بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · دستگاه تنفس

ایزوپرنالین

Isoproterenol Hydrochloride
رده ATC R03CB01شکل تزریقیدوز 0.2 mg/1mL، 2 mg/1mLبرند در ایران ۵
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

ایزوپرنالین دارویی محرکِ گیرنده‌هایِ بتا-آدرنرژیک است که ضربانِ قلب را تندتر و هدایتِ الکتریکیِ قلب را تقویت می‌کند.

بیشتر برای چه؟

این دارو بیشتر برایِ درمانِ کوتاه‌مدت و اورژانسیِ برادی‌کاردیِ علامت‌دار (ضربانِ بسیار کندِ قلب) و برخی بلوک‌هایِ قلبی، معمولاً در بیمارستان و زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک، به کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو فقط با تزریقِ وریدی و زیرِ نظرِ پیوستهٔ ضربانِ قلب در بیمارستان تجویز می‌شود و می‌تواند تپشِ قلب، آریتمی یا دردِ قفسهٔ سینه ایجاد کند.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر شما یا بیمار سابقهٔ آریتمی، آنژینِ صدری، پرکاریِ تیروئید یا حساسیتِ دارویی دارید، یا داروی دیگری—به‌ویژه داروهایِ قلبی یا اعصاب‌وروان—مصرف می‌کنید، پیش از این درمان به تیمِ پزشکی اطلاع دهید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Isoproterenol
۰۲

معرفی دارو

ایزوپرنالین دارویی از دستهٔ محرک‌هایِ گیرندهٔ بتا-آدرنرژیک (Beta-adrenergic Agonist) است که به‌طورِ غیرانتخابی هم گیرندهٔ بتا-۱ در قلب و هم گیرندهٔ بتا-۲ در ریه و عروق را تحریک می‌کند. اثرِ اصلیِ آن تندترشدنِ ضربانِ قلب و تقویتِ هدایتِ الکتریکی در قلب است؛ به همین دلیل امروزه عمدتاً برایِ درمانِ کوتاه‌مدت و اورژانسیِ برادی‌کاردی (کندیِ خطرناکِ ضربانِ قلب) یا بلوکِ قلبی به کار می‌رود. این دارو تنها به‌صورتِ تزریقی، معمولاً با انفوزیونِ پیوستهٔ وریدی و در بیمارستان و زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک، تجویز می‌شود؛ اثرِ آن سریع اما کوتاه‌مدت است. در گذشته از آن برایِ بازکردنِ راه‌هایِ هوایی در آسم نیز استفاده می‌شد، اما امروزه داروهایِ انتخابی‌تر و ایمن‌تر، مانندِ سالبوتامول، جایِ این کاربرد را گرفته‌اند.

۰۳

موارد مصرف

  • درمانِ کوتاه‌مدت و اورژانسیِ برادی‌کاردیِ علامت‌دار، وقتی آتروپین اثر نکرده یا مناسب نباشد
  • درمانِ موقتِ بلوکِ قلبی (اختلال در هدایتِ الکتریکیِ قلب) تا کارگذاریِ ضربان‌ساز
  • کنترلِ برادی‌کاردی در گیرندگانِ پیوندِ قلب که به آتروپین پاسخ نمی‌دهند
  • کمک به کنترلِ آریتمیِ خاصِ وابسته به کندیِ ضربان، مانندِ تورساد دو پوینت، زیرِ نظرِ متخصصِ قلب
  • استفاده در برخی آزمون‌هایِ تخصصیِ قلب، مانندِ بررسیِ آریتمی در آزمایشگاهِ الکتروفیزیولوژی
۰۴

