آب سترون برای تزریق
آب سترون برای تزریق یک فرآوردهٔ استریل و بدون مادهٔ مؤثره است که برای حلکردن یا رقیقکردن داروهای تزریقی به کار میرود. خودِ آن برای تزریق مستقیم وریدی مناسب نیست.
بیشتر برای آمادهسازی داروهای پودری یا غلیظ تزریقی، در صورت تأیید دستور همان دارو، استفاده میشود. حلال و حجم مناسب به داروی اصلی وابسته است.
آن را بهتنهایی، بهخصوص داخل رگ، تزریق نکنید؛ چون فاقد املاح است و میتواند موجب تخریب گلبولهای قرمز شود. آمادهسازی باید با روش استریل و طبق دستور داروی اصلی انجام شود.
اگر حلال مناسب دارویتان را نمیدانید، یا بیماری قلبی یا کلیوی، محدودیت مایعات، بارداری یا سابقهٔ واکنش شدید به داروی تزریقی دارید، پیش از آمادهسازی سؤال کنید. ادرار تیره، تنگی نفس یا تورم صورت پس از تزریق نیازمند رسیدگی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آب سترون برای تزریق یک فرآوردهٔ استریل و معمولاً بدون نگهدارنده است که فقط بهعنوان حلال یا رقیقکنندهٔ داروهای تزریقی به کار میرود. چون املاح ندارد، مصرف مستقیم آن میتواند باعث تخریب گلبولهای قرمز و آسیب کلیه شود. پس از افزودن داروی مناسب، محلول نهایی باید از نظر سازگاری و غلظت برای مسیر تجویزشده مناسب باشد. حجمهای کوچک و بزرگ آن نشاندهندهٔ دوز دارویی نیستند.
موارد مصرف
- حلکردن پودر برخی آنتیبیوتیکها و داروهای تزریقی، در صورت تأیید دستور همان دارو
- رقیقکردن برخی داروهای تزریقی برای تزریق عضلانی، زیرجلدی یا وریدی، طبق دستور داروی اصلی
- تهیهٔ محلولهای دارویی تزریقی در محیط درمانی، زیر نظر کادر درمان
روش مصرف
این فرآورده را خودتان بهتنهایی تزریق نکنید و برای نوشیدن یا شستوشوی زخم به کار نبرید. کادر درمان باید تنها وقتی دستور داروی اصلی آن را تأیید کرده است، مقدار لازم را با روش استریل به دارو اضافه کند؛ نوع حلال، حجم، زمان مصرف پس از حلکردن و مسیر و سرعت تزریق به همان دارو و نسخه بستگی دارد. محلول آمادهشده باید پیش از مصرف از نظر شفافیت، تغییر رنگ و وجود ذرات بررسی شود. آمپول یا ویال یکبارمصرفِ بازشده و باقیمانده را نگه ندارید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
حلکردن پودر برخی داروهای تزریقی
حلال، حجم لازم و مدت پایداری پس از حلکردن باید از دستور داروی اصلی مشخص شود.
رقیقکردن داروهای تزریقی برای تزریق عضلانی، زیرجلدی یا وریدی
آب سترون را بهتنهایی وریدی تزریق نکنید؛ بهدلیل رقیقبودن میتواند موجب همولیز شود.
تهیهٔ محلولهای دارویی تزریقی در محیط درمانی
تهیه و مصرف محلول باید با رعایت اصول آسپتیک و شرایط نگهداری داروی اصلی انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- روی بستهبندی بررسی کنید که محصول صراحتاً برای تزریق تولید شده باشد؛ آب مقطر غیرتزریقی، آب معمولی یا آب مخصوص شستوشو جایگزین آن نیست.
- نام داروی اصلی، مسیر تزریق و حلال موردنیاز را با نسخه یا دستور همان دارو تطبیق دهید؛ همهٔ داروها با آب سترون سازگار نیستند.
- اگر بیماری کلیه یا قلب، ورم، محدودیت مصرف مایعات یا اختلال املاح دارید، این موضوع را به کادر درمان بگویید؛ در نوزادان و کودکان کموزن نیز حجم مایع اهمیت ویژه دارد.
