آناکینرا
آناکینرا یک داروی زیستی و تعدیلکنندهٔ سیستم ایمنی است که پیام التهاب ناشی از اینترلوکین یک را مهار میکند.
بیشتر برای آرتریت روماتوئید فعال و برخی بیماریهای خودالتهابی نادر مانند تبهای دورهای و بیماری استیل استفاده میشود.
آناکینرا فعالیت سیستم ایمنی را کم میکند و میتواند خطر عفونت جدی یا کاهش نوتروفیلها را افزایش دهد. تب، لرز، تنگی نفس، زخم چرکی یا تورم صورت و گلو را فوراً پیگیری کنید.
پیش از شروع، عفونت، بیماری کلیه یا کبد، سابقهٔ کاهش سلولهای خون، مصرف داروهای زیستی دیگر یا واکسن در پیش را اطلاع دهید. بارداری، قصد بارداری و شیردهی نیز باید از ابتدا مطرح شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آناکینرا یک داروی زیستی از ردهٔ تعدیلکنندههای سیستم ایمنی و مهارکنندههای اینترلوکین یک است. با تقلید از مهارکنندهٔ طبیعی گیرندهٔ اینترلوکین یک، اتصال این پیامرسان التهابی را میبندد و التهاب را کاهش میدهد. هدف آن کمکردن التهاب مفصل، تبهای دورهای و آسیب التهابی در بیماریهای انتخابشده است. این دارو به شکل تزریق زیرپوستی مصرف میشود و پایش عفونت و شمارش سلولهای خون در طول درمان اهمیت دارد.
موارد مصرف
- آرتریت روماتوئید فعال متوسط تا شدید در بزرگسالان، هنگامی که یک یا چند درمان قبلی کافی نبوده است.
- نشانگانهای دورهای مرتبط با کریوپیرین، از جمله بیماری التهابی چندسیستمی با شروع نوزادی.
- تب مدیترانهای خانوادگی در بیماران مناسب، گاهی همراه کلشیسین و طبق نظر متخصص.
- بیماری استیل در بزرگسالان یا کودکان، برای کنترل تب و التهاب مفصل در موارد انتخابشده.
- کمبود مادرزادی مهارکنندهٔ گیرندهٔ اینترلوکین یک، یک بیماری التهابی نادر.
روش مصرف
آناکینرا فقط طبق نسخه و بهصورت تزریق زیرپوستی، نه داخل رگ یا عضله، مصرف میشود؛ مقدار و فاصلهٔ نوبتها به بیماری، سن، وزن و عملکرد کلیه بستگی دارد و نباید خودسرانه تغییر کند. چون دارو تزریقی است، به غذا وابسته نیست؛ اگر زمان ثابتی تعیین شده است، نوبتها را تا حد امکان همان زمان انجام دهید. خودتزریقی یا تزریق توسط مراقب فقط پس از آموزش عملی انجام شود؛ محل تزریق را هر بار عوض کنید و روی پوست قرمز، کبود، زخمی، سفت یا دردناک تزریق نکنید. محلول را پیش از مصرف از نظر تاریخ انقضا و ظاهر بررسی کنید و محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات غیرعادی را مصرف نکنید. وسایل تزریق و باقیماندهٔ دارو را طبق بروشور همان فرآورده دور بیندازید. در صورت فراموشی یک نوبت، مقدار بعدی را دو برابر نکنید. بهویژه در بیماریهای خودالتهابی، قطع یا وقفهٔ درمان بدون هماهنگی میتواند باعث شعلهورشدن بیماری شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر قبلاً به آناکینرا یا هر یک از مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده واکنش حساسیتی شدید داشتهاید.
- اگر اکنون عفونت، تب، لرز، زخم باز یا چرکی، عفونتهای مکرر، سل یا عفونت مزمن دارید؛ شروع درمان در عفونت فعال مناسب نیست.
- اگر بیماری کلیه، بهویژه کاهش قابلتوجه عملکرد کلیه، یا بیماری شدید کبدی دارید؛ ممکن است برنامهٔ درمانی نیاز به تغییر داشته باشد.
- اگر سابقهٔ کاهش نوتروفیل یا گلبول سفید، پلاکت پایین یا اختلالات شمارش خون دارید؛ آزمایش خون پیش از شروع و در طول درمان اهمیت دارد.
- فهرست کامل داروها، بهخصوص داروهای زیستی، مهارکنندههای عامل نکروز تومور، داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی، متوترکسات، مکملها و فرآوردههای گیاهی را اعلام کنید.
