ایزولوسین
ایزولوسین یکی از اسیدهای آمینهٔ ضروریِ بدن (از نوعِ اسیدهای آمینهٔ شاخهدار) است که در محلولهای تزریقیِ چندترکیبیِ اسید آمینه، برای تغذیهٔ وریدی بهکار میرود.
این محلولها بیشتر برای تأمینِ پروتئین و تغذیهٔ بیمارانی بهکار میروند که بهدلیلِ بیماریِ شدید، جراحیِ بزرگ یا مشکلاتِ گوارشی نمیتوانند از راهِ خوراکی یا لولهٔ تغذیه، غذای کافی دریافت کنند.
این محلول فقط در بیمارستان و زیرِ نظرِ مستقیمِ کادرِ درمانی تزریق میشود و هرگز نباید خودسرانه یا در منزل مصرف شود.
اگر در حینِ تزریق علائمی مانند تنگیِ نفس، تبِ ناگهانی، لرز یا تورمِ غیرعادی مشاهده کردید، حتماً بیدرنگ به تیمِ درمانی اطلاع دهید.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
ایزولوسین یکی از اسیدهای آمینهٔ ضروریِ بدن و از خانوادهٔ اسیدهای آمینهٔ شاخهدار (Branched-Chain Amino Acid) است؛ بدن قادر به ساختِ آن نیست و باید آن را از راهِ غذا، یا در شرایطِ خاص از راهِ تزریق، دریافت کند. در عمل، ایزولوسین بهتنهایی تجویز نمیشود، بلکه جزئی از محلولهای تزریقیِ چندترکیبیِ اسیدهای آمینه (مانند آمینوپلاسمال یا آمینوون) است که در گروهِ داروییِ «خون و خونسازی» جای میگیرند. این محلولها با فراهمکردنِ مجموعهای متعادل از اسیدهای آمینه، موادِ اولیهٔ لازم برای ساختِ پروتئین را در اختیارِ بیمارانی میگذارند که نمیتوانند نیازِ تغذیهایِ خود را از راهِ خوراکی یا لولهٔ تغذیه تأمین کنند. هدفِ اصلیِ این درمان، پیشگیری یا اصلاحِ سوءتغذیه و حفظِ تعادلِ نیتروژنِ بدن در دورانِ بیماریِ شدید، پس از جراحیهای بزرگ یا در نوزادانِ نیازمندِ تغذیهٔ ویژه است.
موارد مصرف
- تأمینِ پروتئین و تغذیهٔ وریدی در بیمارانی که نمیتوانند از راهِ خوراکی یا لولهٔ تغذیه، غذای کافی دریافت کنند
- حمایتِ تغذیهای پس از جراحیهای بزرگ یا در دورانِ بستریِ طولانی در بخشِ مراقبتهای ویژه
- پیشگیری و اصلاحِ سوءتغذیه در بیماریِ شدیدِ گوارشی یا اختلالِ جذبِ روده
- تغذیهٔ وریدیِ نوزادانِ نارس یا بدحال که نیازِ تغذیهایشان از راهِ خوراکی تأمین نمیشود
- حمایتِ تغذیهای در سوختگیهای وسیع یا شرایطِ کاتابولیکِ شدید
روش مصرف
این محلول را کادرِ درمانی، معمولاً در محیطِ بیمارستان، بهصورتِ تزریقِ وریدیِ آهسته و کنترلشده تجویز میکند. سرعتِ تزریق، حجم و مدتِ آن را پزشک بر اساسِ وضعیتِ بالینی، وزن و نیازِ تغذیهایِ فرد تعیین میکند و معمولاً همراه با سایرِ اجزای تغذیهٔ وریدی مانند محلولِ قند و چربی تجویز میشود. در طولِ درمان، پزشک با آزمایشهای دورهای، عملکردِ کبد و کلیه، قندِ خون و املاحِ بدن را پایش میکند و بر اساسِ نتایج، دوز یا سرعتِ تزریق را تنظیم میکند؛ هرگونه قطع یا تغییرِ این درمان باید تنها با نظرِ پزشک انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به هر یک از اسیدهای آمینه یا سایرِ اجزای این محلول (از جمله برخی نمکها و الکترولیتها) واکنشِ حساسیتی داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهٔ بیماریِ کبدی یا کلیوی را به پزشک اطلاع دهید، چون ممکن است دوز یا نوعِ محلول نیاز به تنظیمِ ویژه داشته باشد.
- اگر شما یا فرزندتان دچارِ یک اختلالِ ارثیِ نادر در متابولیسمِ اسیدهای آمینه هستید (مانند بیماریِ ادرارِ شربتِ افرا)، پیش از تزریق حتماً به پزشک بگویید.
- دیابت، عدمتعادلِ الکترولیتها (سدیم، پتاسیم، منیزیم) یا هر بیماریِ زمینهایِ متابولیک را با تیمِ درمانی در میان بگذارید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و سایرِ محلولهای تزریقیِ مصرفیتان را به پزشک اطلاع دهید.
- در صورتِ بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری، پزشک را در جریان بگذارید.
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی یا التهابِ محلِ تزریق
- حالتِ تهوعِ خفیف در حینِ یا پس از تزریق
- نوسانِ خفیفِ قندِ خون
- احساسِ گرما یا گرگرفتگیِ خفیف در حینِ تزریق
- تبِ خفیف یا لرزِ گذرا
- علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید مانند تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای مشکلِ کبدی مانند زردیِ پوست و چشم یا ادرارِ تیره — در اسرعوقت به پزشک اطلاع دهید.
