ایبوپروفن
ایبوپروفن دارویی از گروهِ ضدالتهابهایِ غیراستروئیدی (NSAID) است که برای کاهشِ درد، تب و التهاب به کار میرود.
بیشتر برای تسکینِ سردرد، دنداندرد، دردِ قاعدگی و دردهایِ عضلانی و مفصلی، و نیز برای کاهشِ تب مصرف میشود.
ایبوپروفن میتواند به معده آسیب بزند و خطرِ خونریزیِ گوارشی را افزایش دهد؛ بهتر است همراه با غذا و برایِ کوتاهترین مدتِ لازم مصرف شود.
اگر سابقهٔ زخمِ معده، بیماریِ قلبی یا کلیوی دارید، باردار یا شیرده هستید، یا داروهایِ رقیقکنندهٔ خون مصرف میکنید، پیش از مصرفِ ایبوپروفن با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایبوپروفن دارویی از گروهِ ضدالتهابهایِ غیراستروئیدی (NSAID) و از خانوادهٔ مشتقاتِ پروپیونیکاسید است، همان خانوادهای که ناپروکسن نیز به آن تعلق دارد. این دارو با مهارِ آنزیمی به نامِ سیکلواکسیژناز، از تولیدِ موادی به نامِ پروستاگلاندین در بدن جلوگیری میکند؛ موادی که در ایجادِ درد، التهاب و تب نقش دارند. با کاهشِ این مواد، ایبوپروفن هم دردِ خفیف تا متوسط را تسکین میدهد و هم تب و التهاب را کم میکند. اثرِ آن نسبت به ناپروکسن کوتاهتر است و به همین دلیل معمولاً با فاصلهٔ زمانیِ کمتری تجویز میشود. ایبوپروفن در ایران به شکلِ قرص، کپسولِ نرم و شربت (بیشتر برایِ کودکان) در دسترس است.
موارد مصرف
- تسکینِ سردرد و دردهایِ خفیف تا متوسط
- کاهشِ تب
- تسکینِ دردهایِ قاعدگی (دیسمنوره)
- کاهشِ درد و التهاب در آرتروز (استئوآرتریت) و آرتریتِ روماتوئید
- تسکینِ دردهایِ عضلانی، کمردرد و پیچخوردگیها و کوفتگیهایِ خفیف
- کاهشِ دردِ خفیف پس از اقداماتِ جزئیِ دندانپزشکی
روش مصرف
ایبوپروفن را دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک یا برچسبِ رویِ بستهٔ دارو مصرف کنید، نه بیشتر و نه کمتر از آنچه توصیه شده است. برایِ کاهشِ احتمالِ ناراحتیِ معده، بهتر است قرص یا کپسول را همراه با غذا، شیر یا یک لیوان آبِ کامل مصرف کنید و بلافاصله بعد از آن دراز نکشید. قرص را با آبِ فراوان قورت دهید و آن را خرد یا له نکنید، مگر پزشک یا داروساز دستورِ دیگری داده باشد. اگر از شربتِ ایبوپروفن استفاده میکنید، پیش از هر بار مصرف ظرف را خوب تکان دهید و برایِ اندازهگیریِ دقیق، از پیمانهٔ مخصوصِ دارو استفاده کنید، نه قاشقِ خانگی. ایبوپروفن را برایِ کوتاهترین مدتِ لازم و در کمترین مقدارِ مؤثر مصرف کنید و بدونِ نیازِ واقعی، آن را طولانیتر از آنچه توصیه شده ادامه ندهید. اگر دردتان با چند روز مصرف بهبود نیافت یا تبتان ادامه داشت، بهجایِ افزایشِ خودسرانهٔ مقدارِ دارو، با پزشک مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سردرد و دردهای خفیف تا متوسط
در صورت ناراحتی معده، همراه غذا یا شیر مصرف شود؛ برای درد مداوم بیش از ۱۰ روز خوددرمانی نکنید.
