گیلترنیب
گیلترنیب یک داروی ضدسرطان خوراکی از گروه مهارکنندههای تیروزینکیناز است. با مهار پروتئینهای افالتی۳ و ایاکسال، پیامهای رشد و بقای برخی سلولهای لوسمی را کاهش میدهد.
بیشتر برای درمان بزرگسالان مبتلا به لوسمی میلوئید حاد بهکار میرود که بیماریشان پس از درمان برگشته یا به درمان قبلی پاسخ نداده و جهش افالتی۳ دارند.
مهمترین هشدار، سندروم تمایز است؛ تب، تنگی نفس، افزایش سریع وزن، تورم، افت فشار یا کاهش ادرار میتواند نشانهٔ آن باشد. این علائم را جدی بگیرید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
پیش از شروع درمان دربارهٔ سابقهٔ بیماری قلبی یا ضربان نامنظم، کاهش پتاسیم یا منیزیم، بیماری کبد و کلیه و همهٔ داروهایتان اطلاع دهید. تشنج، گیجی ناگهانی، اختلال دید، غش، تپش نامنظم یا درد شدید شکم نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
گیلترنیب یک داروی ضدسرطان خوراکی از گروه مهارکنندههای تیروزینکیناز است و شکل دارویی آن قرص ۴۰ میلیگرمی است. در برخی بیماران مبتلا به لوسمی میلوئید حاد، جهش افالتی۳ پیامهای رشد سلولهای لوسمی را بیشازحد فعال میکند؛ گیلترنیب این پیامها را با مهار افالتی۳ و ایاکسال کاهش میدهد. کاربرد آن به بزرگسالان مبتلا به بیماری عودکرده یا مقاوم به درمان و دارای جهش تأییدشده محدود است. شروع و ادامهٔ درمان به پایش آزمایش خون و نوار قلب نیاز دارد.
موارد مصرف
- درمان لوسمی میلوئید حاد عودکرده در بزرگسالان دارای جهش افالتی۳.
- درمان لوسمی میلوئید حاد مقاوم به درمان در بزرگسالان دارای جهش افالتی۳.
- ازسرگیری درمان در برخی بیماران پس از پیوند سلولهای بنیادی خونساز، فقط با تصمیم متخصص خون و سرطان.
روش مصرف
گیلترنیب را دقیقاً طبق نسخه و تقریباً در زمان ثابتی هر روز مصرف کنید. قرص را میتوان همراه یا بدون غذا، با آب، کامل بلعید؛ آن را نشکنید، نجوید یا خرد نکنید. مقدار، افزایش یا کاهش مقدار و مدت درمان را خودسرانه تغییر ندهید و قطع یا وقفه در درمان را فقط با نظر تیم خون و سرطان انجام دهید. اگر پس از مصرف استفراغ کردید، نوبت جایگزین نخورید؛ اگر یک نوبت را فراموش کردید نیز مقدار بعدی را دو برابر نکنید و طبق برنامهٔ تجویزشده عمل کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به گیلترنیب یا مواد تشکیلدهندهٔ قرص حساسیت داشتهاید.
- اگر سابقهٔ ضربان نامنظم قلب، طولانیشدن فاصلهٔ کیوتی، غش، بیماری قلبی یا کاهش پتاسیم و منیزیم خون دارید.
- اگر بیماری کبدی، بهویژه شدید، یا نارسایی شدید کلیه و دیالیز دارید؛ در این شرایط پایش بیشتری لازم است.
- اگر باردارید، احتمال بارداری یا قصد بارداری و فرزندآوری دارید، یا شیر میدهید.
- فهرست همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را آماده کنید؛ بهویژه داروهای ضدقارچ، برخی آنتیبیوتیکها، داروهای ضدتشنج، قلبی و ضدافسردگی.
- اگر در برنامهٔ پیوند سلولهای بنیادی، شیمیدرمانی یا درمان ضدسرطان دیگری هستید. ایمنی و اثربخشی گیلترنیب در کودکان زیر ۱۸ سال ثابت نشده است.
عوارض احتمالی
- بالا رفتن آنزیمهای کبدی در آزمایش خون
- اسهال
- تهوع
- یبوست
- خستگی و ضعف
- سرگیجه، درد عضله یا مفصل و تورم دستوپا
- سندروم تمایز: تب، تنگی نفس، سرفهٔ تازه یا شدید، افزایش سریع وزن، تورم، افت فشار، کاهش ادرار یا بثورات پوستی؛ منتظر نمانید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنج، سردرد شدید، گیجی، تغییر هوشیاری یا اختلال دید؛ این علائم میتواند نشانهٔ یک اختلال عصبی نادر باشد و نیاز به مراجعهٔ فوری به اورژانس دارد.
- غش، از حال رفتن، تپش شدید یا ضربان نامنظم؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید و مداوم بالای شکم، بهویژه اگر به پشت بزند یا با تهوع و استفراغ همراه باشد؛ برای احتمال التهاب لوزالمعده فوراً ارزیابی شوید.
- کهیر گسترده، تورم صورت، لب یا زبان، خسخس یا دشواری تنفس؛ نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخلهای مهم گیلترنیب بیشتر داروییاند. برخی داروهای ضدقارچ، آنتیبیوتیکها و داروهای ضدویروس میتوانند مقدار گیلترنیب را بالا ببرند؛ ریفامپین، فنیتوئین و علف چای سنتجان ممکن است اثر آن را کم کنند. داروهای مؤثر بر ریتم قلب، برخی داروهای ضدافسردگی و بعضی داروهای قلبی نیز به بررسی نیاز دارند. قرص با یا بدون غذا قابل مصرف است، اما از گریپفروت، آب گریپفروت، میوهٔ ستارهای و پرتقال تلخ پرهیز کنید. الکل ممکن است سرگیجه و افت فشار را بدتر کند؛ بدون هماهنگی با تیم درمان مصرف نکنید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
گیلترنیب میتواند به جنین آسیب بزند و در دوران بارداری توصیه نمیشود؛ اگر باردارید یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از شروع درمان اطلاع دهید. افراد دارای امکان بارداری باید در طول درمان و تا ۶ ماه پس از آخرین دوز از پیشگیری مؤثر استفاده کنند؛ مردان دارای شریک با امکان بارداری نیز باید در طول درمان و تا ۴ ماه پس از آخرین دوز پیشگیری کنند. شیردهی در طول درمان و دستکم تا ۲ ماه پس از آخرین دوز توصیه نمیشود.
نگهداری
قرص را در بستهبندی اصلی، در دمای معمول اتاق و دور از نور، رطوبت و گرمای زیاد نگهداری کنید. آن را دور از دسترس کودکان و حیوانات بگذارید و پیش از مصرف تاریخ انقضا و سالمبودن بسته را بررسی کنید. قرصهای باقیمانده یا تاریخگذشته را برای دفع ایمن به داروساز بسپارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 40 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا گیلترنیب برای هر نوع لوسمی کاربرد دارد؟
۰۲آیا میتوان قرص گیلترنیب را همراه غذا مصرف کرد؟
۰۳سندروم تمایز چیست؟
۰۴چرا هنگام مصرف گیلترنیب آزمایش خون و نوار قلب لازم است؟
۰۵اگر بعد از مصرف استفراغ کردم یا یک نوبت را فراموش کردم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه L01EX. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.