- علائمِ عفونتِ محلِ تزریق یا عفونتِ عمومی مانند تبِ بالا، لرزِ شدید یا قرمزی و تورمِ فزایندهٔ محلِ تزریق — فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای عدمتعادلِ شدیدِ الکترولیتها مانند ضربانِ نامنظمِ قلب، گیجی یا ضعفِ شدیدِ عضلانی — فوراً به تیمِ درمانی اطلاع دهید.
- علائمِ اضافهبارِ مایعات مانند تنگیِ نفسِ ناگهانی یا تورمِ شدیدِ دست و پا — سریعاً به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون این محلول بهصورتِ تزریقی و معمولاً همراه با سایرِ داروها و محلولهای وریدی استفاده میشود، امکانِ ناسازگاریِ فیزیکی یا شیمیایی با برخی داروها در یک مسیرِ تزریق وجود دارد که تیمِ درمانی آن را بررسی و مدیریت میکند. توجه به داروهای مؤثر بر پتاسیم، سدیم یا سایرِ الکترولیتها (مانند برخی ادرارآورها) و نیز داروهای مؤثر بر کبد و کلیه اهمیت دارد، زیرا این محلولها حاویِ الکترولیت هستند و میتوانند بر تعادلِ آنها اثر بگذارند. همیشه فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از هرگونه تداخلِ ناخواسته پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در دورانِ بارداری و شیردهی، این محلولها تنها زمانی و با ارزیابیِ دقیقِ پزشک تجویز میشوند که تأمینِ تغذیهٔ کافی از راههای دیگر ممکن نباشد؛ ترکیب و میزانِ آنها را تیمِ درمانی متناسب با شرایطِ مادر و جنین یا نوزاد تنظیم میکند. هیچ تصمیمی دربارهٔ آغاز یا ادامهٔ این تغذیهٔ تزریقی در بارداری یا شیردهی نباید بدونِ نظرِ مستقیمِ پزشکِ متخصص گرفته شود.
نگهداری
این محلول را معمولاً کادرِ درمانی در بیمارستان نگهداری و آماده میکند؛ دمای نگهداری طبقِ دستورِ سازنده، غالباً دمای اتاق و دور از یخزدگی و نورِ مستقیم، رعایت میشود. پیش از تزریق، ظاهرِ محلول از نظرِ کدورت، رسوب یا تغییرِ رنگ بررسی میشود و در صورتِ مشاهدهٔ هرگونه ناهنجاری، از مصرفِ آن خودداری میشود. مانندِ هر فرآوردهٔ دارویی دیگر، این محلول باید دور از دسترسِ کودکان نگهداری شود و تاریخِ انقضای آن پیش از استفاده بررسی شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 5.85 mg / 11.4 mg / 7.95 mg / 5.7 mg / 5.4 mg / 2.1 mg / 7.2 mg / 16.05 mg / 5.25 mg / 22.35 mg / 19.2 mg / 16.2 mg / 7.35 mg / 3 mg / 0.5 mg / 1mL |
| تزریقی | 5 mg / 8.9 mg / 5.74 mg / 3.12 mg / 4.4 mg / 4.7 mg / 4.2 mg / 1.6 mg / 6.2 mg / 11.5 mg / 3 mg / 10.5 mg / 12 mg / 5.6 mg / 7.2 mg / 5.5 mg / 2.3 mg / 0.4 mg / 1mL |
| تزریقی | 5 mg / 8.9 mg / 8.56 mg / 4.4 mg / 4.7 mg / 4.2 mg / 1.6 mg / 6.2 mg / 11.5 mg / 3 mg / 10.5 mg / 12 mg / 5.6 mg / 7.2 mg / 5.5 mg / 2.3 mg / 0.4 mg / 2.858 mg / 0.36 mg / 2.453 mg / 0.508 mg / 3.581 mg / 1mL |
| تزریقی | 2.5 mg / 4.45 mg / 4.28 mg / 2.2 mg / 2.35 mg / 2.1 mg / 0.8 mg / 3.1 mg / 5.75 mg / 1.5 mg / 5.25 mg / 6 mg / 2.8 mg / 3.6 mg / 2.75 mg / 1.15 mg / 0.4 mg / 1.361 mg / 0.964 mg / 0.14 mg / 2.453 mg / 0.508 mg / 3.581 mg / 1mL |
| تزریقی | 5.1 mg / 7.6 mg / 8.8 mg / 2 mg / 3.1 mg / 4 mg / 6.1 mg / 9.1 mg / 4.6 mg / 15.9 mg / 6.6 mg / 9.3 mg / 1.3 mg / 0.7 mg / 0.3 mg / 1 mL |
| تزریقی | 5 g / 7.4 g / 9.31 g / 4.3 g / 5.1 g / 4.4 g / 2 g / 6.2 g / 12 g / 3 g / 14 g / 11 g / 11.2 g / 6.5 g / 0.4 g / 1 g / 1000mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۳ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان این محلول را در منزل و بدونِ حضورِ کادرِ درمانی تزریق کرد؟
۰۲چرا ایزولوسین بههمراهِ چندین اسید آمینهٔ دیگر تزریق میشود، نه بهتنهایی؟
۰۳آیا مصرفِ طولانیمدتِ این محلول عارضهای دارد؟
۰۴چه کسانی باید در مصرفِ این محلول احتیاطِ ویژه داشته باشند؟
۰۵آیا این محلول جایگزینِ تغذیهٔ خوراکیِ عادی میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۳ برند از ۶ سازنده، در گروه B05BA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.