لوونورژسترل
لوونورژسترل نوعی پروژستینِ مصنوعی (هورمونِ زنانه) است که در قدرتِ ۷۵۰ میکروگرم بهصورتِ قرصِ پیشگیریِ اورژانسیِ بارداری مصرف میشود.
بیشترین کاربردِ آن پیشگیری از بارداریِ ناخواسته پس از نزدیکیِ محافظتنشده یا شکستِ روشِ پیشگیریِ معمول (مانندِ پارگیِ کاندوم) است.
اثربخشیِ این قرص با گذشتِ زمان کاهش مییابد؛ باید هرچه زودتر و ترجیحاً در ساعاتِ اولیه پس از نزدیکیِ محافظتنشده مصرف شود و جایگزینِ روشِ منظمِ پیشگیری از بارداری نیست.
اگر قاعدگیِ بعدی بیش از حدِ معمول به تأخیر افتاد، دردِ شدیدِ یکطرفهٔ شکم داشتید، یا دربارهٔ زمانِ مصرف و تداخل با داروهای دیگرتان مطمئن نیستید، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لوونورژسترل نوعی هورمونِ زنانهٔ مصنوعی از خانوادهٔ پروژستینهاست که در این قدرت (۷۵۰ میکروگرم) بهعنوانِ روشِ پیشگیریِ اورژانسیِ بارداری، یعنی همان «قرصِ روزِ بعد»، بهکار میرود و در ایران با نامهای تجاریِ گوناگونی از جمله لونرژسترول، تَنسی، لونژیل و اووسیز نیز عرضه میشود. این دارو با بهتعویقانداختن یا مهارِ تخمکگذاری و غلیظکردنِ ترشحاتِ دهانهٔ رحم، احتمالِ باروری پس از نزدیکیِ محافظتنشده را کاهش میدهد. نکتهٔ مهم این است که این قرص روشِ سقط نیست؛ اگر لانهگزینیِ جنین از پیش رخ داده باشد هیچ اثری بر آن ندارد. این دارو فقط برایِ موقعیتهای اورژانسی و گاهبهگاه طراحی شده و جایگزینِ روشهای منظمِ پیشگیری از بارداری نیست.
موارد مصرف
- پیشگیریِ اورژانسی از بارداری پس از نزدیکیِ جنسیِ محافظتنشده
- پس از پارگی، لغزش یا استفادهٔ نادرستِ کاندوم
- فراموشکردنِ یک یا چند نوبت از قرصهای ضدبارداریِ معمول
- تأخیر در تزریق، تعویضِ چسب یا حلقهٔ واژینالِ پیشگیری از بارداری
- پس از رابطهٔ جنسیِ ناخواسته یا تجاوز، بهعنوانِ یکی از اقداماتِ پیشگیرانه
روش مصرف
این قرص را در اسرعوقت پس از نزدیکیِ محافظتنشده مصرف کنید؛ اثربخشیِ آن با گذشتِ زمان کم میشود و بیشترین تأثیر در ساعات و روزهای نخست است (بسیاری از منابع بازهٔ حدودِ ۷۲ ساعت را ذکر میکنند). مصرف با یا بدونِ غذا بلامانع است. شمار و فاصلهٔ نوبتهای مصرف بسته به نوعِ فرآورده فرق میکند؛ دستورالعملِ داخلِ بستهٔ خریداریشده را بخوانید یا از داروساز بپرسید. اگر تا چند ساعت پس از مصرف استفراغ کردید، با داروساز یا پزشک تماس بگیرید تا دربارهٔ نیازِ مصرفِ نوبتِ دیگر راهنمایی شوید. این روش برای مصرفِ مکرر طراحی نشده؛ پس از آن تا قاعدگیِ بعدی از روشِ مطمئنِ دیگری مانندِ کاندوم هم استفاده کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری اورژانسی از بارداری پس از نزدیکی جنسی محافظتنشده
هرچه زودتر مصرف شود مؤثرتر است؛ برای پیشگیری منظم جایگزین روش معمول پیشگیری نیست.
پیشگیری اورژانسی پس از پارگی، لغزش یا استفاده نادرست از کاندوم
در صورت استفراغ تا ۳ ساعت پس از مصرف، دوز مصرفشده باید تکرار شود؛ این دارو از عفونتهای مقاربتی پیشگیری نمیکند.
پیشگیری اورژانسی پس از فراموشکردن یک یا چند نوبت از قرصهای پیشگیری از بارداری
روش منظم پیشگیری را طبق دستور ادامه دهید؛ اگر قاعدگی بیش از ۷ روز عقب افتاد، بررسی بارداری لازم است.
پیشگیری اورژانسی پس از تأخیر در تزریق یا تعویض چسب یا حلقه واژینال پیشگیری از بارداری
روش منظم پیشگیری را هرچه زودتر از سر بگیرید و تا برقرارشدن اثر آن از کاندوم استفاده کنید.
