بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · مغز و اعصاب

فنتانیل

Fentanyl 50 ug/1mL
رده ATC N01AH01شکل تزریقیبرند در ایران ۱۰
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

فنتانیل یک مسکن مخدر بسیار قوی و سریع‌الاثر از گروه داروهای ضد درد و بیهوشی است. با اثر بر گیرنده‌های درد در مغز و نخاع، درد را کاهش می‌دهد و می‌تواند خواب‌آلودگی و کاهش تنفس ایجاد کند.

بیشتر برای چه؟

بیشتر برای کاهش درد شدید در بیمارستان و به‌عنوان بخشی از بیهوشی یا آرام‌بخشی برخی اقدامات جراحی استفاده می‌شود. در صورت نیاز، برای درد بلافاصله پس از عمل نیز زیر نظر کادر درمان به کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

خطر اصلی فنتانیل تزریقی، کندشدن یا توقف تنفس است؛ تزریق باید فقط توسط کادر درمان در محیطی با امکان پایش و احیای تنفسی انجام شود. مصرف هم‌زمان با الکل یا داروهای خواب‌آور می‌تواند مرگ‌بار باشد.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر بیماری ریوی، وقفهٔ تنفسی هنگام خواب، آسیب سر، افت فشار خون، بیماری کبد یا کلیه دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید. مصرف داروهای آرام‌بخش، ضدافسردگی، ضدتشنج یا سایر مسکن‌های مخدر و نیز بارداری یا شیردهی باید مطرح شود.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Fentanyl
۰۲

معرفی دارو

فنتانیل یک مسکن مخدر صناعی از گروه داروهای بیهوشی و ضد درد است و با فعال‌کردن گیرنده‌های مخدر در مغز و نخاع، احساس درد را کاهش می‌دهد. اثر آن سریع شروع می‌شود، اما کاهش تنفس ممکن است از اثر ضد درد طولانی‌تر بماند. فرآوردهٔ موردنظر به‌صورت تزریقی با قدرت ۵۰ میکروگرم در هر میلی‌لیتر عرضه می‌شود و برای کاربردهای بیمارستانی، به‌ویژه بیهوشی و کنترل درد شدید، به کار می‌رود. به‌دلیل قدرت زیاد، مقدار و سرعت تزریق باید بر اساس شرایط بیمار تنظیم و علائم حیاتی او پایش شود.

۰۳

موارد مصرف

  • تسکین کوتاه‌مدت درد هنگام اعمال جراحی
  • پیش‌داروی بیهوشی، طبق برنامهٔ بیهوشی
  • کمک به القا و حفظ بیهوشی عمومی یا ناحیه‌ای
  • کمک به آرام‌بخشی و کنترل درد در برخی اقدامات پزشکی
  • کنترل درد بلافاصله پس از عمل، با پایش کادر درمان
۰۴

روش مصرف

فنتانیل تزریقی باید فقط توسط پزشک یا پرستار آموزش‌دیده و در محیطی که امکان کنترل راه هوایی، اکسیژن و احیا وجود دارد، وریدی یا عضلانی تزریق شود؛ مقدار، سرعت و فاصلهٔ تزریق را پزشک بر اساس سن، وزن، وضعیت تنفسی، نوع عمل و داروهای هم‌زمان تعیین می‌کند. پس از تزریق، تنفس، فشار خون، ضربان قلب و هوشیاری باید تحت نظر بماند؛ تا رفع خواب‌آلودگی و اجازهٔ کادر درمان، رانندگی، کار با ابزار و برخاستن بدون کمک مناسب نیست. اگر دریافت دارو مکرر یا طولانی شده باشد، قطع ناگهانی می‌تواند علائم ترک ایجاد کند و کاهش آن باید برنامه‌ریزی‌شده باشد.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

تسکین کوتاه‌مدت درد هنگام اعمال جراحی

بزرگسالانتزریق وریدی آهسته یا عضلانی در طول دورهٔ بیهوشی؛ در صورت نیاز، دوزهای تکمیلی بر اساس پاسخ بیمار و علائم حیاتی تنظیم می‌شود.
کودکانفقط در محیط جراحی و زیر نظر متخصص بیهوشی؛ دوز بر پایهٔ وزن، نوع عمل و پاسخ بالینی به‌صورت فردی تنظیم می‌شود.

مصرف فقط توسط کادر آموزش‌دیده و همراه با پایش مداوم تنفس و گردش خون و دسترسی فوری به تجهیزات احیا.

