اینفلیکسیماب
اینفلیکسیماب دارویی بیولوژیک از خانوادهٔ مهارکنندههایِ فاکتورِ نکروزِ تومور آلفا است که با کاهشِ التهاب، فعالیتِ برخی بیماریهایِ خودایمنی را کنترل میکند.
این دارو بیشتر برای آرتریتِ روماتوئید، بیماریِ کرون، کولیتِ اولسراتیو، اسپوندیلیتِ آنکیلوزان، آرتریتِ پسوریاتیک و پسوریازیسِ شدید تجویز میشود.
مهمترین نکته دربارهٔ اینفلیکسیماب، افزایشِ خطرِ عفونتهایِ جدی از جمله سلِ نهفته است؛ به همین دلیل پیش از شروعِ درمان باید غربالگریِ سل انجام شود.
در صورتِ بروزِ تبِ مداوم، عفونت، تنگیِ نفس یا نشانههایِ آلرژیکِ شدید در حین یا پس از تزریق، حتماً و بدونِ تأخیر با پزشک یا مرکزِ درمانی تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اینفلیکسیماب آنتیبادیِ مونوکلونالی است که در گروهِ داروهایِ مهارکنندهٔ فاکتورِ نکروزِ تومور آلفا جای میگیرد؛ این فاکتور پروتئینی التهابی است که در بسیاری از بیماریهایِ خودایمنی نقشِ کلیدی دارد. این دارو با اتصال به این پروتئین و خنثیکردنِ اثرِ آن، از تشدیدِ التهاب و آسیب به بافتها جلوگیری میکند. اینفلیکسیماب فقط بهصورتِ تزریقِ وریدی (انفوزیون) و در محیطِ درمانی، زیرِ نظرِ پزشک یا پرستار تجویز میشود، نه بهصورتِ خودتزریقی در منزل. هدفِ اصلیِ درمان، کنترلِ التهاب، کاهشِ علائم و پیشگیری از پیشرفتِ آسیب در بیماریهایِ مزمنِ التهابی است؛ این دارو بیماریِ زمینهای را بهطورِ قطعی درمان نمیکند، اما میتواند دورهٔ آن را بهطورِ چشمگیری کنترل کند.
موارد مصرف
- آرتریتِ روماتوئیدِ متوسط تا شدید، معمولاً همراه با متوترکسات
- بیماریِ کرونِ فعالِ متوسط تا شدید
- کولیتِ اولسراتیوِ متوسط تا شدید
- اسپوندیلیتِ آنکیلوزان (التهابِ مزمنِ ستونِ فقرات)
- آرتریتِ پسوریاتیک
- پسوریازیسِ پلاکیِ شدید
روش مصرف
اینفلیکسیماب را نمیتوان در خانه تزریق کرد؛ این دارو باید در بیمارستان یا مرکزِ درمانی، بهصورتِ تزریقِ وریدیِ آهسته (انفوزیون) و طیِ چند ساعت، توسطِ تیمِ درمانی تجویز شود. پیش از هر نوبتِ تزریق، پزشک ممکن است داروهایی مانندِ ضدهیستامین، استامینوفن یا کورتیکواستروئید برایِ کاهشِ احتمالِ واکنش در حینِ تزریق تجویز کند. رعایتِ دقیقِ برنامهٔ زمانیِ نوبتهایِ تزریق که پزشک مشخص میکند اهمیتِ زیادی دارد؛ بهتأخیرانداختن یا حذفِ خودسرانهٔ نوبتها میتواند اثربخشیِ درمان را کم کند. مقدار و فاصلهٔ دقیقِ نوبتها را فقط پزشکِ معالج، بر اساسِ وزن، نوعِ بیماری و پاسخِ بدنِ شما به درمان، تعیین میکند و نباید بدونِ مشورت با او تغییر کند.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت یا واکنشِ آلرژیک به اینفلیکسیماب یا سایرِ داروهایِ بیولوژیکِ مشابه را به پزشک اطلاع دهید
- وجود یا سابقهٔ عفونتِ فعال، عفونتهایِ مزمن یا مکرر، سل (حتی بهصورتِ نهفته) یا هپاتیت را حتماً مطرح کنید؛ پیش از شروعِ درمان معمولاً غربالگریِ سل و هپاتیت انجام میشود
- سابقهٔ نارساییِ قلبی، بیماریهایِ دستگاهِ عصبی مانندِ مولتیپلاسکلروزیس، یا هرگونه سرطان را با پزشک در میان بگذارید
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، حتماً پیش از شروعِ دارو به پزشک بگویید
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و واکسنهایِ اخیر یا برنامهریزیشده، بهویژه واکسنهایِ زنده، را به پزشک اطلاع دهید
- هرگونه جراحیِ برنامهریزیشده را از پیش با پزشک در میان بگذارید، چون ممکن است زمانبندیِ تزریق نیاز به تنظیم داشته باشد
عوارض احتمالی