روش مصرف

ایزوپرنالین را بیمار در خانه مصرف نمی‌کند؛ این دارو تنها به‌صورتِ تزریقِ وریدی، معمولاً به شکلِ انفوزیونِ پیوسته، در بیمارستان (اورژانس یا بخشِ مراقبت‌هایِ ویژه) و توسطِ پزشک یا پرستارِ آموزش‌دیده تجویز می‌شود. سرعتِ تزریق را پزشک بر اساسِ پاسخِ قلب—که با پایشِ پیوستهٔ ریتمِ قلب و فشارِ خون دنبال می‌شود—تنظیم و در طولِ درمان تغییر می‌دهد. اثرِ این دارو کوتاه‌مدت است، به همین دلیل معمولاً تا زمانِ پایدارشدنِ ریتمِ قلب یا انجامِ درمانِ قطعی‌تر، مانندِ کارگذاریِ ضربان‌ساز، ادامه می‌یابد؛ قطعِ آن نیز تصمیمِ تیمِ درمان بر اساسِ روندِ بهبودِ بیمار است.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

برادی‌کاردی علامت‌دار مقاوم به آتروپین

بزرگسالانانفوزیون وریدی مداوم با کمترین دوز آغاز و بر پایهٔ ضربان قلب، فشارخون و پاسخ بالینی به‌تدریج تنظیم می‌شود؛ مصرف کوتاه‌مدت و تا رفع ناپایداری یا فراهم‌شدن درمان قطعی است.

فقط در بیمارستان و با پایش مداوم نوار قلب، فشارخون و اکسیژن خون؛ خطر تندی ضربان، آریتمی و ایسکمی قلبی وجود دارد.

بلوک قلبی تا زمان کارگذاری ضربان‌ساز

بزرگسالانانفوزیون وریدی مداوم برای حفظ ضربان و خون‌رسانی کافی، با تنظیم تدریجی بر اساس پاسخ بیمار، تا کارگذاری ضربان‌ساز موقت یا قطعی.
کودکانانفوزیون وریدی وزن‌محور در بخش مراقبت ویژهٔ کودکان، با تنظیم تدریجی بر اساس ضربان قلب و خون‌رسانی، تا کارگذاری ضربان‌ساز.

درمان موقت و پل تا ضربان‌ساز است؛ در بلوک قلبی ناشی از مسمومیت با دیژیتالین یا در آریتمی بطنی نباید به‌کار رود.

برادی‌کاردی پس از پیوند قلب، مقاوم به آتروپین

بزرگسالانانفوزیون وریدی مداوم برای حمایت کوتاه‌مدت از ضربان قلب، با تنظیم بر اساس پاسخ ضربان و فشارخون، تا بهبود عملکرد گرهٔ سینوسی یا تصمیم‌گیری برای ضربان‌ساز.

پایش مداوم نوار قلب و فشارخون ضروری است؛ خطر آریتمی و افزایش نیاز قلب به اکسیژن وجود دارد.

تورساد دو پوینت وابسته به برادی‌کاردی

بزرگسالانانفوزیون وریدی مداوم با هدف افزایش کنترل‌شدهٔ ضربان و حذف مکث‌های طولانی، فقط زیر نظر متخصص قلب و تا کنترل ریتم یا برقراری ضربان‌سازی موقت.

هم‌زمان علت زمینه‌ای و اختلالات پتاسیم و منیزیم اصلاح شود؛ جایگزین ضربان‌سازی یا درمان استاندارد اختلالات الکترولیتی نیست.

آزمون‌های تخصصی قلب و بررسی آریتمی در آزمایشگاه الکتروفیزیولوژی

بزرگسالانطبق پروتکل آزمایشگاه، به‌صورت تجویز وریدی مرحله‌ای یا انفوزیون کوتاه‌مدت و با تنظیم تحت پایش مداوم؛ پس از پایان آزمون قطع می‌شود.

فقط در مرکز مجهز به پایش و احیا و برای القا یا ارزیابی آریتمی انجام شود؛ مصرف خارج از پروتکل خطرناک است.