تب
برای کودکان زیر ۶ ماه فقط با نظر پزشک مصرف شود؛ در صورت تداوم تب بیش از ۳ روز، ارزیابی پزشکی لازم است.
دردهای قاعدگی
مصرف را از شروع درد یا آغاز قاعدگی آغاز کنید؛ در صورت ناراحتی معده، همراه غذا یا شیر مصرف شود.
آرتروز و آرتریت روماتوئید
کمترین دوز مؤثر را بهکار ببرید؛ پاسخ درمانی ممکن است طی چند روز تا دو هفته آشکار شود و پس از کنترل علائم باید دوز بازبینی شود.
دردهای عضلانی، کمردرد، پیچخوردگی و کوفتگیهای خفیف
در کوتاهترین مدت ممکن مصرف شود؛ در صورت درد شدید، تورم قابلتوجه یا ناتوانی در حرکت، معاینه لازم است.
درد خفیف پس از اقدامات جزئی دندانپزشکی
بهتر است از شروع درد پس از اقدام مصرف شود؛ در صورت تورم، تب یا ادامه درد، مراجعه به دندانپزشک لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ زخمِ معده، خونریزیِ گوارشی یا بیماریهایِ التهابیِ روده مانندِ کولیت یا کرون
- حساسیت به ایبوپروفن، آسپرین یا سایرِ ضدالتهابهایِ غیراستروئیدی، یا سابقهٔ تنگیِ نفس و آسمِ مرتبط با این داروها
- بیماریِ قلبیعروقی، فشارِ خونِ بالا، یا اختلالِ عملکردِ کلیه یا کبد
- بارداری (بهویژه سهماههٔ سوم)، قصدِ بارداری یا دورانِ شیردهی
- مصرفِ داروهایِ رقیقکنندهٔ خون، آسپرین، کورتیکواستروئیدها یا سایرِ داروهایِ ضدالتهابِ غیراستروئیدی
- سنِ بالا (سالمندی) یا کمآبیِ بدن، که احتمالِ عوارضِ کلیوی و گوارشی را بیشتر میکند
عوارض احتمالی
- ناراحتی یا سوزشِ معده و سوءهاضمه
- تهوع
- سردرد و سرگیجه
- نفخ یا دلدرد
- خوابآلودگیِ خفیف
- نشانههایِ خونریزیِ گوارشی مانندِ مدفوعِ سیاه و قیریرنگ یا استفراغِ خونی — این وضعیت اورژانسی است؛ بیدرنگ با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیکترین مرکزِ درمانی مراجعه کنید.
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت، لبها یا گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفسِ ناگهانی — در این حالت فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- دردِ ناگهانیِ قفسهٔ سینه، تنگیِ نفس، یا بیحسی و ضعفِ ناگهانیِ یکطرفهٔ بدن که میتواند نشانِ مشکلِ قلبی یا سکتهٔ مغزی باشد؛ در این موارد سریعاً با اورژانس تماس بگیرید.
- کاهشِ محسوسِ حجمِ ادرار، ورمِ پا و مچ پا، یا افزایشِ وزنِ ناگهانی که میتواند نشانِ آسیبِ کلیوی باشد؛ در این حالت هرچه زودتر با پزشک تماس بگیرید.
