اسید لاکتیک نوع ال
اسید لاکتیک نوع ال در این فرآوردهها یکی از اجزای محلول استریل هموفیلتراسیون و همودیالیز است. این محلولها آب، الکترولیتها و مواد تنظیمکنندهٔ اسید–بازِ ازدسترفته در تصفیهٔ خارجبدنی خون را جایگزین میکنند.
بیشتر برای درمان جایگزینی کلیه در نارسایی حاد کلیه و مراقبتهای ویژه به کار میرود؛ از جمله هموفیلتراسیون مداوم، همودیافیلتراسیون مداوم و همودیالیز مداوم. در برخی مسمومیتها با مواد قابلدیالیز یا قابلفیلتر نیز به کار میرود.
این محلول فقط با دستگاه مناسب و توسط تیم درمانِ آشنا با درمان جایگزینی مداوم کلیه استفاده میشود. چون کیسهها از نظر پتاسیم و گلوکز یکسان نیستند، انتخاب نوع کیسه و پایش پتاسیم، قند، الکترولیتها و تعادل اسید–باز ضروری است.
اگر حساسیت دارویی یا حساسیت به ذرت، دیابت، اختلال پتاسیم یا قند خون، بیماری شدید کبدی یا قلبی، فشار خون پایین، خطر خونریزی یا داروهای متعدد دارید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید. تپش قلب، تنگی نفس، غش، گیجی شدید یا نشانههای حساسیت شدید حین درمان نیازمند اطلاع فوری به تیم درمان است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
اسید لاکتیک نوع ال در فرآوردههایی مانند هموسول بی صفر و پریسماسول، بخشی از محلول متعادل حاوی سدیم، کلسیم، منیزیم، کلرید و بیکربنات است؛ برخی انواع، پتاسیم و گلوکز هم دارند. این فرآوردهها در ردهٔ محلولهای همودیالیز و هموفیلتراسیون از گروه داروهای خون و خونسازی قرار میگیرند. لاکتات در کنار بیکربنات به تنظیم تعادل اسید–باز کمک میکند و محلول، آب و یونهای خارجشده از خون را هنگام تصفیه جایگزین میسازد. این فرآورده اثر دارویی مستقیم مانند یک قرص یا تزریق معمولی ندارد و نوع کیسه بر اساس وضعیت بیمار و آزمایشها انتخاب میشود.
موارد مصرف
- جایگزینی آب و الکترولیتهای ازدسترفته در هموفیلتراسیون مداوم
- جایگزینی مایع در همودیافیلتراسیون مداوم
- استفاده بهعنوان محلول دیالیز در همودیالیز مداوم
- درمان جایگزینی کلیه در نارسایی حاد کلیه، بهویژه در مراقبتهای ویژه
- کمک به حذف مواد قابلدیالیز یا قابلفیلتر در برخی مسمومیتها
روش مصرف
این فرآورده خوراکی یا سرم معمولی برای مصرف خودسرانه نیست. کیسهٔ دو محفظهای باید طبق دستور فرآورده و با روش استریل توسط تیم درمان مخلوط شود؛ سپس با دستگاه مناسب، در مدار خارجبدنی پیش یا پس از فیلتر، یا بهعنوان محلول دیالیز به کار میرود. حجم، سرعت و مدت درمان بر اساس وضعیت بالینی، تراز مایعات، مقدار ادرار و آزمایشهای بیمار تعیین میشود و مقدار ثابتی برای همه وجود ندارد. کیسه را جابهجا، مخلوط یا قطع نکنید و هر تغییر در نوع محلول یا روند درمان را به تیم درمان بسپارید.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت به اجزای محلول را بگویید؛ در انواع گلوکزدار، حساسیت شناختهشده به ذرت یا فرآوردههای ذرتی نیز مهم است.
- اگر قبلاً به شما گفتهاند پتاسیم، کلسیم، منیزیم، فسفات یا بیکربنات خونتان غیرطبیعی است، اطلاع دهید؛ نوع کیسه باید با آزمایشها هماهنگ باشد. کیسهٔ بدون پتاسیم میتواند پتاسیم را پایین بیاورد و کیسهٔ پتاسیمدار برای پتاسیم بالا مناسب نیست.
- اگر دیابت، نوسان قند خون، بیماری شدید کبدی یا افزایش لاکتات دارید، بگویید؛ انواع گلوکزدار ممکن است قند را بالا ببرند و نوع بدون گلوکز میتواند زمینهٔ افت قند ایجاد کند.
- در کودکان و سالمندان، یا در نارسایی قلبی، ورم، فشار خون پایین، کاهش شدید ادرار یا خطر تجمع مایع، تنظیم حجم و سرعت تصفیه باید با دقت بیشتری انجام شود.
- اگر دسترسی عروقی مشکل دارد، فشار آن پایین است، خونریزی فعال یا خطر بالای خونریزی دارید، مناسب بودن روش و داروی ضدانعقاد باید ارزیابی شود.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و محلولهای وریدی را ارائه دهید. کیسهٔ آسیبدیده، نشتدار یا کدر نباید استفاده شود و دو محفظه باید پیش از اتصال کاملاً مخلوط شده باشند.
