فنتانیل

فنتانیل یک مسکن شبه‌افیونی بسیار قوی از گروه داروهای دستگاه عصبی است. با فعال کردن گیرنده‌های شبه‌افیونی در مغز و نخاع، انتقال و برداشت درد را کاهش می‌دهد. در شکل برچسب پوستی، دارو آهسته و پیوسته از پوست وارد بدن می‌شود و برای درد شدید و مداوم به‌کار می‌رود. به‌دلیل خطر سرکوب تنفس، وابستگی، سوءمصرف و مسمومیت، این فرآورده برای بیمارانی در نظر گرفته می‌شود که پیش‌تر به مصرف منظم مسکن شبه‌افیونی تحمل پیدا کرده‌اند و گزینه‌های دیگر برایشان کافی یا مناسب نبوده است.

برچسب را فقط طبق نسخه و دستور روی بستهٔ همان فرآورده، روی پوست سالم، صاف، خشک و بدون تحریک بچسبانید؛ اگر محل مو دارد، مو را کوتاه کنید و نتراشید. در صورت نیاز پوست را فقط با آب تمیز کنید و پیش از چسباندن کاملاً خشک کنید؛ روی محل صابون، روغن، کرم، لوسیون، پودر یا الکل نزنید. غذا بر جذب پوستی اثر مستقیمی ندارد. برچسب را از بستهٔ سالم درست هنگام مصرف خارج کنید، نبُرید، سوراخ نکنید و دستکاری نکنید؛ آن را روی زخم، سوختگی، التهاب یا ناحیهٔ تحت گرما نگذارید. زمان تعویض، محل بعدی و تعداد برچسب‌ها باید طبق نسخه باشد و نباید برای درد بیشتر خودسرانه تغییر کند. اگر لبهٔ برچسب شل شد، فقط طبق دستور همان فرآورده از چسب مناسب برای لبه‌ها استفاده کنید؛ اگر کاملاً جدا شد، دوباره آن را نچسبانید و دربارهٔ دور انداختن و جایگزینی آن از داروساز راهنمایی بگیرید. از پد گرم‌کننده، پتوی برقی، سونا، وان آب داغ، آفتاب شدید و ورزش سنگینِ موجب افزایش دمای بدن پرهیز کنید؛ اثر دارو پس از برداشتن نیز ممکن است فوراً از بین نرود. پس از مصرف مداوم، کاهش یا قطع باید تدریجی باشد و تا مشخص شدن اثر دارو از رانندگی و کارهای خطرناک پرهیز کنید.

مصرف هم‌زمان فنتانیل با الکل، قرص‌های خواب و آرام‌بخش، داروهای ضداضطراب، برخی داروهای ضدحساسیت خواب‌آور، شل‌کننده‌های عضلانی، داروهای اعصاب خواب‌آور یا مسکن‌های شبه‌افیونی دیگر می‌تواند خواب‌آلودگی و سرکوب تنفس را تا حد بیهوشی و مرگ تشدید کند. برخی آنتی‌بیوتیک‌ها مانند کلاریترومایسین، داروهای ضدقارچ آزولی و بعضی داروهای ضدویروس می‌توانند سطح فنتانیل را بالا ببرند؛ شروع یا قطع هرکدام از این داروها نیازمند بررسی است. ترکیب با برخی داروهای ضدافسردگی، داروهای میگرن یا ترامادول نیز می‌تواند خطر سندرم سروتونین را افزایش دهد؛ بی‌قراری، تب، تعریق، لرزش، سفتی عضلات، اسهال یا گیجی را جدی بگیرید. گرمای مستقیم تداخل غذایی نیست، اما می‌تواند جذب فنتانیل را افزایش دهد. فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید.