فروکوئینتینیب
فروکوئینتینیب یک داروی خوراکی ضدسرطان هدفمند از گروه مهارکنندههای کیناز است. با مهار گیرندههای فاکتور رشد اندوتلیال عروقی، پیامهای لازم برای ساختهشدن رگهای خونی تومور و رشد آن را کاهش میدهد.
بیشتر برای درمان سرطان روده بزرگ یا راسترودهای به کار میرود که به اندامهای دیگر گسترش یافته و پس از درمانهای قبلی پیشرفت کرده یا داروهای قبلی قابلتحمل نبودهاند. استفاده از آن به سابقهٔ درمان و ویژگیهای تومور بستگی دارد.
افزایش فشارخون، خونریزی، آسیب کبدی، وجود پروتئین در ادرار و دیرتر ترمیمشدن زخم از هشدارهای مهم آن هستند. فشارخون، آزمایشهای کبد و بررسی ادرار باید طبق برنامهٔ تیم درمان پیگیری شود.
اگر فشارخون بالا، سابقهٔ خونریزی یا لخته، عفونت، بیماری کبد یا کلیه، جراحی پیشِ رو، یا مصرف داروی رقیقکنندهٔ خون دارید، پیش از شروع اطلاع دهید. بارداری، علائم خونریزی، درد شدید شکم، زردی یا نشانههای عصبی جدید نیازمند تماس سریع با پزشک و گاهی مراجعهٔ فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فروکوئینتینیب یک داروی خوراکی ضدسرطان و مهارکنندهٔ کیناز است که بهطور هدفمند گیرندههای فاکتور رشد اندوتلیال عروقی را مهار میکند. این گیرندهها در ساختهشدن رگهایی که تومور را تغذیه میکنند نقش دارند؛ مهار آنها میتواند رشد و گسترش تومور را کند کند. کاربرد تثبیتشدهٔ آن در بزرگسالان مبتلا به سرطان رودهٔ بزرگ یا راسترودهٔ منتشرشده است که درمانهای استاندارد قبلی را دریافت کردهاند و بیماریشان پیشرفت کرده یا درمانها را تحمل نکردهاند. این دارو معمولاً در مراحل بعدی درمان و زیر نظر متخصص سرطان استفاده میشود و فرآوردهٔ موردنظر به شکل کپسول ۵ میلیگرمی با نام تجاری فروزاکلا عرضه میشود.
موارد مصرف
- سرطان رودهٔ بزرگِ منتشرشده در بزرگسالان، پس از شیمیدرمانیهای مبتنی بر فلوروپیریمیدین، اگزالیپلاتین و ایرینوتکان.
- سرطان راسترودهٔ منتشرشده در بزرگسالان، پس از درمانهای استاندارد قبلی و پیشرفت بیماری.
- بیماری منتشرشدهای که پس از درمانهای ضد رگزایی و، در صورت مناسببودن، درمانهای ضد گیرندهٔ فاکتور رشد اپیدرمی پیشرفت کرده یا این درمانها قابلتحمل نبودهاند.
روش مصرف
کپسول را دقیقاً طبق نسخه و برنامهٔ متخصص سرطان مصرف کنید؛ مقدار، زمان شروع و مدت درمان برای هر فرد متفاوت است. دارو را میتوان با غذا یا بدون غذا، تقریباً در ساعت ثابت، با آب و بهصورت کامل بلعید؛ آن را نجوید، خرد نکنید و باز نکنید. برنامهٔ درمانی معمولاً چرخهای است و ممکن است چند هفته مصرف و سپس یک هفته استراحت داشته باشد، اما برنامهٔ دقیق و هرگونه کاهش یا وقفه را پزشک تعیین میکند. اگر نوبت فراموش شد و کمتر از دوازده ساعت از زمان معمول گذشته است، آن را مصرف کنید؛ اگر دیرتر به یاد آوردید، نوبت بعدی را در زمان معمول بخورید و هرگز دو نوبت را با هم مصرف نکنید. پس از استفراغ، نوبت اضافی مصرف نکنید و درمان را خودسرانه قطع یا کموزیاد نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر فشارخون بالا یا کنترلنشده، بیماری قلبیعروقی، سابقهٔ سکتهٔ قلبی یا مغزی، یا لختهٔ خونی داشتهاید، اطلاع دهید؛ فشارخون باید پیش از شروع درمان کنترل شود.
- اگر خونریزی فعال، اختلال انعقاد، کبودی غیرعادی یا مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون و ضدپلاکت دارید، بگویید.
- وجود تب یا عفونت فعال را پیش از شروع مطرح کنید؛ آغاز درمان در عفونت فعال مناسب نیست.
- اگر بیماری کبد یا کلیه دارید یا سالمند هستید، وضعیت عمومی و آزمایشهای شما باید با دقت بررسی شود؛ در نارسایی شدید کبدی معمولاً استفاده از دارو توصیه نمیشود. ایمنی و اثربخشی دارو در کودکان ثابت نشده است.
