ایساتوکسیماب
ایساتوکسیماب یک پادتن تکدودمانی ضدسرطان است که پروتئین سیدی ۳۸ را روی سلولهای میلوم متعدد هدف میگیرد. با فعالکردن دفاع ایمنی، به کاهش سلولهای سرطانی مغز استخوان کمک میکند.
این دارو برای درمان ترکیبی میلوم متعدد در بزرگسالان به کار میرود؛ چه بیماری تازهتشخیص باشد و چه پس از درمانهای قبلی عود کرده یا مقاوم شده باشد. نوع داروهای همراه به وضعیت بیمار و برنامه متخصص خون و سرطان بستگی دارد.
مهمترین خطر، واکنش حین تزریق یا حساسیت شدید است؛ بنابراین تزریق باید در مرکز درمانی با پیشدارو و پایش انجام شود. ایساتوکسیماب ممکن است گلبولهای سفید را کم کند و خطر عفونت را بالا ببرد و نتیجه برخی آزمایشهای سازگاری خون را تغییر دهد.
پیش از هر نوبت، تب، سرفه جدید، تنگی نفس، خونریزی یا کبودی غیرعادی را گزارش کنید. بارداری یا قصد بارداری، شیردهی، بیماری قلبی، ریوی، کبدی یا کلیوی و هر داروی جدید نیز باید از قبل مطرح شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایساتوکسیماب یک پادتن تکدودمانی ضدسرطان و ایمنیدرمانی هدفمند از گروه داروهای ضدسرطان است که برای میلوم متعدد به کار میرود. این دارو به پروتئین سیدی ۳۸ روی سطح سلولهای غیرطبیعی پلاسما متصل میشود و به فعالشدن دفاع ایمنی برای از بین بردن آنها کمک میکند. ایساتوکسیماب معمولاً بهتنهایی مصرف نمیشود و در قالب رژیم ترکیبی با داروهای ضد میلوم متعدد تجویز میشود. سارکلیسا نام تجاری شناختهشده آن است.
موارد مصرف
- میلوم متعدد عودکرده یا مقاوم، همراه پومالیدوماید و دگزامتازون، پس از چند درمان قبلی شامل لنالیدوماید و مهارکننده پروتئازوم
- میلوم متعدد در بزرگسالانی که دستکم یک درمان قبلی داشتهاند، همراه کارفیلزوماید و دگزامتازون
- میلوم متعدد تازهتشخیص در بزرگسالانی که کاندید پیوند سلولهای بنیادی خودی نیستند، همراه بورتزومیب، لنالیدوماید و دگزامتازون
- درمان القایی میلوم متعدد تازهتشخیص پیش از پیوند سلولهای بنیادی خودی، همراه بورتزومیب، لنالیدوماید و دگزامتازون
روش مصرف
این دارو خوراکی نیست؛ فرآورده تزریقی ایساتوکسیماب باید فقط توسط کادر درمان و طبق مسیر درجشده روی فرآورده، در محیط مناسب و با امکان رسیدگی فوری به واکنشهای شدید تجویز شود. برنامه درمانی بر اساس رژیم دارویی همراه و وضعیت بیماری تنظیم میشود و مقدار، فاصله نوبتها و طول دوره را نسخه تعیین میکند. در فرمهای انفوزیونی، پیشداروهایی مانند دگزامتازون، داروی ضدحساسیت و تببر معمولاً پیش از تزریق داده میشوند و حذف خودسرانه آنها میتواند خطر واکنش را بیشتر کند. در طول درمان آزمایش شمارش سلولهای خون و بررسی علائم عفونت لازم است. چون ایساتوکسیماب تزریقی است، همراه یا جدا از غذا بودن برای خود دارو مطرح نیست؛ اگر نوبتی از دست رفت، با مرکز درمانی تماس بگیرید و نوبت بعدی را خودسرانه دوبرابر یا جابهجا نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت قبلی به ایساتوکسیماب یا مواد تشکیلدهنده فرآورده، بهویژه هر واکنش شدید به تزریقهای قبلی را اطلاع دهید.
- تب، عفونت فعال، سرفه یا تنگی نفس، سابقه عفونتهای مکرر، تبخال یا زونا و هر نوع ضعف سیستم ایمنی را پیش از شروع درمان مطرح کنید.
- کاهش سلولهای خون، کمخونی، مشکلات خونریزی، بیماری قلبی یا فشارخون بالا، بیماری ریوی و بیماری کبد یا کلیه را به پزشک بگویید؛ در صورت مصرف همزمان کارفیلزوماید، پایش قلبی اهمیت بیشتری دارد.
- فهرست همه داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای ضدسرطان همراه، کورتونها، داروهای ضدعفونت، رقیقکنندههای خون، فرآوردههای گیاهی و مکملها را ارائه کنید.
