بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · متفرقه

ژرمانیوم-۶۸

Germanium 50 mCi
رده ATC V09Xشکل محلولبرند در ایران ۲
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

ژرمانیوم-۶۸ رادیوایزوتوپی تشخیصی است که در دستگاهی به‌نام ژنراتور نگهداری می‌شود و بر اثر واپاشی طبیعی، به‌طور پیوسته گالیوم-۶۸ تولید می‌کند؛ گالیوم-۶۸ همان ماده‌ای است که برای پت‌اسکن (PET) به بیمار تزریق می‌شود.

بیشتر برای چه؟

از این ژنراتور در بخش پزشکی هسته‌ای بیمارستان برای ساختن ردیاب‌های تشخیصی پت‌اسکن استفاده می‌شود؛ این ردیاب‌ها بیشتر برای شناسایی تومورهای نورواندوکرین یا بررسی سرطان پروستات به کار می‌روند.

نکتهٔ ایمنی مهم

این ماده هرگز مستقیم در اختیار بیمار قرار نمی‌گیرد و فقط توسط متخصصان پزشکی هسته‌ای، در محیط کنترل‌شدهٔ بیمارستانی و طبق استانداردهای حفاظت در برابر اشعه، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر باردار هستید، احتمال بارداری می‌دهید، شیر می‌دهید یا سابقهٔ حساسیت به مواد حاجب و رادیوداروها دارید، پیش از انجام پت‌اسکن حتماً به تیم پزشکی هسته‌ای اطلاع دهید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

۰۲

معرفی دارو

ژرمانیوم-۶۸ رادیوایزوتوپی با نیمه‌عمر نسبتاً طولانی است که در ردهٔ رادیوداروهای تشخیصی جای می‌گیرد و برخلاف بیشتر داروها، کاربرد بالینی مستقیم بر روی بدن بیمار ندارد. نقش اصلی آن تغذیهٔ دستگاهی به‌نام ژنراتور ژرمانیوم-گالیوم است؛ در این دستگاه، ژرمانیوم-۶۸ به‌طور پیوسته به گالیوم-۶۸ واپاشی می‌شود و گالیوم-۶۸ با عبور یک محلول اسیدی رقیق از دستگاه، جداسازی و برداشت می‌شود. گالیوم-۶۸ به‌دست‌آمده در آزمایشگاه رادیودارویی بیمارستان به یک مولکول هدف‌مند متصل و آمادهٔ تزریق می‌شود. به‌این‌ترتیب، آنچه در نهایت به بیمار تزریق می‌شود فرآورده‌ای بر پایهٔ گالیوم-۶۸ است، نه خود ژرمانیوم.

۰۳

موارد مصرف

  • تأمین گالیوم-۶۸ برای پت‌اسکن در بخش پزشکی هسته‌ای
  • کمک به تشخیص و مرحله‌بندی تومورهای نورواندوکرین با ردیاب گالیوم-۶۸ دوتاتیت (Ga-68 DOTATATE)، ویژهٔ گیرندهٔ سوماتوستاتین
  • بررسی گسترش یا بازگشت سرطان پروستات با ردیاب گالیوم-۶۸ پی‌اس‌ام‌ای (Ga-68 PSMA)، ویژهٔ آنتی‌ژن غشای اختصاصی پروستات
  • برنامه‌ریزی درمان هدفمند رادیونوکلوئیدی در برخی تومورهای نورواندوکرین با راهنمایی همین تصویربرداری
۰۴

روش مصرف

این ماده هرگز توسط بیمار مصرف یا نگهداری نمی‌شود؛ آماده‌سازی و تزریق فرآوردهٔ نهایی گالیوم-۶۸ را تیم پزشکی هسته‌ای در بیمارستان انجام می‌دهد. آنچه از بیمار خواسته می‌شود، پیروی دقیق از دستورهای آماده‌سازی پت‌اسکن است؛ از جمله ناشتایی احتمالی پیش از مراجعه، نوشیدن آب کافی، و خالی‌کردن مکرر مثانه پس از تزریق برای کاهش پرتوگیری بدن. زمان‌بندی دقیق اسکن پس از تزریق را تیم پزشکی هسته‌ای بر اساس نوع ردیاب تعیین می‌کند و بهتر است بیمار همان دستورهای مرکز تصویربرداری خود را دقیقاً رعایت کند.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

تأمین گالیوم-۶۸ برای پت‌اسکن در پزشکی هسته‌ای

بزرگسالانمولد ژرمانیوم-۶۸ مستقیماً به بیمار تزریق نمی‌شود؛ محلول گالیوم-۶۸ در بخش پزشکی هسته‌ای، طبق دستورالعمل مولد و کیت نشان‌دارسازی، تهیه و معمولاً در یک نوبت برای تصویربرداری وریدی استفاده می‌شود.