پیشگیری اورژانسی پس از رابطه جنسی ناخواسته یا تجاوز
از عفونتهای مقاربتی پیشگیری نمیکند؛ پس از تجاوز، مراجعه فوری برای ارزیابی و اقدامات پیشگیرانه لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر احتمال میدهید از پیش باردار هستید یا نشانههای بارداری دارید
- سابقهٔ حساسیت به لوونورژسترل یا هر یک از اجزای این دارو
- بیماریِ شدیدِ کبدی یا اختلال در عملکردِ کبد
- سابقهٔ بارداریِ خارجرحمی (لولهای) یا جراحیِ لولههای رحمی
- مصرفِ هر داروی دیگر، بهویژه داروهای ضدِتشنج، داروهای ضدِسل یا فرآوردههای گیاهیِ سنتجان
- شیردهی، برای هماهنگکردنِ بهترین زمانِ مصرف با شیردهی
عوارض احتمالی
- تهوع و گاهی استفراغ
- سردرد
- خستگی یا سرگیجهٔ خفیف
- دردِ خفیفِ شکم یا گرفتگیِ رحمی
- حساسیت یا دردِ خفیفِ پستان
- بینظمیِ قاعدگیِ همان دوره (زودتر یا دیرترشدنِ موعد، یا خونریزیِ لکهای)
- دردِ شدید و ناگهانیِ یکطرفهٔ زیرِ شکم، بهویژه همراه با تأخیرِ قاعدگی؛ میتواند نشانهٔ بارداریِ خارجرحمی باشد — فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ کهیرِ گسترده، تورمِ صورت/لب/زبان یا تنگیِ نفس — با اورژانس تماس بگیرید.
- بهتعویقافتادنِ قاعدگی بیش از حدودِ یک هفته از موعدِ معمول — تستِ بارداری انجام دهید و به پزشک مراجعه کنید.
- خونریزیِ شدید یا طولانیمدتِ غیرعادی از واژن — به پزشک مراجعه کنید.
- استفراغ در ساعاتِ نزدیک به زمانِ مصرفِ قرص — با داروساز یا پزشک تماس بگیرید تا دربارهٔ نیازِ مصرفِ نوبتِ دیگر راهنمایی شوید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها با فعالکردنِ آنزیمهای کبدی میتوانند اثربخشیِ لوونورژسترل را کم کنند؛ از جمله برخی داروهای ضدِتشنج (فنیتوئین، کاربامازپین، فنوباربیتال)، ریفامپین (داروی ضدِسل)، برخی داروهای ضدِرتروویروسی (مانندِ ریتوناویر) و فرآوردههای گیاهیِ حاویِ سنتجان. در این موارد ممکن است پزشک روشِ دیگری را برای پیشگیریِ اورژانسی مناسبتر بداند. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ که مصرف میکنید را حتماً به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این دارو خودش یک روشِ پیشگیریِ اورژانسیِ بارداری است، نه روشی برای پایاندادن به بارداریِ شکلگرفته؛ اگر لانهگزینیِ جنین از پیش رخ داده باشد این قرص اثری بر آن ندارد و بارداریِ موجود را قطع نمیکند. اگر پس از مصرف مشخص شد که بارداری از پیش وجود داشته، در اسرعوقت به پزشک مراجعه کنید تا ارزیابیِ لازم انجام شود. مقدارِ کمی از این دارو از راهِ شیرِ مادر به نوزاد منتقل میشود؛ مصرف در دورانِ شیردهی معمولاً قابلقبول دانسته میشود، اما بهتر است زمانِ مصرف را با کمکِ پزشک یا داروساز طوری هماهنگ کنید که کمترین مقدار به نوزاد برسد.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق، دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید، مگر آنکه راهنمای رویِ بستهٔ همان محصول شرایطِ دیگری را ذکر کرده باشد. دارو را دور از دسترس و دیدِ کودکان نگه دارید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضایِ رویِ بسته را بررسی کنید و از مصرفِ داروی تاریخگذشته خودداری کنید. این قرص را برایِ استفادهٔ بعدی بهعنوانِ روشِ منظمِ پیشگیری از بارداری ذخیره نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این قرص باعثِ سقطِ جنین میشود؟
۰۲چند بار میتوان از این قرص استفاده کرد؟
۰۳اگر بعد از مصرفِ این قرص استفراغ کردم چه باید کرد؟
۰۴چرا قاعدگیِ من بعد از مصرفِ این دارو زودتر یا دیرتر از موعد شد؟
۰۵آیا این قرص از بیماریهای آمیزشی هم پیشگیری میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۴ سازنده، در گروه G03AC03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.