جفیتینیب
جفیتینیب یک داروی ضدسرطان هدفمند و مهارکنندهٔ تیروزینکیناز است. این دارو با کاهش پیامهای رشد برخی سلولهای سرطانی، به کنترل تومور کمک میکند.
بیشتر برای سرطان ریهٔ غیرکوچکسلولیِ پیشرفته یا منتشرشده در بزرگسالان به کار میرود، زمانی که آزمایش تومور جهش فعالکنندهٔ مناسب در گیرندهٔ فاکتور رشد اپیدرمی را نشان دهد.
تنگی نفس، سرفه یا تب جدید و بدترشونده میتواند نشانهٔ التهاب جدی ریه باشد؛ مصرف بعدی را تا ارزیابی پزشکی ادامه ندهید و فوراً با پزشک تماس بگیرید. در تنگی نفس شدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
پیش از شروع، بیماریهای ریه و کبد، مشکلات چشمی، بارداری یا شیردهی و همهٔ داروها و مکملها را مطرح کنید. اسهال مداوم، بثورات آزاردهنده یا هر علامت تنفسی جدید نیازمند پیگیری سریع است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
جفیتینیب یک داروی خوراکی ضدسرطان از گروه مهارکنندههای تیروزینکیناز است. این دارو گیرندهٔ فاکتور رشد اپیدرمی را مهار میکند و در سلولهای سرطانیِ دارای جهش فعالکنندهٔ مناسب، پیامهای رشد و تکثیر را کاهش میدهد. کاربرد اصلی آن سرطان ریهٔ غیرکوچکسلولیِ پیشرفته یا منتشرشده در بزرگسالانِ دارای جهش تأییدشده است. شکل عرضهشدهٔ آن قرص خوراکی با قدرت ۲۵۰ میلیگرم است و ممکن است با نامهای تجاری ایرسا، جفیتیب، جفیسا یا جفیتینیب دیده شود.
موارد مصرف
- درمان سرطان ریهٔ غیرکوچکسلولیِ پیشرفته یا منتشرشده در بزرگسالانِ دارای جهش فعالکنندهٔ گیرندهٔ فاکتور رشد اپیدرمی
- درمان تومورهای دارای حذف اگزون ۱۹ در گیرندهٔ فاکتور رشد اپیدرمی
- درمان تومورهای دارای جهش فعالکنندهٔ مشخص در اگزون ۲۱ گیرندهٔ فاکتور رشد اپیدرمی
روش مصرف
جفیتینیب را دقیقاً طبق نسخه، هر روز در زمان نسبتاً ثابتی، با یا بدون غذا و همراه آب مصرف کنید. قرص را نجوید یا خرد نکنید؛ اگر بلع آن دشوار است، روش پخشکردن آن در آب را از داروساز بپرسید. اگر یک نوبت فراموش شد و زمان نوبت بعد نزدیک است، نوبت فراموششده را رها کنید و هرگز دو نوبت را با هم نخورید. قطع، وقفه یا تغییر مقدار درمان را خودسرانه انجام ندهید؛ پزشک ممکن است در صورت بروز عوارض، درمان را موقتاً متوقف یا تغییر دهد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به جفیتینیب یا هر یک از مواد سازندهٔ قرص حساسیت داشتهاید، پیش از مصرف اطلاع دهید.
- سابقهٔ بیماری بینابینی ریه، التهاب یا فیبروز ریه، پنومونیت یا هر مشکل تنفسی مهم را مطرح کنید.
- در صورت بیماری کبدی، هپاتیت، بالا بودن آنزیمهای کبدی یا بیماری شدید کلیه، پزشک را مطلع کنید؛ پایش آزمایشهای کبدی در طول درمان اهمیت دارد.
- اگر بیماری چشمی، خشکی شدید چشم، اختلال دید یا سابقهٔ زخم و التهاب قرنیه دارید، پیش از شروع بگویید.
- فهرست همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، بهویژه وارفارین، داروهای ضداسید، داروهای ضدتشنج، ریفامپیسین، داروهای ضدقارچ و مکملهای گیاهی را ارائه کنید.
- بارداری، احتمال بارداری، برنامهٔ بارداری یا شیردهی را پیش از مصرف اطلاع دهید. ایمنی و اثربخشی جفیتینیب در کودکان تثبیت نشده است.