مقدار الوت و فعالیت فرآوردهٔ نهایی به کیت، زمان الوت و پروتکل بخش وابسته است؛ فعالیت اسمی ۵۰ میلی‌کوری، دوز بیمار محسوب نمی‌شود.

تشخیص و مرحله‌بندی تومورهای نورواندوکرین با ردیاب گالیوم-۶۸ دوتاتیت

بزرگسالانمولد مستقیماً مصرف نمی‌شود؛ گالیوم-۶۸ حاصل پس از نشان‌دارسازی با دوتاتیت، طبق پروتکل مرکز و در یک نوبت وریدی برای پت‌اسکن استفاده می‌شود.

آماده‌سازی، کنترل کیفیت و تزریق فقط در بخش پزشکی هسته‌ای و تحت نظارت متخصص انجام شود.

بررسی گسترش یا بازگشت سرطان پروستات با ردیاب گالیوم-۶۸ پی‌اس‌ام‌ای

بزرگسالانمولد مستقیماً به بیمار داده نمی‌شود؛ گالیوم-۶۸ حاصل پس از نشان‌دارسازی با ردیاب پی‌اس‌ام‌ای، طبق پروتکل مرکز و در یک نوبت وریدی برای پت‌اسکن استفاده می‌شود.

فعالیت تزریقی بر اساس فرآوردهٔ نشان‌دارشده، زمان تصویربرداری و الزامات ایمنی پرتویی تعیین می‌شود.

برنامه‌ریزی درمان هدفمند رادیونوکلئیدی در برخی تومورهای نورواندوکرین

بزرگسالانمولد برای درمان تزریق نمی‌شود؛ الوت گالیوم-۶۸ برای تصویربرداری گیرنده‌ای و برنامه‌ریزی درمان، طبق پروتکل متخصص پزشکی هسته‌ای و معمولاً در یک نوبت وریدی به‌کار می‌رود.

این کاربرد به نتیجهٔ تصویربرداری، نوع تومور و پروتکل درمانی مرکز وابسته است.

تنظیم دوز: مولد ژرمانیوم-۶۸ دوز مصرفی مستقیم، حداکثر روزانه یا تنظیم دوز کبدی و کلیوی برای بیمار ندارد؛ مقدار فعالیت گالیوم-۶۸ و فرآوردهٔ نشان‌دارشده بر اساس کیت، زمان الوت، سن و وضعیت کلیوی یا کبدی بیمار تعیین می‌شود و دوز دقیق را پزشک متخصص پزشکی هسته‌ای مشخص می‌کند.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • بارداری یا هرگونه احتمال بارداری را پیش از انجام اسکن حتماً اطلاع دهید، زیرا پرتو یون‌ساز می‌تواند برای جنین خطر داشته باشد.
  • اگر شیر می‌دهید، دربارهٔ لزوم و مدت قطع موقت شیردهی پس از تزریق با تیم پزشکی هسته‌ای مشورت کنید.
  • سابقهٔ حساسیت به مواد حاجب، رادیوداروها یا هر واکنش غیرمعمول قبلی به تزریقات تشخیصی را گزارش دهید.
  • فهرست کامل داروها و مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید را بگویید، به‌ویژه اگر آنالوگ سوماتوستاتین یا داروهای هورمونی مرتبط با پروستات مصرف می‌کنید.
  • اگر بیماری کلیوی یا هر بیماری زمینه‌ای مهم دیگری دارید، پیش از اسکن با پزشک خود در میان بگذارید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • درد یا ناراحتی خفیف در محل تزریق
  • احساس گرگرفتگی یا گرمای گذرا پس از تزریق در برخی افراد
  • حالت تهوع خفیف در موارد نادر
  • سرگیجه یا خستگی گذرا پس از انجام اسکن
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • نشانه‌های واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت و لب‌ها، کهیر گسترده یا تنگی نفس؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
  • افت ناگهانی فشار خون، سرگیجهٔ شدید یا احساس بستهٔ گلو پس از تزریق؛ فوراً به تیم درمانی حاضر اطلاع دهید یا با اورژانس تماس بگیرید.
  • تورم، درد شدید یا قرمزی فزایندهٔ محل تزریق در ساعات پس از اسکن؛ به پزشک اطلاع دهید.
  • هر واکنش غیرمنتظره یا نگران‌کنندهٔ دیگر در ساعات پس از تزریق را به بخش پزشکی هسته‌ای یا پزشک معالج گزارش دهید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

چون ژرمانیوم-۶۸ مستقیماً به بیمار تزریق نمی‌شود، تداخل دارویی کلاسیک به‌شکل داروهای خوراکی برای آن مطرح نیست؛ اما برخی داروها می‌توانند بر جذب ردیاب گالیوم-۶۸ در بدن و در نتیجه بر دقت نتیجهٔ اسکن اثر بگذارند. برای نمونه، آنالوگ‌های سوماتوستاتین معمولاً پیش از اسکن با ردیاب دوتاتیت به‌طور موقت و طبق نظر پزشک قطع می‌شوند، و درمان‌های هورمونی مرتبط با پروستات نیز می‌توانند بر نتیجهٔ اسکن پی‌اس‌ام‌ای اثرگذار باشند. فهرست کامل داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا زمان‌بندی مناسب برای اسکن تعیین شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