- هر جراحی، کار دندانپزشکی مهم، نمونهبرداری یا زخم تازه را اطلاع دهید؛ دارو میتواند ترمیم زخم را کند کند و ممکن است پیش از جراحی بزرگ و تا ترمیم مناسب زخم موقتاً قطع شود.
- حساسیت به فروکوئینتینیب یا اجزای کپسول، بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی، و نیز همهٔ داروهای نسخهای، بدون نسخه، ویتامینها و فرآوردههای گیاهی را از قبل اعلام کنید.
عوارض احتمالی
- خستگی، ضعف و کاهش انرژی
- کاهش اشتها و کاهش وزن
- اسهال
- تغییر یا گرفتگی صدا
- التهاب، درد یا زخم دهان
- قرمزی یا حساسیت کف دست و پا
- خونریزی غیرعادی یا شدید، مدفوع سیاه یا خونی، استفراغ خونی، سرفهٔ خونی یا کبودی گسترده؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید و بستهٔ دارو را همراه ببرید.
- تب و لرز شدید، تنگی نفس، سرفهٔ بدترشونده، گیجی یا ضعف شدید میتواند نشانهٔ عفونت جدی باشد؛ فوراً ارزیابی پزشکی بگیرید و در بدحالی به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا مداوم شکم، سفتی یا تورم شکم، استفراغ مکرر یا قطع دفع گاز و مدفوع میتواند از عوارض جدی گوارشی باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد قسمت بالای راست شکم، تهوع مداوم، ورم صورت و اندامها یا تغییر واضح در مقدار ادرار؛ سریع با پزشک تماس بگیرید و اگر علائم شدید است فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- قرمزی، درد، تورم، تاول، ترک یا خونریزی کف دستوپا که شدید یا رو به بدترشدن است؛ نوبت بعدی را خودسرانه تغییر ندهید و سریع با تیم درمان تماس بگیرید.
- افزایش شدید فشارخون، سردرد ناگهانی یا شدید، تشنج، گیجی، تغییر دید، ضعف یکطرفه، درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، یا تورم صورت و لب و زبان همراه با کهیر؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل شناختهشده با داروهایی است که فعالیت آنزیمهای تجزیهکنندهٔ دارو در کبد را زیاد میکنند؛ برخی داروهای ضدسل مانند ریفامپیسین، برخی داروهای ضدتشنج مانند کاربامازپین، فنیتوئین و فنوباربیتال، و فرآوردهٔ گیاهی علف چای میتوانند اثر فروکوئینتینیب را کم کنند و مصرف همزمانشان باید از سوی پزشک بازبینی شود. داروهای رقیقکنندهٔ خون و ضدپلاکتها ممکن است خطر خونریزی را بیشتر کنند. برای غذا محدودیت مشخصی گزارش نشده و دارو با یا بدون غذا قابل مصرف است؛ دربارهٔ الکل دادهٔ کافی برای بیخطر دانستن مصرف همزمان وجود ندارد، بهخصوص در بیماری کبد یا خطر خونریزی، بنابراین از مصرف آن در دورهٔ درمان خودداری کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ کافی انسانی دربارهٔ بارداری وجود ندارد، اما با توجه به سازوکار دارو و یافتههای حیوانی، احتمال آسیب به جنین وجود دارد؛ در بارداری معمولاً نباید مصرف شود مگر متخصص سرطان پس از سنجش دقیق سود و خطر آن را ضروری بداند. افراد دارای امکان بارداری و مردانی که شریک جنسیِ دارای امکان بارداری دارند باید در طول درمان و دستکم دو هفته پس از آخرین نوبت از روش پیشگیری مؤثر استفاده کنند. در صورت بارداری یا احتمال آن، سریعاً پزشک را مطلع کنید. دربارهٔ ورود دارو به شیر اطلاعاتی در دست نیست، اما به دلیل احتمال آسیب جدی به شیرخوار، شیردهی در طول درمان و تا دستکم دو هفته پس از آخرین نوبت نباید انجام شود.
نگهداری
دارو را در دمای اتاق، معمولاً حدود ۲۰ تا ۲۵ درجه، در ظرف اصلیِ کاملاً بسته و دور از رطوبت، گرمای زیاد و نور مستقیم نگه دارید؛ آن را در حمام نگذارید. دارو را دور از دید و دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا و سالمبودن کپسول را پیش از مصرف بررسی کنید. برای دفع داروی باقیمانده یا تاریخگذشته، از داروساز راهنمایی بگیرید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا فروکوئینتینیب را باید با غذا مصرف کنم؟
۰۲اگر یک نوبت را فراموش کنم یا بعد از مصرف استفراغ کنم چه؟
۰۳چرا هنگام مصرف فروکوئینتینیب فشارخون، کبد و ادرار بررسی میشود؟
۰۴آیا پیش از جراحی یا کار دندانپزشکی باید دارو را قطع کنم؟
۰۵آیا فروکوئینتینیب برای هر نوع سرطان یا برای کودکان مناسب است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه L01E. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.