- بثوراتِ پوستیِ گسترده همراه با تاول یا پوستهپوستهشدنِ پوست، یا زردیِ پوست و چشمها که بهندرت رخ میدهند اما جدیاند؛ در صورتِ مشاهده، مصرفِ دارو را قطع کنید و فوراً به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ایبوپروفن با داروهایِ رقیقکنندهٔ خون مانندِ وارفارین تداخل دارد و میتواند خطرِ خونریزی را بالا ببرد. مصرفِ همزمانِ آن با آسپرین یا سایرِ ضدالتهابهایِ غیراستروئیدی، احتمالِ آسیبِ گوارشی را بیشتر میکند؛ همچنین ایبوپروفن میتواند اثرِ محافظتیِ آسپرینِ کممقدار (قلبی) را تضعیف کند، بهویژه اگر پیش از آسپرین مصرف شود. همزمانی با کورتیکواستروئیدها خطرِ زخم و خونریزیِ گوارشی را باز هم بیشتر میکند. این دارو ممکن است اثرِ داروهایِ فشارِ خون و برخی ادرارآورها (دیورتیکها) را کم کند و در کنارِ آنها فشارِ بیشتری به کلیه وارد کند؛ سطحِ خونیِ لیتیوم و متوترکسات نیز میتواند در حضورِ ایبوپروفن بالا برود. نوشیدنِ الکل همزمان با این دارو خطرِ تحریک و خونریزیِ معده را افزایش میدهد. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیات را حتماً به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ ایبوپروفن از حدودِ هفتهٔ بیستمِ بارداری به بعد، بهویژه در سهماههٔ سوم، بهطورِ کلی توصیه نمیشود؛ زیرا میتواند مایعِ آمنیوتیکِ اطرافِ جنین را کم کند، بر عملکردِ کلیهٔ جنین اثر بگذارد و در ماههایِ پایانیِ بارداری حتی بر قلبِ جنین و روندِ زایمان نیز تأثیر بگذارد. در سهماههٔ اولِ بارداری نیز فقط در صورتِ نیازِ قطعی و با صلاحدیدِ پزشک مصرف میشود. ایبوپروفن بهدلیلِ نیمهعمرِ کوتاهش، مقدارِ کمی وارد شیرِ مادر میشود و اغلب یکی از گزینههایِ ترجیحیِ ضدالتهابهایِ غیراستروئیدی در دورانِ شیردهیِ کوتاهمدت به شمار میرود؛ با این حال، برایِ مادرانی که به نوزادِ تازهمتولد یا نارس شیر میدهند، احتیاطِ بیشتری لازم است. تصمیمِ نهایی دربارهٔ مصرف در بارداری یا دورانِ شیردهی را باید با پزشک یا داروساز در میان بگذارید.
نگهداری
ایبوپروفن را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید، نه در حمام یا نزدیکِ سینکِ ظرفشویی. اگر از شکلِ شربتیِ آن استفاده میکنید، پیش از هر بار مصرف ظرف را خوب تکان دهید. بستهٔ دارو را کاملاً دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهایِ تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در سطلِ زباله یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 400 mg |
| قرص | 200 mg |
| قرص | 100 mg / 5mL |
| قرص | 800 mg |
| سوسپانسیون | 100 mg / 5mL |
| سوسپانسیون | 400 mg |
| سوسپانسیون | 200 mg |
| سوسپانسیون | 40 mg / 1mL |
| کپسول نرم | 200 mg |
| کپسول نرم | 400 mg |
| کپسول نرم | 100 mg / 5mL |
| قرص آهستهرهش | 800 mg |
| قرص آهستهرهش | 400 mg |
| قرص آهستهرهش | 600 mg |
| تزریقی | 5 mg / 1mL |
| تزریقی | 100 mg / 1mL |
| شیاف | 150 mg |
| شیاف | 75 mg |
| شیاف | 60 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۸۴ برند از ۶۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا باید ایبوپروفن را همراه با غذا مصرف کرد؟
۰۲تفاوتِ ایبوپروفن با استامینوفن (پاراستامول) در چیست؟
۰۳آیا مصرفِ همزمانِ ایبوپروفن با آسپرینِ قلبی بیخطر است؟
۰۴آیا شکلِ شربتیِ ایبوپروفن برایِ کودکان بیخطر است؟
۰۵چند روز میتوان ایبوپروفن مصرف کرد بدونِ مراجعه به پزشک؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۷۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۸۴ برند از ۶۶ سازنده، در گروه M01AE01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.