پیش‌داروی بیهوشی، طبق برنامهٔ بیهوشی

بزرگسالانیک نوبت پیش از القای بیهوشی، معمولاً به‌صورت عضلانی یا تزریق وریدی آهسته؛ مقدار دقیق بر اساس برنامهٔ بیهوشی و وضعیت بیمار تعیین می‌شود.
کودکانفقط با تجویز متخصص بیهوشی؛ دوز کاملاً فردی و بر پایهٔ وزن و برنامهٔ بیهوشی است.

همراهی با داروهای آرام‌بخش یا خواب‌آور می‌تواند سرکوب تنفسی و خواب‌آلودگی شدید ایجاد کند.

کمک به القا و حفظ بیهوشی عمومی یا ناحیه‌ای

بزرگسالاندوز آغازین و دوزهای تکمیلی، عمدتاً به‌صورت تزریق وریدی آهسته، بر اساس نوع بیهوشی، طول عمل، تحریک جراحی و علائم حیاتی تیتر می‌شود.
کودکانفقط در محیط مجهز و زیر نظر متخصص بیهوشی؛ دوز بر پایهٔ وزن و پاسخ بیمار، به‌صورت تدریجی و فردی تنظیم می‌شود.

باید امکان حمایت از راه هوایی و تهویهٔ کمکی، همراه با پایش پیوستهٔ تنفس و قلبی‌عروقی، فراهم باشد.

آرام‌بخشی و کنترل درد در برخی اقدامات پزشکی

بزرگسالانتزریق وریدی آهسته و مرحله‌ای هنگام اقدام، با تنظیم دوز بر پایهٔ شدت درد، سطح هوشیاری، تنفس و علائم حیاتی.
کودکانتنها در محیطی با پایش کامل و توسط تیم مجرب؛ دوز بر پایهٔ وزن و پاسخ بالینی تعیین و به‌آرامی تیتر می‌شود.

راه هوایی، اکسیژن، تجهیزات احیا و داروی برگشت‌دهندهٔ اثر اوپیوئید باید در دسترس باشند.

کنترل درد بلافاصله پس از عمل، با پایش کادر درمان

بزرگسالانتزریق وریدی آهسته در بخش ریکاوری و فقط در صورت نیاز؛ مقدار و تکرار بر اساس شدت درد و وضعیت تنفسی و برای کوتاه‌ترین مدت ممکن تعیین می‌شود.
کودکاندر صورت تجویز متخصص و فقط با پایش دقیق؛ دوز بر پایهٔ وزن، شدت درد و وضعیت تنفسی به‌صورت فردی تنظیم می‌شود.

اثر سرکوب تنفسی ممکن است طولانی‌تر از اثر ضددرد باشد؛ پیش از ترخیص، پایداری تنفس و سطح هوشیاری باید تأیید شود.

تنظیم دوز: فنتانیل دارویی پرخطر است و دوز آن برای هر بیمار بر پایهٔ سن، وزن، وضعیت عمومی، نوع عمل، داروهای همزمان و پاسخ بالینی، توسط پزشک متخصص تنظیم می‌شود. در سالمندان، بیماران ناتوان و مبتلایان به اختلال کبد یا کلیه، معمولاً مقدار آغازین کمتر و افزایش آهسته همراه با پایش دقیق لازم است؛ برای این کاربردها حداکثر روزانهٔ ثابت و قابل تعمیمی وجود ندارد.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • هرگونه حساسیت به فنتانیل، سایر مسکن‌های مخدر یا اجزای فرآورده را اطلاع دهید.
  • سابقهٔ آسم، بیماری مزمن یا انسدادی ریه، وقفهٔ تنفسی هنگام خواب، خرخر شدید یا تنفس ضعیف را بگویید.
  • آسیب سر، افزایش فشار داخل جمجمه، تشنج، اختلال هوشیاری، افت فشار خون یا شوک را پیش از تزریق مطرح کنید.
  • بیماری کبد یا کلیه، ضربان قلب پایین، بیماری قلبی، ضعف شدید یا سن بالا می‌تواند نیازمند احتیاط و پایش بیشتر باشد؛ در کودکان نیز تزریق باید توسط تیم آشنا با کنترل راه هوایی انجام شود.
  • سابقهٔ وابستگی به مواد یا مصرف قبلی مسکن‌های مخدر را به پزشک بگویید.
  • فهرست کامل داروها، فرآورده‌های گیاهی و مکمل‌ها و نیز بارداری یا شیردهی را پیش از تزریق اعلام کنید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • تهوع یا استفراغ
  • خواب‌آلودگی، گیجی یا سرگیجه
  • خارش یا گرگرفتگی
  • سفتی موقت عضلات
  • افت فشار خون یا کندشدن ضربان قلب
  • تعریق یا احساس سرما
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • تنفس آهسته یا سطحی، کبودی لب‌ها، بیدار نشدن یا خواب‌آلودگی غیرعادی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • تورم صورت، لب‌ها یا گلو، خس‌خس سینه، تنگی نفس یا کهیر گسترده: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • غش، افت شدید فشار خون یا ضربان بسیار کند یا نامنظم قلب: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • سفتی ناگهانی قفسهٔ سینه، گرفتگی گلو یا دشواری در نفس‌کشیدن پس از تزریق: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • بی‌قراری شدید، تب، تعریق، لرزش، سفتی عضلات، اسهال یا ضربان سریع قلب، به‌ویژه همراه داروهای ضدافسردگی: فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