- بارداری، قصد بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی را پیش از دریافت دارو اطلاع دهید؛ زنان در سن باروری به پیشگیری مؤثر نیاز دارند.
- اگر احتمال تزریق خون، جراحی یا انجام آزمایشهای تخصصی خون وجود دارد، زمان درمان را به پزشک، آزمایشگاه و بانک خون اطلاع دهید. ایمنی و اثربخشی ایساتوکسیماب برای درمان میلوم متعدد در کودکان تثبیت نشده و در سالمندان بسیار مسن پایش نزدیکتری لازم است.
عوارض احتمالی
- خستگی، ضعف یا سرگیجه
- اسهال، تهوع یا استفراغ
- کاهش اشتها
- سرفه، گرفتگی بینی، گلودرد یا علائم عفونت تنفسی فوقانی
- واکنش حین تزریق مانند لرز، تب، تهوع، سرفه یا گرفتگی بینی؛ در زمان تزریق همان لحظه به پرستار بگویید
- ورم لب، زبان یا صورت، کهیر گسترده، خسخس، گرفتگی گلو، تنگی نفس، سرگیجه شدید یا غش هنگام یا پس از تزریق: تزریق باید متوقف شود و فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- تب، لرز، گلودرد، سرفه مداوم، تنگی نفس، درد هنگام ادرار یا بدحالشدن ناگهانی: میتواند نشانه عفونت جدی یا افت گلبول سفید باشد؛ همان روز فوراً به پزشک اطلاع دهید و در صورت شدت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی بیدلیل، خوندماغ یا خونریزی لثه، خون در ادرار یا مدفوع و سردرد شدید: احتمال افت پلاکت یا خونریزی وجود دارد؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید و در صورت ادامه یا شدت خونریزی به اورژانس مراجعه کنید.
- درد قفسه سینه، تپش شدید، غش، تنگی نفس ناگهانی یا ورم تازه پاها: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهال یا استفراغ شدید و مداوم، ناتوانی در نوشیدن، کاهش واضح ادرار، گیجی یا گرفتگی شدید عضلات: برای ارزیابی فوری با مرکز درمانی تماس بگیرید و در صورت شدت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل مستقیم مهمی با داروهای همراه اصلی این رژیمها از نظر تغییر سطح خونی شناخته نشده است؛ بااینحال پومالیدوماید، لنالیدوماید، بورتزومیب، کارفیلزوماید و دگزامتازون هرکدام عوارض و محدودیتهای خود را دارند و نباید بدون نسخه به درمان اضافه یا از آن حذف شوند. ایساتوکسیماب میتواند آزمایشهای سازگاری خون را کاذباً مثبت کند و در برخی آزمایشهای پروتئین خون، ارزیابی پاسخ میلوم را دشوار سازد؛ این اثر ممکن است دستکم شش ماه پس از آخرین تزریق باقی بماند. پیش از تزریق خون یا آزمایش سازگاری، وجود این دارو را به آزمایشگاه و بانک خون اطلاع دهید و کارت بیمار را همراه داشته باشید. تداخل غذایی مشخصی گزارش نشده است؛ الکل تداخل مستقیم شناختهشدهای با خود دارو ندارد، اما میتواند خستگی، سرگیجه، تهوع و کمآبی را بدتر کند. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
ایساتوکسیماب در بارداری توصیه نمیشود، زیرا داده انسانی کافی وجود ندارد و پادتنهای این گروه میتوانند از جفت عبور کنند. زنان دارای امکان بارداری باید در طول درمان و تا هفت ماه پس از آخرین نوبت از روش پیشگیری مؤثر استفاده کنند. درباره ورود دارو به شیر مادر اطلاعات کافی وجود ندارد؛ در شیردهی، بهویژه روزهای نخست پس از زایمان، ادامه درمان یا شیردهی باید با توجه به وضعیت مادر و نوزاد تصمیمگیری شود. درباره اثر دارو بر باروری نیز داده کافی در دست نیست.
نگهداری
ویال را در یخچال، بین دو تا هشت درجه سانتیگراد، در بستهبندی اصلی و دور از نور نگه دارید؛ آن را منجمد نکنید و دور از دسترس کودکان بگذارید. فرآورده پس از آمادهسازی یا رقیقشدن باید طبق شرایط مرکز درمانی مصرف شود و نگهداری یا حمل آن در خانه مناسب نیست. تاریخ انقضا و سلامت بسته را پیش از تحویل به کادر درمان بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 100 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱ایساتوکسیماب برای کدام بیماری تجویز میشود؟
۰۲چرا پیش از تزریق ایساتوکسیماب چند داروی دیگر میگیرم؟
۰۳آیا میتوانم ایساتوکسیماب را در خانه تزریق کنم؟
۰۴چرا باید به بانک خون بگویم ایساتوکسیماب دریافت میکنم؟
۰۵اگر یک نوبت ایساتوکسیماب عقب افتاد چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه L01X. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.