ایمونوگلوبولین هپاتیت بی
ایمونوگلوبولین هپاتیت بی، فرآوردهای از پادتنهای انسانی علیه ویروس هپاتیت بی است که ایمنی فوری اما موقت ایجاد میکند.
پس از تماس شغلی، جنسی یا مخاطی با ویروس هپاتیت بی و برای نوزادِ مادر مبتلا به هپاتیت بی، معمولاً همراه با واکسن هپاتیت بی استفاده میشود.
این فرآورده جایگزین واکسن هپاتیت بی نیست. باید توسط کادر درمان و معمولاً هرچه زودتر پس از تماس، جدا از واکسن تزریق شود.
پس از تماس احتمالی با خون یا ترشحات آلوده، یا تولد نوزاد از مادر مبتلا یا دارای وضعیت نامشخص، همان روز برای ارزیابی مراجعه کنید. حساسیت شدید قبلی به فرآوردههای خونی، کمبود ایمنوگلوبولین آ، اختلال انعقادی، بارداری و مصرف داروهای دیگر را اطلاع دهید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایمونوگلوبولین هپاتیت بی، فرآوردهای از پادتنهای آماده و متعلق به گروه داروهای ضدعفونت است. این پادتنها بهطور موقت ویروس هپاتیت بی را خنثی میکنند و برای پیشگیری فوری پس از تماس یا در نوزادِ در معرض خطر بهکار میروند. اثر آن کوتاهمدت است و برای محافظت پایدار، واکسن هپاتیت بی و پیگیریهای لازم نیز اهمیت دارند. این دارو برای درمان عفونت مزمن هپاتیت بی یا جایگزینی واکسن طراحی نشده است.
موارد مصرف
- پیشگیری پس از فرو رفتن سوزن، گازگرفتگی یا تماس پوستی با خون آلوده به ویروس هپاتیت بی
- پیشگیری پس از پاشیدن خون یا ترشحات آلوده به چشم یا سایر مخاطها
- پیشگیری پس از تماس جنسی با فرد مبتلا یا ناقل هپاتیت بی
- پیشگیری در نوزادِ مادر مبتلا به هپاتیت بی؛ در صورت نامشخص بودن وضعیت مادر، بر اساس آزمایش و تصمیم فوری پزشک
- پیشگیری پس از تماس خانگیِ مشخص با خون آلوده، مانند استفادهٔ مشترک از تیغ یا مسواک
روش مصرف
این دارو فقط با تجویز و توسط کادر درمان تزریق میشود و برای این شکل دارویی، تزریق عضلانی است؛ آن را وریدی یا خودسرانه تزریق نکنید. زمان تزریق به نوع تماس، زمان سپریشده، وضعیت واکسیناسیون و نتیجهٔ آزمایش فرد منبع بستگی دارد و باید در کوتاهترین زمان ممکن ارزیابی شود. واکسن هپاتیت بی ممکن است همزمان لازم باشد، اما باید با سرنگ و در محل جداگانه تزریق شود و با این فرآورده مخلوط نشود. برنامهٔ واکسیناسیون و آزمایشهای پیگیری را کامل کنید، حتی اگر علامتی نداشته باشید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر قبلاً پس از ایمونوگلوبولین انسانی یا فرآوردههای خونی دچار حساسیت شدید، افت فشار یا واکنش عمومی شدید شدهاید، حتماً اطلاع دهید.
- کمبود ایمنوگلوبولین آ، کاهش شدید پلاکت، اختلال انعقادی، خونریزی غیرعادی یا مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون را مطرح کنید؛ تزریق عضلانی در این شرایط میتواند خطر کبودی و خونریزی داشته باشد.
- نوع تماس، زمان وقوع آن، سابقه و نتیجهٔ واکسیناسیون هپاتیت بی و در صورت امکان وضعیت عفونی فرد منبع را بگویید.
- نام همهٔ داروها، واکسنها، فرآوردههای خونی و مکملهای مصرفی را اعلام کنید، بهویژه اگر واکسن زنده در پیش دارید.
- بارداری، شیردهی، بیماریهای زمینهای و علائمی مانند زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، خستگی شدید یا درد شکم را اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- درد، حساسیت یا سفتی در محل تزریق
- قرمزی یا تورم محل تزریق
- سردرد
- درد عضلانی یا احساس کوفتگی
- تهوع یا استفراغ خفیف
- کهیر گسترده، تورم لبها یا صورت، خسخس، تنگی نفس، احساس خفگی، سرگیجه شدید یا غش: احتمال حساسیت شدید وجود دارد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی بزرگشونده، خونریزی غیرعادی یا درد و تورم شدید در محل تزریق، بهویژه در صورت اختلال انعقادی: سریع برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
- کاهش واضح ادرار، تورم منتشر بدن یا تنگی نفس جدید پس از تزریق: همان روز به پزشک مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، استفراغ مداوم یا درد شدید شکم معمولاً عارضهٔ معمول تزریق نیست، اما پس از تماس میتواند نشانهٔ عفونت هپاتیت بی یا مشکل کبدی باشد؛ فوراً ارزیابی شوید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
واکسن هپاتیت بی را میتوان در بسیاری از موارد همزمان با این فرآورده تزریق کرد، اما باید در محل جداگانه باشد و در یک سرنگ مخلوط نشود. پادتنهای این دارو ممکن است پاسخ بدن به بعضی واکسنهای زندهٔ ویروسی را کاهش دهند؛ زمانبندی واکسنهایی مانند واکسن آبلهمرغان یا واکسنهای حاوی ویروس زنده را از مرکز درمانی بپرسید. این فرآورده را با داروی دیگری مخلوط نکنید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید؛ تداخل غذایی یا الکلی اختصاصی و شناختهشدهای برای آن مطرح نیست.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ کافی دربارهٔ همهٔ فرآوردههای ایمونوگلوبولین هپاتیت بی در بارداری و دفع آن در شیر مادر وجود ندارد. اگر تماس پرخطر یا خطر انتقال ویروس به نوزاد مطرح باشد، پزشک سود پیشگیری را در برابر خطر احتمالی میسنجد؛ بارداری یا شیردهی نباید باعث تأخیر در مراجعه شود. شیردهی را خودسرانه قطع نکنید و وضعیت خود و نوزاد را با پزشک در میان بگذارید.
نگهداری
فرآورده را معمولاً در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد و دور از یخزدگی نگهداری کنید؛ دستور درجشده روی بستهٔ همان برند مقدم است. آن را در بستهبندی اصلی، دور از گرما و دسترس کودکان نگه دارید و پیش از تزریق از نظر تغییر رنگ یا وجود ذرات بررسی کنید. فرآوردهٔ یخزده، تاریخگذشته یا دارای ظاهر غیرطبیعی نباید مصرف شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ایمونوگلوبولین هپاتیت بی همان واکسن هپاتیت بی است؟
۰۲اگر قبلاً واکسن هپاتیت بی زده باشم، باز هم به این دارو نیاز دارم؟
۰۳چرا این دارو را به نوزادِ مادر مبتلا به هپاتیت بی میدهند؟
۰۴آیا این دارو عفونت مزمن هپاتیت بی را درمان میکند؟
۰۵بعد از تزریق، چه زمانی میتوانم واکسن زنده بزنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۶ سازنده، در گروه J06BB04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.