عوارض احتمالی
- تغییرات الکترولیتهای خون، مانند کاهش پتاسیم یا فسفات و گاهی افزایش کلسیم، بسته به نوع کیسه و وضعیت بیمار
- تغییر تعادل اسید–باز، مانند افزایش بیکربنات یا اسیدوز
- تغییر حجم مایعات بدن، مانند کمآبی یا تجمع مایع، همراه با احتمال افت فشار خون
- تغییر قند خون، بهویژه افزایش قند در انواع گلوکزدار
- تهوع یا استفراغ
- گرفتگی یا اسپاسم عضلات
- کهیر گسترده، تورم لب، زبان یا گلو، خسخس یا دشواری تنفس: احتمال حساسیت شدید است؛ فوراً به تیم درمان اطلاع دهید و اگر خارج از مرکز درمانی رخ داد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تپش قلب یا ضربان نامنظم، ضعف شدید عضلات، تشنج، گیجی، کاهش هوشیاری یا تنفس عمیق و سریع: میتواند نشانهٔ اختلال شدید الکترولیت یا اسید–باز باشد؛ فوراً ارزیابی پزشکی لازم است.
- تنگی نفس ناگهانی، ورم شدید، درد قفسه سینه، افت فشار همراه با غش یا بدتر شدن سریع حال عمومی: فوراً به پزشک یا پرستار خبر دهید؛ در صورت دسترسی نداشتن به تیم درمان، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تعریق و لرزش همراه با گیجی یا خوابآلودگی، یا تشنگی شدید و تنفس غیرعادی: احتمال افت یا افزایش شدید قند خون وجود دارد؛ فوراً تیم درمان را مطلع کنید.
- تب و لرز، درد یا قرمزی مسیر دسترسی، یا بدحال شدن ناگهانی حین تصفیه: احتمال عفونت یا آلودگی محلول یا مسیر وجود دارد؛ فوراً به تیم درمان اطلاع دهید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فرآیند هموفیلتراسیون و همودیالیز ممکن است غلظت خونی برخی داروهای قابلفیلتر یا قابلدیالیز را کم کند؛ بنابراین زمان مصرف یا مقدار برخی داروهای بیمارستانی، از جمله بعضی آنتیبیوتیکها، داروهای ضدتشنج و داروهای قلبی، ممکن است نیاز به بازبینی داشته باشد. در مصرف همزمان دیگوکسین یا داروهای مشابه، تغییر پتاسیم خطر بینظمی قلب را بیشتر میکند؛ ویتامین د و فرآوردههای کلسیم خطر افزایش کلسیم را بالا میبرند؛ بیکربنات یا مواد تنظیمکنندهٔ اسید–باز اضافی میتوانند آلکالوز ایجاد کنند؛ و سیتراتِ مورد استفاده برای ضدانعقاد ممکن است کلسیم خون را پایین بیاورد. برای خود محلول، تداخل غذایی یا الکلی مستقیمی مطرح نیست، چون خوراکی نیست. هیچ دارویی را خودسرانه به کیسه اضافه نکنید و فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی دربارهٔ مصرف مستقیم همهٔ انواع این محلولها در بارداری و شیردهی محدود است. اگر درمان جایگزینی کلیه ضروری باشد، پزشک بر اساس ضرورت درمان و تعادل فایده و خطر تصمیم میگیرد؛ بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی را پیش از شروع به تیم درمان بگویید.
نگهداری
کیسهٔ دستنخورده را مطابق شرایط درجشده روی بسته، دور از گرمای شدید و یخزدگی و هرگز زیر ۴ درجهٔ سانتیگراد نگهداری نکنید. کیسهٔ دارای نشتی، پارگی، کدورت، تغییر رنگ یا تاریخگذشته نباید استفاده شود. پس از مخلوط شدن دو محفظه، محلول باید طبق دستور مرکز درمانی بلافاصله مصرف شود و در صورت تأخیر معمولاً بیش از ۲۴ ساعت نگهداری نشود؛ باقیمانده دور ریخته شود. دور از دسترس کودکان باشد.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 5.4 g / 5.145 g / 2.033 g / 6.45 g / 3.09 g / 1000mL |
| محلول | 5.48 g / 5.145 g / 2.033 g / 6.45 g / 3.09 g / 22 g / 0.314 g / 1000mL |
| محلول | 5.4 g / 5.145 g / 2.033 g / 6.45 g / 3.09 g / 22 g / 0.157 g / 1000mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا اسید لاکتیک نوع ال همان سرم معمولی یا رینگر لاکتات است؟
۰۲چرا روی کیسههای مختلف مقدار پتاسیم و گلوکز متفاوت است؟
۰۳آیا این محلول برای هر نوع مسمومیت استفاده میشود؟
۰۴اگر دیابت داشته باشم، استفاده از پریسماسول خطرناک است؟
۰۵آیا میتوان داروی دیگری را به کیسه اضافه کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۲ سازنده، در گروه B05ZB. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.