ایزوترتینوئین موضعی
ایزوترتینوئین موضعی نوعی رتینوئید (مشتق ویتامین A) برای استفاده روی پوست است که به تنظیمِ فرایندِ تولیدِ سلولهای پوستی و بازشدنِ منافذِ بسته کمک میکند. این دارو بهصورتِ ژل روی نواحیِ مبتلا به جوش مالیده میشود.
بیشترین کاربردِ آن درمانِ جوشِ صورت (آکنه) خفیف تا متوسط است، بهویژه برای کاهشِ جوشهای سرسیاه و سرسفید و ضایعاتِ التهابیِ خفیف.
این ژل در آغازِ مصرف ممکن است پوست را قرمز، خشک و پوستهپوسته کند و حساسیتِ پوست به نورِ آفتاب را افزایش میدهد؛ به همین دلیل استفادهٔ روزانه از ضدآفتاب ضروری است.
اگر پس از چند هفته مصرفِ منظم بهبودی ندیدید، پوستتان بیشازحد ملتهب یا آزرده شد، یا باردار هستید یا قصدِ بارداری دارید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایزوترتینوئین موضعی رتینوئیدی است که برخلافِ نوعِ خوراکیِ همین دارو، فقط روی سطحِ پوست اثر میکند و بهصورتِ ژلی با غلظتِ ۰٫۰۵ درصد عرضه میشود. این دارو با اصلاحِ روندِ طبیعیِ تجدید و لایهبرداریِ سلولهای پوشانندهٔ منافذ، از بستهشدن و انسدادِ آنها جلوگیری میکند و به همین دلیل شکلگیریِ جوشهای سرسیاه و سرسفید را کاهش میدهد. اثرِ آن تدریجی است و معمولاً چند هفته تا چند ماه طول میکشد تا نتیجهٔ محسوس دیده شود. این دارو معمولاً برای آکنهٔ خفیف تا متوسط بهکار میرود و با نسخهٔ پزشک تجویز میشود.
موارد مصرف
- درمانِ جوشهای سرسیاه و سرسفید (کومدون)
- کاهشِ ضایعاتِ التهابیِ خفیفِ آکنه
- پیشگیری از شکلگیریِ جوشهای جدید در آکنهٔ خفیف تا متوسط
- بازکردنِ منافذِ بستهٔ پوست
- بهبودِ بافتِ پوستِ مستعد به جوش
روش مصرف
این ژل را طبقِ دستورِ پزشک، معمولاً شبها روی پوستِ تمیز و کاملاً خشک بهصورتِ لایهای نازک روی نواحیِ مبتلا به جوش میمالند و از تماس با چشم، لب، مخاطِ بینی و زخمهای باز پرهیز میکنند. در ابتدای مصرف ممکن است پزشک توصیه کند دفعاتِ استفاده را بهتدریج افزایش دهید تا پوست به دارو عادت کند. برای دیدنِ نتیجه باید مصرف را طبقِ برنامهٔ پزشک و بدونِ قطعِ خودسرانه ادامه داد، چون بهبودی معمولاً تدریجی است. در طولِ درمان، استفادهٔ روزانه از ضدآفتاب و پرهیز از آفتابِ شدید توصیه میشود. مقدارِ دقیق و مدتِ مصرف را پزشک یا داروساز بر اساسِ وضعیتِ پوستِ شما مشخص میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آکنهٔ کومدونال (جوشهای سرسیاه و سرسفید)
اثر درمانی ممکن است پس از ۶ تا ۸ هفته ظاهر شود؛ مصرف بیش از مقدار توصیهشده تحریک پوست را بیشتر میکند.
آکنهٔ التهابی خفیف
در صورت قرمزی، سوزش یا پوستهریزی، دفعات مصرف کاهش یابد یا موقتاً قطع شود تا تحریک برطرف شود.
پیشگیری از جوشهای جدید در آکنهٔ خفیف تا متوسط
ژل را فقط روی تکجوشها نزنید؛ از تماس با چشم، لب و مخاطها پرهیز شود.
منافذ بستهٔ پوست
از آفتاب شدید و فرآوردههای لایهبردار همزمان پرهیز کنید؛ در صورت تحریک، دفعات مصرف کاهش یابد.