تنظیم دوز: ایزوپرنالین دارویی پرخطر است و حداکثر مقدار روزانهٔ ثابتی برای همهٔ بیماران ندارد؛ پزشک دوز و سرعت انفوزیون را بر پایهٔ سن، وزن، شدت بیماری، پاسخ قلبی و وضعیت کلیه و کبد تعیین می‌کند و در سالمندان یا نارسایی کلیه و کبد پایش دقیق‌تری لازم است.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • هرگونه سابقهٔ حساسیتِ دارویی یا واکنشِ آلرژیکِ قبلی را به تیمِ درمان اطلاع دهید.
  • سابقهٔ بیماریِ قلبی مانندِ آنژینِ صدری، آریتمی یا سکتهٔ قلبیِ اخیر را بگویید، چون این دارو بارِ کاریِ قلب را بالا می‌برد.
  • پرکاریِ تیروئید یا دیابت را با پزشک در میان بگذارید.
  • فهرستِ داروهایِ مصرفیِ فعلی‌تان، به‌ویژه بتابلوکرها، دیگوکسین یا داروهایِ اعصاب‌وروان را اطلاع دهید.
  • بارداری، احتمالِ بارداری یا شیردهی را بگویید.
  • اگر بیمار به‌دلیلِ وخامتِ حال قادر به صحبت نیست، همراهانِ او در صورتِ اطلاع، این موارد را به تیمِ درمان بگویند.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • تپشِ قلب یا احساسِ تندشدنِ ضربان
  • لرزشِ خفیفِ دست‌ها
  • سردرد
  • گرگرفتگی و برافروختگیِ پوست
  • تعریق یا بی‌قراریِ خفیف
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • دردِ قفسهٔ سینه یا احساسِ فشارِ ناگهانی روی قلب—می‌تواند نشانهٔ کمبودِ اکسیژن‌رسانی به قلب باشد؛ باید بلافاصله به کادرِ درمان اطلاع داده شود.
  • ضربانِ قلبِ بسیار سریع، نامنظم یا احساسِ طپشِ شدید—نشانهٔ آریتمی است و نیازمندِ بررسیِ فوری.
  • سرگیجهٔ شدید، سیاهی‌رفتنِ چشم یا احساسِ نزدیک‌شدن به غش—بلافاصله به کادرِ درمان اطلاع دهید.
  • نشانه‌هایِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ ناگهانیِ صورت، لب یا گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفسِ ناگهانی—این یک اورژانسِ پزشکی است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

ایزوپرنالین با چند گروهِ داروییِ مهم تداخل دارد. بتابلوکرها اثرِ محرکِ آن بر قلب را خنثی می‌کنند، درحالی‌که سایرِ محرک‌هایِ آدرنرژیک، برخی داروهایِ ضدافسردگی (مهارکننده‌هایِ مونوآمین‌اکسیداز یا سه‌حلقه‌ای‌ها) و داروهایِ گروهِ گزانتینی مانندِ تئوفیلین می‌توانند اثرِ تحریکیِ آن بر قلب را تشدید کرده و خطرِ آریتمی را بالا ببرند. هم‌زمانی با دیگوکسین نیز احتمالِ آریتمی را افزایش می‌دهد و برخی داروهایِ بیهوشیِ استنشاقی حساسیتِ قلب به این دارو را بیشتر می‌کنند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا در تجویز و پایشِ درمان لحاظ شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

دادهٔ محدودی دربارهٔ اثرِ ایزوپرنالین در بارداری و شیردهی در دسترس است، زیرا این دارو تقریباً همیشه فقط در موقعیت‌هایِ اورژانسیِ بیمارستانی و برایِ نجاتِ جانِ مادر—مانندِ برادی‌کاردی یا بلوکِ شدیدِ قلبی—به کار می‌رود، نه برایِ مصرفِ روزمره. در چنین شرایطی، تیمِ درمان با سنجیدنِ فایدهٔ آن برایِ مادر در برابرِ خطرِ احتمالی برایِ جنین یا شیرخوار تصمیم می‌گیرد. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر می‌دهید، در صورتِ امکان این موضوع را به تیمِ درمان اطلاع دهید.

