ایمونوگلوبولین ضد دی
ایمونوگلوبولین ضد دی یک پادتن آماده و اختصاصی از گروه ایمونوگلوبولینهاست. این دارو از ساختهشدن پادتن دائمی علیه گلبولهای قرمزِ دارای عامل دی در فردِ رزوس منفی جلوگیری میکند.
بیشتر برای پیشگیری از حساسشدن مادرِ رزوس منفی در دوران بارداری، پس از زایمان یا پس از رویدادهایی مانند خونریزی و سقط استفاده میشود. پس از انتقال خونِ دارای گلبولهای قرمزِ عامل دی به فردِ منفی نیز ممکن است بهکار رود.
این دارو برای فردِ رزوس منفیای است که هنوز پادتن ضد دی نساخته است؛ برای فردِ مثبت یا نوزاد پس از زایمان مناسب نیست. کهیر گسترده، تورم صورت یا گلو، تنگی نفس، سرگیجه یا غش پس از تزریق نیازمند اقدام فوری است.
اگر گروه خونی، نتیجهٔ آزمایش پادتن، زمان خونریزی یا انتقال خون روشن نیست، پیش از تزریق پیگیری کنید؛ زمان درمان در پیشگیری اهمیت دارد. حساسیت قبلی به فرآوردههای خونی، کمبود ایمنوگلوبولین آ، اختلال انعقاد، چاقی شدید یا واکسن زندهٔ اخیر را هم اطلاع دهید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایمونوگلوبولین ضد دی یک پادتن آماده و اختصاصی از گروه ایمونوگلوبولینهاست. اگر گلبولهای قرمزِ دارای عامل دی از جنین یا خونِ ناسازگار وارد گردش خون فردِ رزوس منفی شوند، این دارو به پاکسازی آنها کمک میکند تا دستگاه ایمنی فرصت ساختن پادتن دائمی پیدا نکند. هدف اصلی، پیشگیری از عوارض ناسازگاری عامل دی در بارداریهای بعدی و کاهش خطر کمخونی و زردی جنین یا نوزاد است. این فرآورده آنتیبیوتیک نیست و عفونت یا کمخونی معمولی را درمان نمیکند.
موارد مصرف
- پیشگیری در بارداریِ مادرِ رزوس منفی، وقتی عامل رزوس جنین یا نوزاد مثبت یا نامشخص باشد
- پیشگیری پس از زایمان نوزادِ رزوس مثبت یا نامشخص
- پس از سقط، سقط تهدیدشده، بارداری خارجرحمی، بارداری مولار، خونریزی بارداری یا مرگ داخلرحمی جنین، در صورت مناسببودن از نظر پزشک
- پس از آمنیوسنتز، نمونهبرداری از پرزهای جفت، نمونهگیری از خون جنین، چرخاندن خارجی جنین یا ضربه به شکم در بارداری
- پیشگیری پس از انتقال اشتباه خون یا فرآوردهٔ خونی حاوی گلبولهای قرمزِ عامل دی به فردِ رزوس منفی
روش مصرف
این دارو خوراکی نیست و باید توسط پزشک یا پرستار، بسته به نوع فرآورده و وضعیت شما، بهصورت تزریق عضلانی یا وریدی انجام شود. زمان تزریق در بارداری و پس از زایمان یا هر رویداد حساسکننده را پزشک تعیین میکند؛ پس از خونریزی، ضربه، اقدام تهاجمی یا انتقال خون ناسازگار، موضوع را هرچه سریعتر اطلاع دهید و حتی با گذشت زمان، خودسرانه از پیگیری صرفنظر نکنید. مقدار و تکرار تزریق بر اساس گروه خونی، آزمایش پادتن و میزان تماس با گلبولهای قرمزِ عامل دی تعیین میشود. پس از تزریق مدتی تحت نظر بمانید و نام فرآورده و شمارهٔ سری ساخت را نگه دارید.
پیش از مصرف بدانید
- گروه خونیِ رزوس و نتیجهٔ آزمایش پادتن ضد دی را بگویید؛ اگر از قبل پادتن ساخته شده باشد، این دارو برای پیشگیری معمولاً اثر مورد انتظار را ندارد.
