ایمونوگلوبولین ضد D
این دارو ایمونوگلوبولینی اختصاصی از ردهٔ سرمهای ایمنی است که پادتنِ ضدِ آنتیژنِ Rh(D) دارد و برای پیشگیری از یک واکنشِ ایمنیِ خاص در افرادِ Rh منفی به کار میرود.
بیشترین کاربردِ آن در زنانِ بارداریِ Rh منفی است؛ برای پیشگیری از حساسشدنِ سیستمِ ایمنیِ مادر در برابرِ خونِ جنینِ Rh مثبت، هم در دورانِ بارداری و هم پس از زایمان، سقط یا رویدادهای مشابه تجویز میشود.
این تزریق کاملاً به زمانبندیِ درست وابسته است؛ باید توسط پزشک و در بازهٔ زمانیِ مناسب انجام شود، وگرنه از اثرِ پیشگیرانهاش کاسته میشود.
اگر پیشتر به فرآوردههای خونی یا ایمونوگلوبولین حساسیت داشتهاید، کمبودِ IgA دارید، یا دربارهٔ زمانِ لازم برای این تزریق در بارداریِ خود مطمئن نیستید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
این دارو ایمونوگلوبولینی اختصاصیِ ضدِ آنتیژنِ Rh(D) است؛ فرآوردهای زیستی و تصفیهشده از پلاسمای انسانی که حاویِ پادتنهایی علیه همین آنتیژن روی گلبولهای قرمزِ خون است. از نظرِ ردهبندی، در گروهِ ایمونوگلوبولینهای اختصاصی (سرمهای ایمنی) قرار میگیرد و کاربردِ آن درمانِ مستقیمِ بیماری نیست، بلکه پیشگیری از یک واکنشِ ایمنیِ ناخواسته است. هدفِ اصلیِ آن این است که نگذارد بدنِ افرادِ Rh منفی - بهویژه مادرانِ باردار - در برابرِ گلبولهای قرمزِ Rh مثبت پادتنِ دائمی بسازد. اگر این پادتنسازی رخ دهد، میتواند در بارداریهای بعدی برای جنینِ Rh مثبت خطرآفرین باشد. با تزریقِ بهموقعِ این دارو، پادتنهای آماده جایگزینِ واکنشِ ایمنیِ خودِ بدن میشوند و از حساسشدنِ سیستمِ ایمنی جلوگیری میکنند.
موارد مصرف
- پیشگیری از حساسیتِ Rh در بارداریِ زنانِ Rh منفی با جنینِ Rh مثبت (تزریقِ معمولِ دورانِ بارداری)
- پیشگیری پس از زایمانِ نوزادِ Rh مثبت از مادرِ Rh منفی
- پیشگیری پس از سقط، حاملگیِ خارج از رحم، یا خونریزیِ دورانِ بارداری در زنانِ Rh منفی
- پیشگیری پس از اقداماتِ تشخیصیِ تهاجمیِ بارداری مانندِ آمنیوسنتز یا نمونهبرداریِ پرزهای جفتی، در افرادِ Rh منفی
- پیشگیری پس از دریافتِ اشتباهیِ خون یا فرآوردهٔ خونیِ Rh مثبت در فردِ Rh منفی
روش مصرف
این فرآورده برخلافِ بسیاری از داروها بهصورتِ خوراکی مصرف نمیشود و شما آن را در منزل تزریق نمیکنید؛ تزریقِ آن - عضلانی یا وریدی، بسته به نوعِ فرآورده - تنها توسط پزشک یا کادرِ درمان در مطب، درمانگاه یا بیمارستان انجام میشود. نکتهٔ کلیدی، زمانبندیِ دقیقِ تزریق است: این دارو باید در بازههای مشخصی از بارداری یا در فاصلهٔ نسبتاً کوتاهی پس از رویدادِ محرک (مانندِ زایمان، سقط، یا آسیبِ شکمی) تزریق شود تا بیشترین اثرِ پیشگیرانه را داشته باشد؛ هرچه این فاصله بیشتر شود، از اثربخشیِ آن کاسته میشود. اگر پزشک نوبتی برای این تزریق تعیین کرده، بهتر است آن را از دست ندهید و در صورتِ هرگونه تأخیر یا فراموشی، هرچه زودتر با پزشک یا مرکزِ درمانیِ خود تماس بگیرید. تعیینِ دقیقِ نوع، مسیر و زمانِ تزریق کاملاً بر عهدهٔ تیمِ درمان است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت یا واکنشِ آلرژیک به ایمونوگلوبولینها یا فرآوردههای خونی را به پزشک بگویید
- اگر کمبودِ IgA (نوعی نقصِ ایمنی) دارید، حتماً پیش از تزریق به پزشک اطلاع دهید
- هرگونه اختلالِ انعقادِ خون یا کاهشِ شدیدِ پلاکت را با پزشک در میان بگذارید
- گروهِ خونی و نتیجهٔ آزمایشِ Rh خودتان، و در صورتِ مشخصبودن، جنین را یادآوری کنید
- اگر بهتازگی واکسنِ ویروسیِ زنده دریافت کردهاید یا قرار است دریافت کنید، به پزشک بگویید
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و سابقهٔ بارداریها یا تزریقهای قبلیِ همین دارو را با پزشک در میان بگذارید
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی یا کمی تورم در محلِ تزریق
- سردردِ خفیف
- احساسِ خستگی یا کسالتِ عمومی
- تبِ خفیف یا لرزِ ملایم
- دردِ خفیفِ عضلانی یا مفصلی
- حالتِ تهوعِ خفیف
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تنگیِ نفس، تورمِ صورت یا گلو، کهیرِ گسترده، یا سرگیجهٔ ناگهانی؛ در صورتِ بروز، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- کمردردِ شدیدِ ناگهانی، تیرهشدنِ رنگِ ادرار، رنگپریدگیِ غیرمعمول یا ضربانِ قلبِ سریع؛ اینها میتوانند نشانهٔ تخریبِ گلبولهای قرمز باشند و نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشکاند.