- سردرد
- حالتِ تهوع و دردِ شکم
- عفونتهایِ خفیفِ دستگاهِ تنفسیِ فوقانی (سرماخوردگی)
- واکنشهایِ خفیف در حین یا پس از تزریق، مانندِ خارش، قرمزیِ پوست یا تبِ خفیف
- خستگی
- دردِ مفاصل یا عضلات
- نشانههایِ عفونتِ جدی مانندِ تبِ مداوم، لرز، سرفهٔ طولانی یا تعریقِ شبانه — در صورتِ بروز، فوراً به پزشک اطلاع دهید
- واکنشِ آلرژیکِ شدید در حین یا پس از تزریق، مانندِ تنگیِ نفس، تورمِ صورت یا گلو و افتِ فشارِ خون — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- نشانههایِ مشکلِ کبدی مانندِ زردیِ پوست و چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ غیرمعمول — نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشک است
- علائمِ نارساییِ قلبی مانندِ تنگیِ نفس، تورمِ پا یا افزایشِ ناگهانیِ وزن — باید سریع به پزشک گزارش شود
- بیحسی، گزگز، ضعفِ ناگهانیِ اندامها یا تغییرِ بینایی، بهعنوانِ نشانهٔ احتمالیِ درگیریِ سیستمِ عصبی — نیازمندِ مراجعهٔ فوری به پزشک است
- کبودیِ غیرعادی، خونریزیِ مکرر یا زخمهایی که خوب نمیشوند — به پزشک اطلاع دهید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ اینفلیکسیماب با سایرِ داروهایِ بیولوژیک یا مهارکنندههایِ سیستمِ ایمنی، مانندِ آناکینرا یا آباتاسپت، معمولاً توصیه نمیشود، چون خطرِ عفونتهایِ جدی را افزایش میدهد. دریافتِ واکسنهایِ زنده و تضعیفشده در طولِ دورهٔ درمان باید با هماهنگیِ پزشک و در زمانبندیِ مناسب انجام شود. ترکیب با داروهایِ سرکوبکنندهٔ ایمنیِ دیگر، مانندِ متوترکسات یا آزاتیوپرین، گاهی برایِ افزایشِ اثربخشی و کاهشِ احتمالِ مقاومتِ دارویی بهکار میرود، اما این تصمیم فقط باید با نظرِ پزشک باشد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخلهایِ احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههایِ موجود نشان میدهد اینفلیکسیماب، بهویژه در سهماههٔ سومِ بارداری، از جفت عبور میکند و ممکن است بر سیستمِ ایمنیِ نوزاد اثر بگذارد؛ به همین دلیل واکسیناسیونِ نوزادانی که در رحم در معرضِ این دارو بودهاند، نیازمندِ زمانبندیِ ویژه است. تصمیم برایِ ادامه یا قطعِ درمان در دورانِ بارداری باید با در نظرگرفتنِ فعالیتِ بیماریِ زمینهای و تنها زیرِ نظرِ پزشکِ متخصص گرفته شود. دربارهٔ شیردهی نیز اطلاعاتِ موجود نسبتاً اطمینانبخش است، اما این تصمیم را هم باید با پزشک در میان گذاشت.
نگهداری
اینفلیکسیماب معمولاً در بیمارستان یا مرکزِ درمانی نگهداری و آماده میشود و بیمار نیازی به نگهداریِ آن در منزل ندارد. این دارو باید در دمایِ یخچال، دور از فریزر و نورِ مستقیم، نگهداری شود و پیش از تزریق، تاریخِ انقضا و ظاهرِ محلول از نظرِ کدورت یا تغییرِ رنگ توسطِ تیمِ درمانی بررسی میشود. در هر شرایطی، این دارو باید دور از دسترسِ کودکان نگهداری شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۰ برند از ۱۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا اینفلیکسیماب سیستمِ ایمنیِ بدن را ضعیف میکند؟
۰۲چرا پیش از شروعِ اینفلیکسیماب باید آزمایشِ سل بدهم؟
۰۳آیا اینفلیکسیماب مانندِ برخی داروهایِ مشابه در خانه تزریق میشود؟
۰۴اگر نوبتِ تزریقم را از دست بدهم چه باید بکنم؟
۰۵آیا در دورانِ درمان با اینفلیکسیماب میتوانم واکسن بزنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۰ برند از ۱۶ سازنده، در گروه L04AB02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.