- سابقهٔ حساسیت شدید به ایمونوگلوبولین، فرآوردههای خونی یا مواد تشکیلدهندهٔ دارو را اطلاع دهید.
- کمبود ایمنوگلوبولین آ یا واکنش شدید در تزریقهای قبلی را مطرح کنید، چون احتمال حساسیت شدید بیشتر میشود.
- کاهش شدید پلاکت، اختلال انعقاد، مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون یا خونریزی غیرعادی را بگویید؛ در این شرایط تزریق عضلانی ممکن است مناسب نباشد.
- زمان هرگونه خونریزی بارداری، سقط، بارداری خارجرحمی، ضربهٔ شکمی، آمنیوسنتز، زایمان یا انتقال خون اخیر را دقیق بگویید.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و واکسنهای اخیر، و نیز بارداری یا شیردهی را مطرح کنید؛ اگر چاقی شدید دارید، راه تزریق باید با دقت انتخاب شود.
عوارض احتمالی
- درد، حساسیت یا ناراحتی در محل تزریق، بهویژه پس از تزریق عضلانی
- سردرد
- تب خفیف، لرز یا احساس ناخوشی
- قرمزی یا خارش خفیف پوست
- کهیر گسترده، خارش شدید، تورم لب، صورت یا زبان، گرفتگی گلو، خسخس یا تنگی نفس: اگر هنگام تزریق رخ داد فوراً به کادر درمان اطلاع دهید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سرگیجه شدید، غش، افت فشار، تپش قلب شدید یا درد قفسهٔ سینه: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ادرار تیره یا قرمز، درد کمر، تب و لرز شدید، زردی، ضعف غیرعادی یا کاهش ادرار، بهویژه پس از تجویز برای انتقال خون ناسازگار، میتواند نشانهٔ تخریب گلبولهای قرمز باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل، کاهش موقت اثر واکسنهای زنده مانند سرخک، اوریون، سرخجه و آبلهمرغان است؛ معمولاً باید زمان این واکسنها تا حدود ۳ ماه پس از تزریق بازبینی شود، و اگر در ۲ تا ۴ هفتهٔ اخیر چنین واکسنی زدهاید آن را بگویید. ایمونوگلوبولین ضد دی میتواند برای مدتی آزمایشهای پادتن خون و آزمون کومبس را مثبت یا گمراهکننده کند، بنابراین دریافت آن را به پزشک و آزمایشگاه اطلاع دهید. تداخل مهمی با غذا یا الکل شناخته نشده است؛ بااینحال فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این دارو اساساً برای پیشگیری در بارداری و بلافاصله پس از زایمان بهکار میرود و تجربهٔ بالینی موجود، افزایش مشخصی در آسیب جنین نشان نداده است. در شیردهی نیز معمولاً قابل استفاده است و عبور ایمونوگلوبولین به شیر، عارضهٔ شناختهشدهای برای شیرخوار ایجاد نکرده است. اگر آزمایش نشان دهد پادتن ضد دی از قبل ساخته شده، این دارو آن حساسشدن را برنمیگرداند و پیگیری بارداری باید تخصصیتر انجام شود.
نگهداری
شرایط درجشده روی جعبهٔ همان برند ملاک است؛ این فرآورده معمولاً باید در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، نگهداری شود. آن را یخ نزنید، در بستهبندی اصلی و دور از نور و دسترس کودکان بگذارید. محلول کدر، تغییررنگیافته یا دارای ذرات و نیز فرآوردهٔ تاریخگذشته نباید تزریق شود؛ از باقیماندهٔ ویال یا سرنگ برای نوبت بعد استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 2mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا هر فرد با گروه خونی رزوس منفی به این تزریق نیاز دارد؟
۰۲اگر در بارداری خونریزی یا ضربه به شکم داشته باشم، چه کنم؟
۰۳آیا تزریق ضد دی به نوزاد انجام میشود؟
۰۴آیا این دارو آزمایش خون را تغییر میدهد؟
۰۵آیا روکلون، روفیلاک، آنتیدی ایمونوگلوبولین گریفولز و ایگامد با هم فرق دارند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۷ سازنده، در گروه J06BB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.