گانسیکلوویر
گانسیکلوویر ژل چشمی، دارویی ضدویروسی از دستهٔ آنالوگهای نوکلئوزیدی است که بهصورت موضعی در چشم برای مهار تکثیر ویروس تبخال به کار میرود.
این ژل عمدتاً برای درمان کراتیت هرپسی حاد، یعنی زخم و التهاب قرنیه ناشی از ویروس تبخال ساده، تجویز میشود.
این دارو فقط برای مصرف چشمی است و باید دقیقاً طبق دستور پزشک و تا پایان دورهٔ تعیینشده مصرف شود، حتی اگر علائم زودتر بهبود یابند.
اگر علائم چشمی طی چند روز بهتر نشد، بدتر شد یا نشانههایی مانند درد شدید یا افت دید دیدید، حتماً با پزشک یا داروساز خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
گانسیکلوویر داروی ضدویروسی از خانوادهٔ آنالوگهای نوکلئوزیدی گوانین است که بهصورت ژل چشمی ۰٫۱۵٪ عرضه میشود. این دارو در سلولهای آلوده به ویروس تبخال فعال میشود و با مهار آنزیم دیانایپلیمراز ویروسی، از تکثیر ویروس جلوگیری میکند. کاربرد اصلی آن درمان کراتیت هرپسی، یعنی التهاب و زخم سطحی قرنیه ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس، است. چون این ژل فقط در چشم و بهصورت موضعی استفاده میشود، جذب آن به گردش خون بسیار محدود و اثر آن عمدتاً موضعی است.
موارد مصرف
- درمان کراتیت هرپسی حاد؛ یعنی التهاب و زخمهای شاخهمانند قرنیه که ویروس تبخال ساده ایجاد میکند
- تسریع بهبود زخم و بافت رویی (اپیتلیوم) قرنیه در عفونت فعال تبخالی چشم
- کنترل موضعی عفونت ویروسی سطح چشم، زیر نظر مستقیم چشمپزشک
- پیشگیری از گسترش آسیب به لایههای عمقیتر قرنیه در صورت شروع بهموقع درمان
روش مصرف
این ژل باید دقیقاً طبق دستور پزشک، فقط در چشم آلوده و در فواصل زمانی مشخصشده در نسخه استفاده شود. پیش از هر بار مصرف دستها را بشویید و نوک لولهٔ دارو را به چشم، پلک یا هیچ سطح دیگری نزنید تا آلوده نشود. طبیعی است که بلافاصله پس از چکاندن ژل، دید برای چند دقیقه تار شود؛ بهتر است تا برطرفشدن این حالت از رانندگی یا کارهایی که به دید دقیق نیاز دارند خودداری کنید. اگر همزمان از قطره یا پماد چشمی دیگری هم استفاده میکنید، طبق راهنمایی پزشک یا داروساز بین مصرف آنها فاصله بگذارید. درمان را کامل و تا مدتی که پزشک تعیین کرده ادامه دهید، حتی اگر چشم زودتر بهتر به نظر برسد؛ قطع زودهنگام میتواند به بازگشت عفونت بینجامد. در طول دورهٔ درمان، معمولاً از لنز تماسی استفاده نکنید مگر پزشک اجازه دهد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کراتیت هرپسی حاد سطحی قرنیه (زخمهای شاخهمانند یا جغرافیایی)
درمان معمولاً بیش از ۲۱ روز طول نمیکشد. لنز تماسی را در طول درمان استفاده نکنید و مصرف دارو باید زیر نظر چشمپزشک باشد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر تاکنون به گانسیکلوویر، والگانسیکلوویر یا هر یک از اجزای این ژل حساسیت داشتهاید، پیش از مصرف حتماً به پزشک بگویید.
- هرگونه بیماری زمینهای چشم، جراحی قبلی چشم یا استفاده از لنز تماسی را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- فهرست همهٔ داروها، قطرههای چشمی و مکملهایی که مصرف میکنید را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- اگر این دارو برای کودک یا فرد سالمند تجویز شده، مصرف باید زیر نظر مستقیم پزشک انجام شود.
عوارض احتمالی
- تاری موقت دید، بلافاصله پس از استفاده
- سوزش یا احساس ناراحتی خفیف در چشم
- قرمزی سطحی چشم
- احساس وجود جسم خارجی یا حساسیت به نور
- تحریک خفیف سطح قرنیه (کراتیت نقطهای)
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم شدید پلک و اطراف چشم، خارش گستردهٔ پوست یا مشکل در تنفس؛ در این صورت با اورژانس تماس بگیرید.
- درد شدید چشم، افت ناگهانی و قابلتوجه دید، یا افزایش چشمگیر قرمزی و تورم بهجای بهبود؛ در این صورت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- عدم بهبود زخم قرنیه پس از چند روز مصرف منظم؛ باید در اولین فرصت به چشمپزشک اطلاع داده شود.
- افزایش ترشح چشم، تورم فزایندهٔ پلک یا احساس گرمای شدید در چشم که میتواند نشانهٔ عفونت ثانویه باشد؛ نیازمند بررسی پزشک است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
گانسیکلوویر چشمی بهصورت موضعی مصرف میشود و جذب آن به گردش خون بسیار محدود است، به همین دلیل تداخل دارویی مهم شناختهشدهای در سطح کل بدن برای آن گزارش نشده است. بااینحال اگر همزمان از قطره یا پماد چشمی دیگری استفاده میکنید، رعایت فاصلهٔ زمانی مناسب بین آنها به جذب بهتر هر دو دارو کمک میکند. همیشه فهرست کامل داروها، قطرههای چشمی و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از نبود هرگونه ناسازگاری احتمالی مطمئن شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات بالینی مربوط به مصرف گانسیکلوویر چشمی در بارداری و شیردهی محدود است. از آنجا که این دارو موضعی است و در مقدار بسیار کمی به کار میرود، جذب آن به جریان خون معمولاً ناچیز است؛ بااینحال تصمیم برای مصرف در دوران بارداری یا شیردهی باید تنها با تجویز و زیر نظر پزشک باشد و خودسرانه شروع یا ادامه داده نشود.
نگهداری
این ژل را در دمای معمولی اتاق و دور از نور مستقیم، گرما و رطوبت نگهداری کنید، مگر برچسب روی بستهبندی دستور دیگری داده باشد. پس از باز کردن لوله، دارو را طبق مدت ذکرشده روی بستهبندی یا توصیهٔ داروساز دور بریزید، چون ژل بازشده پس از مدتی دیگر مناسب مصرف نیست. دارو را همیشه دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| ژل | 0.15 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا بلافاصله بعد از استفاده از این ژل، دیدم چند دقیقه تار میشود؟
۰۲آیا در دورهٔ درمان میتوانم لنز تماسی بزنم؟
۰۳اگر بعد از چند روز حال چشمم بهتر شد، میتوانم مصرف را قطع کنم؟
۰۴آیا مصرف همزمان این ژل با قطرههای چشمی دیگر مشکلی دارد؟
۰۵آیا این ژل برای هر نوع قرمزی یا عفونت چشم مناسب است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه S01AD09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.