عوارض احتمالی
- بثورات پوستی شبیه آکنه، قرمزی، خشکی یا خارش پوست
- اسهال
- تهوع یا استفراغ
- زخم یا التهاب دهان
- کاهش اشتها، ضعف یا خستگی
- خشکی چشم، اشکریزش یا التهاب پلک و چشم
- تنگی نفس جدید یا بدترشونده، سرفه و تب: احتمال التهاب خطرناک ریه مطرح است؛ مصرف بعدی را تا ارزیابی پزشکی ادامه ندهید و فوراً با پزشک تماس بگیرید. در تنگی نفس شدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره، مدفوع کمرنگ، بیاشتهایی غیرعادی یا درد سمت راست بالای شکم: میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد و به پیگیری فوری و آزمایش کبد نیاز دارد.
- اسهال شدید یا ادامهدار، سرگیجه، خشکی دهان یا کاهش ادرار: خطر کمآبی وجود دارد؛ فوراً با تیم درمان تماس بگیرید و در ناتوانی از نوشیدن یا غش، به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا مداوم شکم، سفتی شکم، غش یا خونریزی گوارشی: احتمال آسیب جدی یا سوراخشدن دستگاه گوارش مطرح است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد یا قرمزی شدید چشم، حساسیت به نور، تاری دید یا کاهش دید: ممکن است نشانهٔ التهاب یا زخم قرنیه باشد؛ مصرف بعدی را تا ارزیابی فوری چشم ادامه ندهید.
- تاولزدن یا پوستهریزی گستردهٔ پوست، زخم دهان یا چشم، تورم لب و زبان، خسخس یا ضعف ناگهانی: احتمال واکنش پوستی یا حساسیتی شدید وجود دارد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
داروهای کاهندهٔ اسید معده، مانند مهارکنندههای پمپ پروتون، مسدودکنندههای گیرندهٔ هیستامین و آنتیاسیدها، میتوانند جذب جفیتینیب را کم کنند و زمانبندی مصرفشان باید جداگانه تنظیم شود. داروهایی مانند ریفامپیسین، فنیتوئین، کاربامازپین، فنوباربیتال و علف چای ممکن است اثر جفیتینیب را کاهش دهند؛ برخی داروهای ضدقارچ آزولی و مهارکنندههای آنزیمهای کبدی میتوانند عوارض آن را بیشتر کنند. همراهی با وارفارین ممکن است شاخص انعقاد را بالا ببرد و خطر خونریزی را افزایش دهد. غذای معمولی مانع مصرف دارو نیست و تداخل مستقیم مشخصی با الکل مطرح نشده است، اما مصرف زیاد الکل با توجه به احتمال آسیب کبدی مناسب نیست. فهرست کامل داروها، ویتامینها و مکملهای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
جفیتینیب میتواند به جنین آسیب بزند و خطر از دست رفتن بارداری را افزایش دهد. در صورت بارداری یا احتمال آن، پیش از شروع درمان اطلاع دهید و اگر هنگام درمان باردار شدید، فوراً به پزشک خبر دهید؛ در افراد دارای امکان بارداری، پیشگیری مؤثر در طول درمان و دستکم دو هفته پس از آخرین نوبت لازم است. ورود دارو به شیر انسان مشخص نیست، اما بهدلیل احتمال آسیب جدی به شیرخوار، هنگام درمان شیردهی انجام نشود.
نگهداری
قرصها را در بستهبندی اصلی، در دمای اتاق و دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم نگه دارید؛ دمای درجشده روی جعبهٔ همان برند اولویت دارد. دارو را دور از دسترس کودکان و حیوانات بگذارید و پس از تاریخ انقضا یا آسیبدیدگی بسته مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 250 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا جفیتینیب برای هر نوع سرطان ریه مناسب است؟
۰۲آیا جفیتینیب را باید با غذا مصرف کرد؟
۰۳اگر بعد از شروع درمان جوش یا اسهال گرفتم، دارو را قطع کنم؟
۰۴اگر یک نوبت جفیتینیب را فراموش کردم چه کنم؟
۰۵آیا جفیتینیب همان شیمیدرمانی معمولی است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۴ سازنده، در گروه L01XE02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.