۱۰

نگهداری

نگهداریِ ایزوپرنالین معمولاً برعهدهٔ داروخانهٔ بیمارستان یا مرکزِ درمانی است، نه منزل. این دارو باید دور از نورِ مستقیم و در دمایِ ذکرشده رویِ بسته‌بندی نگهداری شود. پیش از هر تزریق، رنگِ محلول بررسی می‌شود؛ اگر محلول صورتی یا قهوه‌ای‌رنگ شده یا کدر و رسوب‌دار به نظر برسد، دیگر نباید استفاده شود. اگر آمپولِ این دارو در اختیارِ شما یا خانواده‌تان قرار گرفت، آن را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و همیشه تاریخِ انقضا را بررسی کنید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی0.2 mg / 1mL
تزریقی2 mg / 1mL
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۵ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
آلودرینا ALEUDRINA
1 MILLIGRAM in 1 AMPULE · 6 in 1 AMPULE
Laboratorio Reig Jofre S.A
تزریقی
ایزوپرنالینا کلوریداتو ISOPRENALINA CLORIDRATO
0.2 MILLIGRAM in 1 AMPULE · 5 MILLILITER in 1 AMPULE · 0.2 MILLIGRAM in 1 VIAL
Monico S.p.a.
تزریقی
ایزو پرنالین هیدرو کلراید ISOPRENALINE HYDROCHLORIDE
0.2 MILLIGRAM in 1 AMPULE
Monico S.p.a.
تزریقی
ایزوپرنالینا کلوریداتو ISOPRENALINA CLORIDRATO
5 AMPULE in 1 CARTON
S.a.l.f. Spa
تزریقی
ایزولین ISOLIN
5 AMPULE in 1 BOX
SAMARTH LIFE SCIENCES PVT. LTD
تزریقی
اناکسیل ENAXIL
5 AMPULE in 1 BOX · 5 INJECTION in 5 AMPULE in 1 BOX
Vem Ilac Sanayi
تزریقی
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا این دارو با تزریق و در بیمارستان استفاده می‌شود، نه به‌صورتِ قرص؟
ایزوپرنالین باید اثرِ سریع و کاملاً قابلِ کنترل روی ضربانِ قلب داشته باشد، به همین دلیل فقط به‌صورتِ تزریقِ وریدی و زیرِ نظرِ پیوستهٔ تیمِ درمان تجویز می‌شود. پزشک سرعتِ تزریق را دقیقاً بر اساسِ پاسخِ قلبِ بیمار تنظیم می‌کند.
۰۲آیا این همان دارویی است که برایِ آسم استفاده می‌شود؟
در گذشته از ایزوپرنالین برایِ بازکردنِ راه‌هایِ هوایی در آسم هم استفاده می‌شد، اما امروزه داروهایِ انتخابی‌تر و ایمن‌تر، مانندِ سالبوتامول، جایگزینِ آن شده‌اند. شکلِ تزریقیِ فعلیِ این دارو عمدتاً برایِ مشکلاتِ ریتمِ قلب در بیمارستان به کار می‌رود.
۰۳آیا این دارو خطرناک است؟
ایزوپرنالین اثرِ قدرتمندی بر قلب دارد، به همین دلیل همیشه با پایشِ پیوستهٔ ضربان و فشارِ خون و توسطِ کادرِ آموزش‌دیده در بیمارستان تزریق می‌شود، نه به‌صورتِ خودسرانه یا در منزل. با نظارتِ درستِ پزشکی، خطرِ آن قابلِ کنترل است.
۰۴بعد از قطعِ تزریق چه اتفاقی می‌افتد؟
اثرِ این دارو کوتاه‌مدت است و طیِ چند دقیقه پس از قطعِ تزریق از بین می‌رود. تیمِ درمان پس از قطعِ دارو ریتمِ قلب را زیرِ نظر می‌گیرد و در صورتِ نیاز، درمانِ پایدارتری مانندِ کارگذاریِ ضربان‌ساز را در نظر می‌گیرد.
۰۵آیا این دارو فشارِ خون را بالا می‌برد؟
برخلافِ تصورِ رایج، ایزوپرنالین لزوماً فشارِ خون را بالا نمی‌برد و حتی ممکن است فشارِ خونِ کمینه (دیاستولیک) را به‌دلیلِ اثرِ گشادکنندگیِ آن بر عروق کمی پایین بیاورد. اثرِ اصلیِ آن تندترشدنِ ضربانِ قلب است، به همین دلیل پایشِ پیوستهٔ فشارِ خون و ریتمِ قلب در طولِ درمان ضروری است.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۷ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۵ برند از ۵ سازنده، در گروه R03CB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.