فورموترول فومارات دیهیدرات
فورموترول فومارات دیهیدرات یک گشادکنندهٔ طولانیاثر راههای هوایی از گروه تحریککنندههای گیرندهٔ بتا۲ است. با شلکردن عضلات اطراف راههای هوایی، تنفس را آسانتر میکند.
بیشتر برای درمان نگهدارندهٔ آسم، همراه با کورتیکواستروئید استنشاقی، و کاهش علائم بیماری مزمن انسدادی ریه بهکار میرود. در برخی بیماران برای پیشگیری از علائم ناشی از فعالیت بدنی نیز تجویز میشود.
در آسم، فورموترولِ تنها نباید جای کورتیکواستروئید استنشاقی را بگیرد. برای حملهٔ ناگهانی، آن را خودسرانه جایگزین داروی نجات نکنید و از افزایش مصرف پرهیز کنید.
اگر تنگی نفس یا خسخس بدتر شد، به داروی نجات بیشتر نیاز پیدا کردید، یا تپش قلب شدید، درد قفسهٔ سینه، حساسیت یا سرگیجهٔ شدید داشتید، سریع پیگیری کنید. بیماری قلبی، دیابت، پرکاری تیروئید، پایین بودن پتاسیم، بارداری و شیردهی را نیز پیش از مصرف مطرح کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فورموترول فومارات دیهیدرات یک داروی استنشاقی از گروه گشادکنندههای طولانیاثر راههای هوایی است و در ایران با نام تجاری فوموتیزوکس نیز عرضه میشود. این دارو گیرندههای بتا۲ را در عضلات اطراف نایژهها تحریک میکند و با شلکردن آن عضلات، عبور هوا را آسانتر میسازد. اثر آن نسبتاً سریع آغاز میشود و برای کنترل منظم علائم طراحی شده است. در آسم باید در کنار کورتیکواستروئید استنشاقی بهکار رود؛ در بیماری مزمن انسدادی ریه برای درمان نگهدارنده تجویز میشود.
موارد مصرف
- درمان نگهدارندهٔ آسم همراه با کورتیکواستروئید استنشاقی
- کمک به پیشگیری از خسخس، تنگی نفس و سرفه در برنامهٔ درمانی آسم
- پیشگیری از تنگی راههای هوایی ناشی از فعالیت بدنی در برخی بیماران مبتلا به آسم
- درمان نگهدارندهٔ بیماری مزمن انسدادی ریه، از جمله برونشیت مزمن و آمفیزم
روش مصرف
این دارو را فقط از راه دهان و با وسیلهٔ استنشاقی خودش، در زمانهای تعیینشده در نسخه، مصرف کنید. روش آمادهسازی دستگاه، نحوهٔ دم، شمارش دوز و فاصلهٔ بین پافها به نوع وسیله بستگی دارد؛ دستور داخل جعبه را دقیق اجرا کنید و تکنیک استنشاق را به داروساز نشان دهید. مصرف با غذا یا بدون غذا معمولاً تفاوتی ندارد. دوزهای منظم را حتی با بهترشدن علائم خودسرانه قطع نکنید و برای جبران نوبت فراموششده دو برابر مصرف نکنید. برای علائم ناگهانی، فقط از برنامهٔ نجاتی که پزشک داده پیروی کنید؛ اگر تنگی نفس شدید شد یا داروی نجات اثر نکرد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آسم؛ درمان نگهدارنده همراه با کورتیکواستروئید استنشاقی
در آسم فقط بهعنوان درمان افزوده و همراه با کورتیکواستروئید استنشاقی مصرف شود. سقف مصرف منظم معمولاً در بزرگسالان ۸ پاف و در کودکان ۴ پاف در شبانهروز است.
کنترل خسخس، تنگینفس و سرفه در برنامهٔ درمانی آسم
در بزرگسالان بیش از ۶ پاف در یک نوبت و در کودکان بیش از ۲ پاف در یک نوبت مصرف نشود؛ مجموع مصرف در ۲۴ ساعت بهترتیب از ۱۲ و ۸ پاف بیشتر نشود. نیاز مکرر به دارو نشانهٔ کنترل ناکافی آسم و نیازمند بازبینی درمان است.
پیشگیری از تنگی راههای هوایی ناشی از فعالیت بدنی در آسم
پافهای پیش از فعالیت در مجموع مصرف روزانه محاسبه میشوند؛ نیاز مکرر به این روش، با وجود درمان پایه، نیازمند بازبینی درمان آسم است.