پرتو یون‌ساز به‌کاررفته در پت‌اسکن با ردیاب گالیوم-۶۸ می‌تواند برای جنین خطر داشته باشد، بنابراین این نوع تصویربرداری در بارداری معمولاً فقط زمانی انجام می‌شود که فایدهٔ تشخیصی به‌روشنی از خطر احتمالی بیشتر باشد و جایگزین ایمن‌تری مانند ام‌آرآی یا سونوگرافی در دسترس نباشد. اگر بارداری قطعی یا محتمل است، پیش از هر اقدامی حتماً به تیم پزشکی هسته‌ای اطلاع دهید. در دوران شیردهی نیز، به‌دلیل احتمال ورود مقدار کمی رادیواکتیویته به شیر، پزشک ممکن است قطع موقت شیردهی برای مدتی پس از تزریق را توصیه کند؛ مدت دقیق را متخصص پزشکی هسته‌ای بر اساس نوع ردیاب مشخص می‌کند.

۱۰

نگهداری

این محصول هرگز در منزل نگهداری نمی‌شود و بیمار یا خانواده هیچ نقشی در نگهداری آن ندارد. ژنراتور و فرآورده‌های رادیواکتیو حاصل از آن، طبق مقررات حفاظت در برابر اشعه، فقط در فضای محافظت‌شده و مجاز بخش پزشکی هسته‌ای بیمارستان و توسط افراد آموزش‌دیده نگهداری و استفاده می‌شوند. اگر نام این ماده را در فاکتور یا مدارک درمانی‌تان دیده‌اید، برای هرگونه پرسش با بخش پزشکی هسته‌ای همان مرکز درمانی تماس بگیرید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
محلول
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
ژرمانیوم68/گالیوم68 GERMANIUM(68 GE) / GALLIUM(68 GA)
1 CARTRIDGE in 1 PACKAGE
پارس ایزوتوپ
محلول
پارس-گالوژن PARS-GALLUGEN
1 CARTRIDGE in 1 PACKAGE
پارس ایزوتوپ
محلول
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا نام «ژرمانیوم» در فاکتور یا مدارک پزشکی من دیده می‌شود، درحالی‌که چیزی به من تزریق نشده؟
ژرمانیوم-۶۸ مستقیماً به شما تزریق نمی‌شود؛ این ماده در دستگاهی در بخش پزشکی هسته‌ای برای تولید گالیوم-۶۸ به کار می‌رود و آنچه واقعاً به شما تزریق شده، فرآوردهٔ گالیوم-۶۸ است. ذکر نام ژرمانیوم در مدارک معمولاً به‌دلیل ثبت مادهٔ اولیهٔ به‌کاررفته در فرایند تولید است.
۰۲آیا پت‌اسکن با این نوع ردیاب برای بدن خطرناک است؟
میزان پرتویی که در یک پت‌اسکن استاندارد دریافت می‌کنید، در محدودهٔ پذیرفته‌شدهٔ تشخیصی و قابل‌مقایسه با بسیاری از آزمون‌های تصویربرداری رایج است. تیم پزشکی هسته‌ای پیش از انجام اسکن، فایده و خطر آن را برای وضعیت خاص شما بررسی می‌کند.
۰۳پس از تزریق ردیاب گالیوم-۶۸ چه نکاتی را باید رعایت کنم؟
معمولاً توصیه می‌شود آب کافی بنوشید و مثانهٔ خود را چند بار خالی کنید تا پرتوگیری بدن کاهش یابد. تیم پزشکی هسته‌ای ممکن است بسته به نوع اسکن، توصیه‌های دیگری مانند فاصله‌گرفتن موقت از کودکان خردسال یا بارداران نیز به شما بدهد.
۰۴آیا باید پیش از این اسکن ناشتا باشم؟
بسته به نوع ردیاب و هدف اسکن، ممکن است ناشتایی چند ساعته یا قطع موقت برخی داروها لازم باشد. این دستورها را حتماً از مرکز تصویربرداری خودتان بگیرید، چون ممکن است بین مراکز کمی متفاوت باشد.
۰۵چند وقت یک‌بار می‌توان این نوع پت‌اسکن را تکرار کرد؟
تعداد دفعات تکرار اسکن را پزشک معالج بر اساس ضرورت تشخیصی، روند درمان و پرتوگیری تجمعی بدن تعیین می‌کند؛ این تصمیم کاملاً فردی است و نباید خودسرانه گرفته شود.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه V09X. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.