- تنگیِ نفسِ ناگهانی، دردِ قفسهٔ سینه، یا تورمِ ناگهانیِ یک دست یا پا؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تبِ بالا، لرزِ شدید یا هر واکنشِ غیرمعمولِ دیگر پس از تزریق؛ در این موارد سریع با پزشک یا مرکزِ درمانیِ خود تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین نکتهٔ شناختهشده دربارهٔ این دارو، تداخل با واکسنهای ویروسیِ زنده (مانندِ واکسنِ سرخک-اوریون-سرخجه یا واکسنِ آبلهمرغان) است؛ این ایمونوگلوبولین میتواند پاسخِ ایمنیِ بدن به چنین واکسنهایی را ضعیف کند، بنابراین معمولاً باید فاصلهٔ زمانیِ مشخصی - که پزشک تعیین میکند - میانِ تزریقِ این دارو و دریافتِ آن واکسنها رعایت شود. اگر بهتازگی فرآوردهٔ خونیِ دیگری، مانندِ ایمونوگلوبولینِ دیگر یا تزریقِ خون، دریافت کردهاید نیز حتماً به پزشک بگویید. در هر حال، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را همیشه به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این دارو در واقع عمدتاً برای همین دوران، یعنی بارداری و پیرامونِ زایمان، طراحی و تجویز میشود؛ پزشکِ زنان و زایمان بر اساسِ گروهِ خونی، سنِ بارداری و هر رویدادِ خاص، مانندِ خونریزی یا آسیب، نیاز و زمانِ دقیقِ تزریق را مشخص میکند. بر اساسِ دانشِ موجود، این تزریق برای جنین بیخطر شناخته شده و هدفِ آن حفاظت از سلامتِ همین بارداری و بارداریهای بعدی است. در دورانِ شیردهی نیز مشکلِ خاصی برای نوزاد گزارش نشده و معمولاً نیازی به قطعِ شیردهی نیست، اما تصمیمِ نهایی همیشه با پزشکِ شماست.
نگهداری
نگهداریِ این دارو معمولاً بر عهدهٔ داروخانه و مرکزِ درمانی است، چون باید در یخچال و دورِ از انجماد نگهداری شود؛ بیشترِ بیماران نیازی به نگهداریِ آن در منزل ندارند. اگر به هر دلیل خودتان آن را جابهجا یا برای مدتِ کوتاهی نگهداری میکنید، از انجمادِ آن و قرارگرفتن در معرضِ نورِ مستقیمِ آفتاب یا گرمای زیاد خودداری کنید، پیش از تزریق به تاریخِ انقضا و ظاهرِ محلول توجه کنید، و همیشه آن را دورِ از دسترسِ کودکان نگه دارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای سوسپانسیون | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۳ برند از ۱۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا در دورانِ بارداری به این تزریق نیاز پیدا میکنم؟
۰۲اگر گروهِ خونیِ من Rh مثبت باشد، باز هم به این دارو نیاز دارم؟
۰۳آیا این تزریق برای جنین خطری دارد؟
۰۴اگر نوبتِ تزریق را از دست بدهم یا دیر انجام شود، چه میشود؟
۰۵آیا این دارو از خون تهیه میشود و امکانِ انتقالِ بیماری دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۳ برند از ۱۰ سازنده، در گروه J06BB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.