تیروکسین است که در بدن جای هورمون طبیعی تیروئید را میگیرد و کمبود آن را جبران میکند.
بیشترین کاربرد آن، درمان جایگزینی در کمکاری تیروئید و کنترل هورمونی پس از جراحی تیروئید یا در برخی گرههای تیروئیدی است.
دوز این دارو کاملاً فردی است و باید همیشه در ساعتی ثابت از روز و طبق نسخهٔ پزشک مصرف شود؛ تغییر خودسرانهٔ دوز یا برند دارو مناسب نیست.
اگر پس از شروع دارو دچار تپش قلب، درد قفسهٔ سینه، لرزش شدید یا هر نشانهٔ غیرعادی دیگری شدید، یا پیش از هرگونه تغییر در دوز، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لووتیروکسین سدیم (Levothyroxine Sodium) شکل صناعی هورمون تیروکسین (T4) است، همان هورمونی که در بدن سالم از غدهٔ تیروئید ترشح میشود. این دارو در ردهٔ هورمونهای تیروئیدی جای میگیرد و زمانی که غدهٔ تیروئید نتواند هورمون کافی بسازد، جای آن را میگیرد. بخشی از این هورمون در بدن به فرم فعالتر، یعنی ترییدوتیرونین (T3)، تبدیل میشود و با اتصال به گیرندههای اختصاصی سلولی، سرعت متابولیسم، دمای بدن، ضربان قلب و رشد سلولی را تنظیم میکند. هدف اصلی مصرف آن، بازگرداندن سطح هورمون تیروئید به حالت طبیعی و برطرفکردن نشانههای کمکاری تیروئید است.
موارد مصرف
- درمان جایگزینی در کمکاری تیروئید، صرفنظر از علت آن
- کنترل و مراقبت دارویی پس از جراحی برداشتن تیروئید
- سرکوب هورمون محرک تیروئید در برخی گرهها یا گواتر ساده، طبق تشخیص پزشک
- بخشی از پیگیری درمانی پس از سرطان تیروئید
- کمکاری مادرزادی تیروئید در نوزادان و کودکان
روش مصرف
این دارو معمولاً صبح، با معدهٔ خالی و نیم تا یک ساعت پیش از صبحانه، همراه یک لیوان آب ساده مصرف میشود تا جذب آن یکنواخت بماند. بهتر است هر روز در ساعتی مشخص مصرف شود و فاصلهٔ چند ساعته با مکمل کلسیم و آهن، آنتیاسیدها یا شیر رعایت گردد، چون اینها جذب دارو را کم میکنند. رسیدن به اثر کامل آن معمولاً چند هفته طول میکشد؛ به همین دلیل حتی اگر اثر فوری حس نشود، نباید خودسرانه دوز را تغییر داد یا مصرف را قطع کرد. تغییر برند دارو نیز بهتر است فقط با اطلاع پزشک انجام شود. مقدار دقیق مصرف را همیشه پزشک، بر پایهٔ آزمایشهای دورهای، تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کمکاری تیروئید اکتسابی در بزرگسالان؛ درمان جایگزینی
در کمکاری مرکزی، تنظیم دوز بر پایهٔ تیروکسین آزاد و وضعیت بالینی انجام میشود، نه فقط هورمون محرک تیروئید. بهدلیل دامنهٔ درمانی باریک، پایش منظم ضروری است.
مراقبت جایگزینی پس از جراحی برداشتن تیروئید
پس از هر تغییر مقدار، پایش آزمایشگاهی در زمان مناسب لازم است؛ قطع یا تغییر خودسرانه میتواند تعادل هورمونی را برهم بزند.
سرکوب هورمون محرک تیروئید در برخی گرهها یا گواتر ساده
برای همهٔ گرهها یا گواترها مناسب نیست؛ سرکوب بیش از حد میتواند موجب تپش قلب، بینظمی ضربان و کاهش تراکم استخوان شود.
پیگیری درمانی پس از سرطان تیروئید
این رژیم وابسته به هدف سرکوب است؛ کمترین مقدار مؤثر برای کاهش خطر عوارض قلبی و استخوانی بهکار میرود و معمولاً تا زمان تعیینشده در برنامهٔ پیگیری ادامه مییابد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به لووتیروکسین یا هر یک از اجزای قرص حساسیت دارید، پیش از مصرف به پزشک بگویید.
- سابقهٔ بیماری قلبی مانند آنژین، آریتمی یا فشار خون بالا را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر نارسایی غدهٔ فوقکلیوی دارید که هنوز درمان نشده، پیش از شروع این دارو حتماً پزشک را مطلع کنید؛ این نارسایی باید نخست کنترل شود.
- ابتلا به دیابت، پوکی استخوان یا هرگونه اختلال ریتم قلب را به پزشک اطلاع دهید.
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری را حتماً پیش از شروع یا در حین مصرف با پزشک مطرح کنید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
عوارض احتمالی
- تپش قلب یا افزایش محسوس ضربان قلب
- لرزش خفیف دستها
- بیخوابی یا بیقراری
- تعریق بیشازحد و حساسیت به گرما
- سردرد خفیف
- کاهش وزن یا تغییر اشتها
- درد قفسهٔ سینه یا تپش شدید و نامنظم قلب: با اورژانس تماس بگیرید یا فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا تنگی نفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- لرزش شدید، تب بالا، بیقراری زیاد یا گیجی که میتواند نشانهٔ مصرف بیشازحد باشد: سریع با پزشک تماس بگیرید.
- سردرد شدید و مداوم همراه با تاری دید، بهویژه در کودکان: باید همان روز به پزشک گزارش شود.
- بینظمی قاعدگی یا کاهش تراکم استخوان در پی مصرف طولانیمدت: در ویزیت بعدی با پزشک مطرح شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان مکمل کلسیم و آهن، آنتیاسیدهای حاوی آلومینیوم یا منیزیم، برخی داروهای کاهندهٔ اسید معده و غذاهای پرفیبر یا سویا میتواند جذب لووتیروکسین را کم کند؛ بهتر است فاصلهٔ چند ساعته با این موارد رعایت شود. این دارو همچنین میتواند اثر داروهای ضدانعقاد خون مانند وارفارین را تقویت کند و ممکن است نیاز بدن به داروهای دیابت را تغییر دهد. برخی داروهای دیگر مانند آمیودارون، لیتیوم، برخی ضدتشنجها و قرصهای ضدبارداری هورمونی نیز میتوانند بر عملکرد این دارو اثر بگذارند. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا در صورت نیاز، زمانبندی یا دوز تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در دوران بارداری، کمکاری درماننشدهٔ تیروئید میتواند رشد جنین را مختل کند؛ به همین دلیل ادامه و گاه افزایش دوز لووتیروکسین زیر نظر پزشک در این دوران ضروری است و نباید بدون مشورت قطع شود. آزمایشهای دورهای تیروئید در بارداری اهمیت بیشتری پیدا میکند. مقدار کمی از این دارو نیز از راه شیر به نوزاد میرسد، اما بر پایهٔ شواهد موجود، مصرف آن در دوران شیردهی زیر نظر پزشک بیاشکال شمرده میشود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید، ترجیحاً در بستهٔ اصلی خود. قرصها را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از هر مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا تغییررنگداده را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید لووتیروکسین را صبح و با معدهٔ خالی مصرف کرد؟
۰۲اگر یک نوبت دارو را فراموش کنم، چه کنم؟
۰۳آیا مصرف این دارو مادامالعمر است؟
۰۴چرا باید مرتب آزمایش خون بدهم؟
۰۵آیا میتوانم برند دارو را خودسرانه عوض کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه H03AA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.