ایمونوگلوبولین انسانی ضد دی
ایمونوگلوبولین انسانی ضد دی یک فرآوردهٔ تزریقی از پادتنهای آمادهٔ انسانی و در ردهٔ ایمونوگلوبولینهای اختصاصی است؛ آنتیبیوتیک یا واکسن نیست. هدف آن جلوگیری از ساختهشدن پادتن پایدار علیه عامل دیِ گروه خونی در فرد رزوسمنفی است.
بیشتر برای پیشگیری از حساسشدن مادر رزوسمنفی در بارداری و پس از زایمان نوزاد رزوسمثبت یا با وضعیت نامعلوم استفاده میشود. پس از برخی خونریزیها یا اقدامات بارداری و نیز انتقال خون ناسازگار هم ممکن است لازم شود.
پیش از تزریق باید گروه خونی و غربالگری پادتنها بررسی شود؛ این دارو برای فرد رزوسمثبت یا کسی که از قبل علیه عامل دی ایمن شده، پیشگیری معمولی نیست. تنگی نفس، تورم صورت، کهیر گسترده یا غش پس از تزریق نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
اگر بارداری همراه با لکهبینی یا خونریزی، سقط، ضربهٔ شکمی، اقدام داخل رحم یا زایمان داشتهاید، سریع دربارهٔ نیاز و زمان تزریق سؤال کنید. حساسیت قبلی به فرآوردههای خونی، کمبود ایمونوگلوبولین نوع آ، اختلال خونریزی یا مصرف رقیقکنندهٔ خون را هم مطرح کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایمونوگلوبولین انسانی ضد دی، با قدرت ۲۵۰ میکروگرم، فرآوردهای تزریقی از پادتنهای انسانی علیه عامل دیِ گلبولهای قرمز است و در ردهٔ درمانی ضدعفونت و گروه ایمونوگلوبولینهای اختصاصی قرار دارد. اگر گلبولهای قرمز جنین یا خونِ رزوسمثبت وارد گردش خون فرد رزوسمنفی شوند، بدن ممکن است علیه عامل دی پادتن بسازد. این دارو با پادتن آماده به حذف آن گلبولها کمک میکند تا احتمال حساسشدن و آسیب به جنین یا نوزاد در بارداریهای بعدی کمتر شود. اثر آن پیشگیرانه است و حساسشدنِ قبلی را برنمیگرداند.
موارد مصرف
- پیشگیری برنامهریزیشده در بارداری فرد رزوسمنفی، وقتی جنین احتمالاً رزوسمثبت است یا وضعیتش مشخص نیست.
- پیشگیری پس از زایمان نوزاد رزوسمثبت یا با وضعیت رزوس نامعلوم.
- پس از خونریزی بارداری، لکهبینی مهم، سقط خودبهخودی یا ختم بارداری، بارداری خارجرحمی یا مرگ جنین.
- پس از آمنیوسنتز، نمونهبرداری از پرزهای جفتی، برخی اقدامات تهاجمی جنینی، چرخاندن جنین یا ضربهٔ شکمی.
- پیشگیری پس از انتقال خون یا فرآوردهٔ خونی حاوی گلبول قرمز رزوسمثبت به فرد رزوسمنفی.
روش مصرف
این دارو خوراکی نیست و باید توسط پزشک یا پرستار، معمولاً بهصورت تزریق داخل عضله، تجویز شود؛ خودسرانه تزریق نکنید و این فرآورده را داخل رگ نزنید. زمان تزریق پس از زایمان یا رویدادهایی مانند خونریزی، سقط، ضربه یا اقدام داخل رحم مهم است؛ اگر تزریق به تأخیر افتاده، همان روز با مرکز درمانی تماس بگیرید. مقدار، تعداد نوبتها و نیاز به تکرار بر اساس گروه خونی، نتیجهٔ آزمایش پادتنها و میزان تماس خونی تعیین میشود؛ برای تزریق ارتباطی با غذا ندارد. پس از تزریق مدتی در مرکز درمانی بمانید و اگر پس از زایمان تجویز شده است، دارو به مادر داده میشود نه نوزاد.
پیش از مصرف بدانید
- نتیجهٔ گروه خونی و غربالگری پادتنها را همراه داشته باشید؛ اگر قبلاً ایمونوگلوبولین ضد دی گرفتهاید یا آزمایش پادتن مثبت است، تفسیر آن باید با پزشک انجام شود.
