ایمیپنم/سیلاستاتین
ایمیپنم/سیلاستاتین یک آنتیبیوتیک تزریقی از گروه کارباپنمهاست. ایمیپنم ساخت دیوارهٔ سلولی باکتری را مختل میکند و سیلاستاتین از تجزیهٔ سریع آن در کلیه جلوگیری میکند.
بیشتر برای درمان عفونتهای شدید یا پیچیدهٔ دستگاه تنفسی تحتانی، ادراری، داخل شکم، پوست و بافت نرم، استخوان و مفصل، عفونتهای زنان و عفونت خون ناشی از باکتریهای حساس بهکار میرود.
بیماری کلیه و سابقهٔ تشنج خطر عوارض عصبی را بیشتر میکند و مقدار و فاصلهٔ دریافت باید بر اساس عملکرد کلیه تعیین شود. این دارو سطح والپروات را پایین میآورد و ممکن است باعث برگشت تشنج شود.
پیش از تزریق، حساسیت شدید به پنیسیلین یا سفالوسپورین، بیماری کلیه، سابقهٔ تشنج، بارداری یا شیردهی و همهٔ داروهایتان را مطرح کنید. تنگی نفس، تورم صورت، تشنج، گیجی شدید یا اسهال خونی و مداوم نیازمند پیگیری فوری است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
ایمیپنم/سیلاستاتین یک فرآوردهٔ تزریقی از گروه آنتیبیوتیکهای کارباپنم و با اثر گسترده بر بسیاری از باکتریهاست. ایمیپنم با متوقف کردن ساخت دیوارهٔ سلولی، باکتری حساس را از بین میبرد. سیلاستاتین آنزیم کلیویِ تجزیهکنندهٔ ایمیپنم را مهار میکند و به حفظ اثر آن کمک میکند. این ترکیب برای عفونتهای جدی یا پیچیدهٔ باکتریایی بهکار میرود و بر ویروسهای عامل سرماخوردگی و آنفلوآنزا اثر ندارد.
موارد مصرف
- عفونتهای شدید دستگاه تنفسی تحتانی، از جمله پنومونیهای شدید
- عفونتهای دستگاه ادراری، بهویژه انواع پیچیده
- عفونتهای داخل شکمی
- عفونتهای پوست و بافت نرم
- عفونتهای استخوان و مفصل
- عفونتهای زنان و عفونت خون باکتریایی، در صورت حساس بودن عامل عفونت
روش مصرف
این دارو پس از حل و رقیقسازی مناسب، معمولاً بهصورت انفوزیون وریدی توسط پزشک یا پرستار داده میشود؛ ویال را خودسرانه حل یا تزریق نکنید. مقدار، فاصلهٔ نوبتها و طول درمان بر اساس محل و شدت عفونت، وزن، عملکرد کلیه و حساسیت باکتری تعیین میشود. نوبتها را منظم دریافت کنید و با بهتر شدن علائم، درمان را خودسرانه قطع نکنید. اگر نوبتی از تزریق جا افتاد، آن را دوبرابر نکنید و با کادر درمان هماهنگ کنید. غذا بر دریافت این فرآوردهٔ وریدی اثر مهمی ندارد؛ در صورت سرگیجه یا خوابآلودگی نیز رانندگی نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر قبلاً به ایمیپنم، سیلاستاتین، کارباپنمها، پنیسیلینها، سفالوسپورینها یا سایر آنتیبیوتیکهای بتالاکتام واکنش حساسیتی داشتهاید؛ حساسیت شدید قبلی اهمیت ویژه دارد.
- اگر بیماری کلیه، دیالیز، کاهش ادرار یا سابقهٔ افزایش کراتینین دارید؛ این دارو عمدتاً از کلیه دفع میشود و نیاز به تنظیم دارد.
- اگر سابقهٔ تشنج، سکتهٔ مغزی، آسیب یا ضایعهٔ مغزی، لرزش یا بیماری دیگری در دستگاه عصبی مرکزی دارید.
- اگر قبلاً پس از آنتیبیوتیکها اسهال شدید یا التهاب روده داشتهاید، بهویژه اگر هنوز اسهال دارید.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا به نوزاد شیر میدهید.
- اگر بیمار کودک یا سالمند است، یا بیماریهای زمینهای مهم دارد؛ سن، وزن و وضعیت کلیه و کبد باید در انتخاب و پایش درمان در نظر گرفته شود.