- سابقهٔ حساسیت یا واکنش شدید به داروی اصلی یا تزریقهای قبلی را اعلام کنید؛ عوارض حساسیتی معمولاً به داروی حلشده مربوطاند.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را پیش از آمادهسازی داروی تزریقی اطلاع دهید.
- آمپول یا ویال ترکخورده، نشتیدار، تاریخگذشته، کدر یا دارای ذرات را استفاده نکنید؛ محصولات حجیم نیز برای استفاده بهعنوان منبع حلالاند و بهتنهایی برای تزریق وریدی نیستند.
عوارض احتمالی
- درد یا سوزش کوتاهمدت هنگام تزریق؛ این حالت بیشتر به روش تزریق یا داروی حلشده مربوط است.
- قرمزی، حساسیت یا تورم خفیف محل ورود سوزن.
- کبودی یا تحریک خفیف رگ در محل تزریق.
- اگر آب بهتنهایی یا محلول نهاییِ نامتناسب داخل رگ تزریق شود، تخریب گلبولهای قرمز ممکن است رخ دهد؛ ادرار تیره یا قرمز، درد کمر، تب، لرز، ضعف، تنگی نفس یا کاهش ادرار هشدارند. فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کهیر گسترده، تورم لب، زبان یا صورت، خسخس، دشواری تنفس یا غش پس از دریافت محلول میتواند نشانهٔ واکنش حساسیتی شدید به داروی حلشده باشد؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- تنگی نفس ناگهانی، احساس خفگی یا ورم سریع دستوپا پس از دریافت حجم قابلتوجه محلول میتواند نشانهٔ اضافهبار مایع باشد؛ فوراً به کادر درمان اطلاع دهید یا به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، لرز، درد و قرمزیِ رو به افزایش، گرمی یا ترشح چرکی از محل تزریق میتواند نشانهٔ عفونت باشد؛ همان روز برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
خود آب سترون مادهٔ دارویی فعال ندارد و با غذا یا الکل تداخل مستقیمی ندارد؛ مسئلهٔ مهم، سازگاری آن با داروی تزریقی است. بعضی داروها باید با سرم نمکی، محلول قندی یا حلال اختصاصی آماده شوند و جایگزینکردن آب تزریقی میتواند باعث رسوب، ناپایداری، کاهش اثر یا تغییر خطرناک غلظت شود. آن را با داروی دیگری در یک سرنگ یا سرم مخلوط نکنید، مگر سازگاری و ترتیب آمادهسازی تأیید شده باشد. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
خود آب سترون مادهٔ مؤثرهای ندارد، اما خطر محلول نهایی به داروی حلشده، حجم و مسیر مصرف بستگی دارد. بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را پیش از آمادهسازی اعلام کنید؛ تصمیم دربارهٔ داروی اصلی و حلال آن باید با پزشک انجام شود.
نگهداری
طبق شرایط درجشده روی بستهبندی، در بستهبندی اصلی و معمولاً در دمای اتاق، دور از گرمای زیاد، نور مستقیم و یخزدگی نگه دارید و دور از دسترس کودکان بگذارید. تا زمان مصرف باز نکنید؛ پس از بازشدن آمپول یا ویال، باقیمانده را دور بریزید و محصول کدر، دارای ذرات، نشتی یا گذشته از تاریخ انقضا را استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 2 mL |
| تزریقی | 5 mL |
| تزریقی | 3 mL |
| تزریقی | 10 mL |
| تزریقی | 500 mL |
| تزریقی | 1000 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۷ برند از ۱۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان آب سترون برای تزریق را مستقیم داخل رگ تزریق کرد؟
۰۲آیا آب تزریقی همان سرم نمکی است؟
۰۳آیا میتوان هر داروی تزریقی را با آب سترون حل کرد؟
۰۴آیا میتوان آمپول یا ویال بازشده را برای نوبت بعد نگه داشت؟
۰۵آیا هر نوع آب مقطر جایگزین آب سترون برای تزریق است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۷ برند از ۱۶ سازنده، در گروه V07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.