- سابقهٔ واکنش حساسیتی به ایمونوگلوبولین انسانی، فرآوردههای خونی یا مواد تشکیلدهندهٔ این فرآورده، و نیز کمبود شدید ایمونوگلوبولین نوع آ یا پادتن ضد آن را اطلاع دهید.
- کاهش پلاکت، اختلال انعقاد، خونریزی غیرطبیعی یا مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون را بگویید، چون تزریق عضلانی میتواند کبودی یا خونریزی ایجاد کند.
- سابقهٔ لختهٔ خون، سکته یا بیماری عروقی، فشارخون بالا، دیابت، بیتحرکی طولانی، کمآبی شدید یا اضافهوزن قابلتوجه را مطرح کنید.
- هر رویداد اخیر بارداری مانند خونریزی، سقط، بارداری خارجرحمی، ضربهٔ شکمی، اقدام داخل رحم، زایمان یا انتقال خون ناسازگار را اطلاع دهید.
- همهٔ داروها، مکملها، فرآوردههای خونی و واکسنهای اخیر، بهویژه واکسنهای زنده، باید پیش از تزریق بررسی شوند.
عوارض احتمالی
- درد، حساسیت، قرمزی، تورم، گرمی یا سفتی محل تزریق
- سردرد یا سرگیجهٔ خفیف
- تهوع و گاهی استفراغ
- تب خفیف، لرز یا احساس ناخوشی
- درد خفیف کمر یا مفصل
- کهیر گسترده، تورم لب، صورت یا زبان، خسخس، تنگی نفس، گرفتگی قفسهٔ سینه، افت فشار یا غش: اگر هنگام تزریق رخ داد فوراً به کادر درمان اطلاع دهید و در صورت تداوم یا شدت، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، تورم یا درد یکطرفهٔ ساق، یا ضعف ناگهانی یک سمت بدن: احتمال لخته مطرح است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- پس از درمان انتقال خون ناسازگار، ادرار تیره، زردی پوست یا چشم، درد شدید کمر، تب، ضعف شدید یا تپش قلب: ممکن است نشانهٔ تخریب گلبولهای قرمز باشد؛ فوراً با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل، واکسنهای زندهٔ تضعیفشده مانند سرخک، اوریون، سرخجه و آبلهمرغان است؛ این تزریق میتواند پاسخ ایمنی آنها را موقتاً کاهش دهد و زمانبندی واکسن باید با پزشک یا مرکز واکسیناسیون هماهنگ شود. ایمونوگلوبولین ضد دی ممکن است برای مدتی آزمایشهای پادتن خون، از جمله آزمایش کومبس، را تحتتأثیر قرار دهد؛ پیش از آزمایش یا تزریق خون، سابقهٔ دریافت آن را اعلام کنید. تداخل مهمی با غذا یا الکل شناخته نشده است و این فرآورده نباید در یک سرنگ با داروی دیگر مخلوط شود. فهرست کامل داروها، مکملها، فرآوردههای خونی و واکسنهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این دارو اساساً برای پیشگیری در بارداری افراد رزوسمنفی ساخته شده و تجربهٔ بالینی، خطر قابلانتظاری برای جنین نشان نداده است. اگر پادتن ضد دی از قبل در خون مادر ساخته شده باشد، این تزریق معمولاً آن حساسشدن را درمان نمیکند و مراقبت تخصصی جداگانه لازم است. در شیردهی نیز قابل استفاده دانسته میشود و انتظار نمیرود به شیرخوار آسیب بزند؛ بارداری، زایمان و شیردهی را هنگام تجویز اطلاع دهید.
نگهداری
در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل بستهبندی و دور از نور نگهداری شود و هرگز یخ نزند. دور از دسترس کودکان و پس از تاریخ انقضا مصرف نشود. شرایط نگهداری خارج از یخچال بین برندها متفاوت است؛ آمپول بازشده معمولاً باید فوراً مصرف شود و باقیمانده دور ریخته شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا هر فردی که گروه خونی رزوس منفی دارد، باید این آمپول را بزند؟
۰۲اگر در بارداری تزریق کرده باشم، پس از زایمان هم لازم است؟
۰۳اگر بعد از لکهبینی، سقط یا ضربهٔ شکمی دیر متوجه شدم چه کنم؟
۰۴آیا این تزریق گروه خونی را تغییر میدهد یا آزمایش خون را مثبت میکند؟
۰۵آیا واکسن امامآر را میتوان بعد از ایمونوگلوبولین ضد دی دریافت کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه J06BB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.