- اگر باردارید، قصد بارداری یا شیردهی دارید، واکسن در پیش دارید، یا دارو برای کودک یا سالمند است، این موارد را پیش از شروع مطرح کنید.
عوارض احتمالی
- واکنش محل تزریق شامل قرمزی، درد، کبودی، تورم یا التهاب؛ معمولاً در هفتههای آغازین بیشتر است.
- سردرد.
- علائم عفونت راههای هوایی فوقانی مانند آبریزش بینی، گرفتگی بینی یا گلودرد.
- تهوع، استفراغ یا اسهال.
- درد مفصل، درد شکم یا علائم شبیه سرماخوردگی.
- عفونت جدی با تب یا لرز مداوم، سرفهٔ مداوم، تنگی نفس، درد هنگام ادرار یا قرمزی و تورم دردناک پوست؛ همان روز ارزیابی پزشکی بگیرید و دربارهٔ نوبت بعدی طبق نظر پزشک عمل کنید. در تنگی نفس یا بدحالی شدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- واکنش آلرژیک شدید مانند کهیر منتشر، تورم لب، صورت، زبان یا گلو، خسخس یا دشواری تنفس و بلع؛ تزریق را متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- واکنش پوستی شدید مانند بثورات گسترده همراه تب، تورم صورت، تاول، زخم دهان یا پوستهریزی؛ نوبت بعدی را تا ارزیابی فوری پزشکی انجام ندهید.
- کاهش نوتروفیل یا پلاکت با تبهای مکرر، گلودرد شدید، زخم دهان، عفونتهای مکرر، کبودی یا خونریزی غیرعادی؛ در اسرع وقت برای معاینه و آزمایش خون اقدام کنید.
- نشانههای آسیب کبدی مانند زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، خستگی شدید یا درد قسمت بالای راست شکم؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید.
- تودهٔ سفت و ماندگار یا تغییر غیرعادی پوست در محلهای تزریق؛ آن ناحیه را برای تزریقهای بعدی استفاده نکنید و در اولین فرصت به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
همزمانی آناکینرا با مهارکنندههای عامل نکروز تومور مانند اتانرسپت، آدالیمومب و اینفلیکسیماب معمولاً توصیه نمیشود، زیرا خطر عفونت جدی و کاهش نوتروفیلها را بالا میبرد. سایر داروهای زیستی یا سرکوبکنندهٔ ایمنی نیز ممکن است خطر عفونت را بیشتر کنند؛ متوترکسات در برخی برنامههای درمانی روماتیسم همراه آناکینرا به کار میرود، اما ترکیب و پایش آن باید طبق نسخه باشد. واکسنهای زنده نباید همزمان با درمان تزریق شوند و برنامهٔ واکسیناسیون باید از قبل بررسی شود. تداخل غذایی یا الکلی مستقیم و مشخصی برای خود آناکینرا شناخته نشده است، اما بیماریهای کبدی و داروهای همراه میتوانند شرایط را تغییر دهند. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات مربوط به مصرف آناکینرا در بارداری محدود است و بیخطری آن بهطور قطعی ثابت نشده، هرچند تاکنون الگوی مشخصی از ناهنجاریهای مادرزادی گزارش نشده است. خود بیماری فعال نیز میتواند برای مادر و جنین مشکلساز باشد؛ بنابراین تغییر یا قطع درمان باید با نظر پزشک انجام شود. دربارهٔ عبور دارو به شیر مادر و اثر آن بر نوزاد اطلاعات کافی وجود ندارد و تصمیم دربارهٔ ادامهٔ درمان یا شیردهی باید فردی گرفته شود.
نگهداری
در حالت معمول، دارو را در یخچال در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل جعبهٔ اصلی و دور از نور نگه دارید؛ یخ نزند و تکان داده نشود. پیش از تزریق تاریخ انقضا و ظاهر محلول را بررسی کنید و اگر کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات غیرعادی بود مصرف نکنید. دارو را دور از دسترس کودکان و مطابق بروشور همان برند نگهداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 150 mg / 1 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا آناکینرا همان کینرت است؟
۰۲آیا میتوانم آناکینرا را خودم تزریق کنم و اگر محل تزریق قرمز شد چه کنم؟
۰۳چرا هنگام مصرف آناکینرا آزمایش خون لازم است؟
۰۴اگر هنگام مصرف آناکینرا تب یا سرفه گرفتم چه کنم؟
۰۵آیا در طول درمان آناکینرا میتوانم واکسن بزنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۶ سازنده، در گروه L04AC03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.