عوارض احتمالی
- تهوع، بهویژه هنگام تزریق
- اسهال خفیف
- استفراغ
- درد، قرمزی یا التهاب رگ در محل تزریق
- راش پوستی یا خارش
- سرگیجه یا خوابآلودگی
- تنگی نفس، خسخس، تورم لب، زبان یا صورت، کهیر گسترده یا احساس غش: نشانهٔ حساسیت شدید است؛ اگر حین تزریق رخ داد فوراً به کادر درمان اطلاع دهید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنج، لرزش جدید، پرش عضلات، گیجی شدید، توهم یا کاهش سطح هوشیاری: نیازمند ارزیابی فوری است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهال آبکی مکرر، خونی یا همراه با دلدرد و تب، چه هنگام درمان و چه پس از آن: میتواند نشانهٔ التهاب جدی روده باشد؛ فوراً با پزشک تماس بگیرید و در حالت شدید به اورژانس مراجعه کنید. خودسرانه داروی ضداسهال مصرف نکنید.
- تاولزدن یا جدا شدن پوست، زخم دهان یا چشم، یا بثورات گسترده همراه تب: احتمال واکنش پوستی شدید وجود دارد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش محسوس ادرار، ورم یا زردی پوست و چشم: میتواند نشانهٔ مشکل کلیه یا کبد باشد؛ همان روز با پزشک تماس بگیرید و اگر شدید یا همراه ضعف و گیجی است، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید. مهمترین تداخل با والپروات یا دیوالپروکس سدیم است؛ این ترکیب سطح والپروات را پایین میآورد و خطر برگشت تشنج را زیاد میکند، بنابراین مصرف همزمان معمولاً توصیه نمیشود. گانسیکلوویر میتواند خطر تشنج را بیشتر کند و پروبنسید سطح ایمیپنم را بالا ببرد؛ مصرف همزمان آنها باید با تصمیم پزشک باشد. با وارفارین یا داروهای ضدانعقاد، ممکن است کنترل آزمایش انعقاد لازم شود. چون فرآورده وریدی است، تداخل غذایی مهمی ندارد و تداخل اختصاصی شناختهشدهای با الکل مطرح نیست؛ بااینحال در بیماری شدید یا هنگام سرگیجه و خوابآلودگی از الکل پرهیز کنید. این دارو نباید با سایر آنتیبیوتیکها در یک سرم مخلوط شود مگر سازگاری آن را کادر درمان تأیید کرده باشد.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات انسانی دربارهٔ مصرف ایمیپنم/سیلاستاتین در بارداری محدود است؛ بنابراین در بارداری یا احتمال آن، تنها در صورت نیاز بالینی و با سنجش فایده و خطر توسط پزشک استفاده میشود. مقدار کمی از ایمیپنم ممکن است وارد شیر مادر شود و اطلاعات دربارهٔ اثر آن بر نوزاد محدود است؛ ادامهٔ شیردهی و پایش نوزاد برای اسهال یا برفک باید با پزشک هماهنگ شود.
نگهداری
ویال پودر حلنشده را در دمای اتاقِ کنترلشده و مطابق برچسب همان فرآورده نگه دارید؛ این دما در بسیاری از فرآوردهها حدود ۲۰ تا ۲۵ درجهٔ سانتیگراد است و باید از رطوبت، نور مستقیم، گرمای شدید و یخزدگی دور باشد. دارو را دور از دسترس کودکان بگذارید و تاریخ انقضا و سلامت ویال را پیش از آمادهسازی بررسی کنید. محلول آمادهشده برای تزریق باید طبق دستور همان فرآورده و در زمان مناسب توسط کادر درمان مصرف شود و نباید برای نوبت بعد نگه داشته شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | 500 mg |
| تزریقی برای محلول | 250 mg |
| تزریقی برای محلول | 750 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۶ برند از ۱۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱سیلاستاتین در این ترکیب چه کاری انجام میدهد؟
۰۲آیا ایمیپنم/سیلاستاتین برای سرماخوردگی یا آنفلوآنزا مناسب است؟
۰۳اگر والپروات مصرف میکنم، باید آن را قطع کنم؟
۰۴در صورت بیماری کلیه چه نکتهای مهم است؟
۰۵اگر بعد از تزریق دچار اسهال شدم، طبیعی است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۶ برند از ۱۴ سازنده، در گروه J01DH51. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.