بهبود بافت پوستِ مستعد به جوش
در بارداری یا هنگام برنامهریزی برای بارداری مصرف نشود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به ایزوترتینوئین، سایر رتینوئیدها یا اجزای این ژل را به پزشک بگویید.
- اگر پوستی خشک، ملتهب، دارای اگزما یا بهتازگی آفتابسوخته دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- مصرفِ همزمانِ سایر محصولاتِ موضعیِ ضدجوش یا لایهبردار (مانند بنزوئیلپراکسید یا اسیدسالیسیلیک) را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف حتماً به پزشک بگویید.
- در صورتِ داشتنِ برنامهٔ اپیلاسیون، لیزر یا هر اقدامِ پوستی، پزشک یا متخصصِ پوست را از مصرفِ این ژل مطلع کنید.
عوارض احتمالی
- قرمزی و التهابِ خفیفِ پوست
- خشکی و پوستهپوستهشدنِ پوست
- احساسِ سوزش یا گزگز در محلِ مصرف
- افزایشِ حساسیتِ پوست به نورِ آفتاب
- تشدیدِ گذرای جوشها در هفتههای نخستِ مصرف
- تورمِ شدید، تاول یا پوستهپوستهشدنِ گستردهٔ پوست — در این صورت مصرف را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانند تورمِ صورت، لبها یا گلو و دشواری در تنفس — در صورتِ بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سوختگی یا تحریکِ شدید پس از قرارگرفتن در آفتاب — مصرف را متوقف کرده و با پزشک مشورت کنید.
- بدترشدنِ آکنه یا نشانههای عفونتِ پوستی بهجای بهبودی — موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
استفادهٔ همزمانِ این ژل با سایر فرآوردههای ضدجوش یا لایهبردارِ پوست (مانند بنزوئیلپراکسید، اسیدسالیسیلیک، رتینوئیدهای دیگر یا محصولاتِ الکلی و ضدعفونیکنندهٔ قوی) میتواند خشکی و تحریکِ پوست را تشدید کند، مگر پزشک زمانبندیِ متفاوتی برایتان تعیین کرده باشد. قرارگرفتنِ طولانی در معرضِ نورِ آفتاب نیز در طولِ درمان با این ژل، حساسیتِ پوست را بیشتر میکند. فهرستِ کاملِ داروها، محصولاتِ آرایشی-بهداشتیِ فعال و مکملهایی که مصرف میکنید یا روی پوست بهکار میبرید را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگرچه جذبِ این ژل از راهِ پوست بسیار کم است، رتینوئیدها بهعنوانِ یک گروهِ دارویی با احتیاطِ ویژه در بارداری همراهاند و شواهدِ کافی برای اطمینانِ کامل از بیخطربودنِ مصرفِ موضعیِ آن در بارداری وجود ندارد؛ به همین دلیل بیشترِ پزشکان توصیه میکنند در دورانِ بارداری یا در صورتِ برنامهریزی برای بارداری از آن استفاده نشود. اطلاعاتِ مشخصی دربارهٔ ترشحِ این دارو در شیرِ مادر در دست نیست، بنابراین مصرفِ آن در دورانِ شیردهی — بهویژه در ناحیهٔ سینه — باید تنها با نظرِ پزشک باشد.
نگهداری
این ژل را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگهداری کنید و درِ آن را پس از هر بار استفاده کاملاً ببندید. آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضایِ رویِ بستهبندی را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا تغییررنگداده را مصرف نکنید و بدونِ مشورتِ داروساز آن را دور نریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| ژل | 0.05 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱این ژل چه تفاوتی با قرصِ ایزوترتینوئین (روآکوتان) دارد؟
۰۲بعد از شروعِ مصرف، نتیجه چه زمانی دیده میشود؟
۰۳آیا میتوان همزمان از ضدآفتاب و آرایش استفاده کرد؟
۰۴چرا در ابتدای مصرف پوستم قرمز و خشک شده است؟
۰۵آیا این ژل برای پوستِ حساس یا نوجوانان بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۵ سازنده، در گروه D10AD04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.