درمان نگهدارندهٔ بیماری مزمن انسدادی ریه، از جمله برونشیت مزمن و آمفیزم
مصرف منظم از ۴ پاف در شبانهروز بیشتر نشود؛ با احتساب پافهای اضافی برای علائم، مجموع مصرف از ۸ پاف در ۲۴ ساعت تجاوز نکند و بیش از ۴ پاف در یک نوبت مصرف نشود. برای تشدید حاد بیماری مناسب نیست.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به فورموترول یا هر یک از اجزای فرآورده حساسیت دارید، پیش از مصرف اطلاع دهید.
- سابقهٔ بیماری قلبی، ضربان نامنظم، فشار خون بالا، درد قفسهٔ سینه یا غش را با پزشک در میان بگذارید.
- پرکاری تیروئید، دیابت، پایین بودن پتاسیم خون یا بیماری شدید کبدی و کلیوی را مطرح کنید.
- اگر آسم دارید، نام کورتیکواستروئید استنشاقی خود را بگویید؛ فورموترول بهتنهایی التهاب آسم را کنترل نمیکند.
- فهرست همهٔ داروها، اسپریها، قطرههای چشمی، مکملها و فرآوردههای گیاهی خود را ارائه دهید.
- در کودکان، سالمندان، بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، انتخاب و پایش درمان باید با دقت بیشتری انجام شود.
عوارض احتمالی
- لرزش خفیف دست یا بدن
- سردرد
- تپش قلب یا افزایش گذرای ضربان
- گرفتگی عضلات
- بیقراری، عصبیبودن یا اختلال خواب
- سرگیجه، تهوع یا خشکی دهان
- بدترشدن ناگهانی خسخس یا تنگی نفس بلافاصله پس از استنشاق: پاف بعدی را نزنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم لبها، زبان یا صورت، کهیر گسترده، مشکل بلع یا تنفس، یا احساس غش: احتمال حساسیت شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد قفسهٔ سینه، ضربان بسیار تند یا نامنظم، غش یا سرگیجهٔ شدید: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضعف شدید، گرفتگی عضلات گسترده یا تپش نامنظم میتواند نشانهٔ پایینآمدن پتاسیم باشد؛ فوراً برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
- بدترشدن مداوم آسم یا بیماری مزمن انسدادی ریه، نیاز بیشتر از معمول به اسپری نجات یا بیاثرشدن آن: همان روز با پزشک تماس بگیرید؛ در تنگی نفس شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو، حتی داروهای بدون نسخه، قطرههای چشمی و گیاهان دارویی. بتابلوکرها، حتی بعضی قطرههای چشمی، میتوانند اثر فورموترول را کم کنند یا تنگی راههای هوایی را بدتر کنند. دیگر داروهای گشادکنندهٔ راههای هوایی و داروهای محرک مانند سودوافدرین یا افدرین ممکن است لرزش و تپش قلب را افزایش دهند. ادرارآورها، کورتیکواستروئیدهای خوراکی و داروهای گزانتینی مانند تئوفیلین میتوانند پتاسیم خون را پایین بیاورند؛ همراهی با دیگوکسین اهمیت بیشتری دارد. برخی داروهای ضدآریتمی، ضدافسردگیهای سهحلقهای، اریترومایسین و بعضی آنتیهیستامینها نیز ممکن است خطر بینظمی ضربان را بیشتر کنند. غذا معمولاً محدودیت خاصی ایجاد نمیکند؛ دربارهٔ الکل تداخل مهمی مطرح نیست، اما میتواند سرگیجه یا تپش قلب را آزاردهندهتر کند. پیش از بیهوشی یا جراحی، مصرف فورموترول را اعلام کنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات انسانی دربارهٔ فورموترول در بارداری محدود و عبور آن به شیر انسان نامشخص است. اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا شیردهید، پیش از شروع یا تغییر درمان پزشک را در جریان بگذارید؛ با توجه به اهمیت کنترل آسم، دارو را خودسرانه قطع نکنید.
نگهداری
دارو را در دمای اتاق و مطابق شرایط نوشتهشده روی جعبه، در جای خشک و دور از رطوبت، گرمای زیاد و نور مستقیم نگه دارید. درپوش را ببندید و دور از دسترس کودکان بگذارید؛ تاریخ انقضا و شمارندهٔ دوز را بررسی کنید. اگر قوطی تحت فشار است، آن را سوراخ نکنید و در آتش نیندازید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| اسپری دُزسنج | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا فورموترول فومارات دیهیدرات همان اسپری نجات است؟
۰۲اگر آسم دارم، آیا میتوانم فورموترول را بدون کورتون استنشاقی مصرف کنم؟
۰۳اگر بعد از مصرف دستم میلرزد یا قلبم تند میزند چه کنم؟
۰۴اگر یک نوبت مصرف را فراموش کردم چه کنم؟
۰۵آیا میتوان فورموترول را همزمان با سالبوتامول مصرف کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه R03AC13. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.