الکل، داروهای خواب‌آور و آرام‌بخش مانند داروهای ضداضطراب، خواب‌آورها، گاباپنتین، پرگابالین، شل‌کننده‌های عضلانی، سایر مسکن‌های مخدر و داروهای بیهوشی می‌توانند خواب‌آلودگی، افت فشار و کاهش تنفس را شدید و حتی مرگ‌بار کنند. برخی آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضدقارچ، داروهای ضدویروس و داروهای ضدتشنج می‌توانند مقدار و مدت اثر فنتانیل را تغییر دهند. برخی داروهای ضدافسردگی، ترامادول و داروهای مهارکنندهٔ مونوآمین‌اکسیداز نیز خطر مسمومیت یا نشانگان سروتونین را بالا می‌برند. فهرست کامل داروها و مکمل‌هایتان را به پزشک و داروساز بگویید و هنگام دریافت فنتانیل الکل مصرف نکنید.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

فنتانیل از جفت عبور می‌کند و در زمان زایمان می‌تواند تنفس نوزاد را کاهش دهد؛ مصرف تکراری یا طولانی در بارداری ممکن است در نوزاد علائم ترک ایجاد کند. در بارداری فقط در صورت ضرورت درمانی استفاده می‌شود. فنتانیل وارد شیر مادر می‌شود و ممکن است نوزاد را بیش از حد خواب‌آلود یا دچار اختلال تنفس کند؛ زمان ادامهٔ شیردهی پس از تزریق را با پزشک تعیین کنید و نوزاد را زیر نظر بگیرید.

۱۰

نگهداری

آمپول یا ویال را در بستهٔ اصلی و دور از نور، گرمای زیاد و یخ‌زدگی، در دمای معمول اتاق، معمولاً حداکثر ۲۵ درجهٔ سانتی‌گراد، نگهداری کنید؛ دستور درج‌شده روی جعبهٔ همان فرآورده اولویت دارد. دارو را دور از دسترس کودکان و افراد دیگر و در محل امن نگه دارید. آمپول یا ویال بازشده برای مصرف بعدی مناسب نیست؛ محلول دارای ذرات یا تغییررنگ‌داده و فرآوردهٔ تاریخ‌گذشته را مصرف نکنید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی1mL
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۱۰ برند از ۱۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
فنتانیل مایلن FENTANYL MYLAN
500 MICROGRAM in 1 AMPULE · 1 AMPULE in 1 PACKAGE
Haupt Pharma Livron S.A.S
تزریقی
فنتانیل-رنودان 500میکروگرم/10م ل آمپول FENTANYLE (RENAUDIN) 0.5MG/10ML AMP
Renaudin
تزریقی
فنتانیل-روتکس مدیکا FENTANYL-ROTEXMEDICA
10 AMPULE in 1 BOX
Rotexmedica GmbH Arzneimittelwerk
تزریقی
فنتالین 05 م گ / 10 م ل آمپول وارداتی FENTANYLE (HAMELN) 0.5MG/10ML AMP
Siegfried Hameln(ex Hameln)
تزریقی
تالینات TALINAT
1 INJECTION in 1 AMPULE in 1 BOX
Vem Ilac Sanayi
تزریقی
فنیجکت FENIJECT
5 AMPULE in 1 BOX
داروسازی ابوریحان
تزریقی
فنیجکت 50 میکروگرم در میلی لیتر FENIJECT 50MCG/ML
5 AMPULE in 1 BOX
داروسازی ابوریحان
تزریقی
فنتانیل FENTANYL
5 AMPULE in 1 BOX
داروسازی کاسپین تأمین
تزریقی
فنتانیل 0.1م گ/2م ل FENTANYL (ROTEXMEDIA) 100MCG/2ML AMP
درمان یاب دارو
تزریقی
فنتانیل FENTANYL
5 AMPULE in 1 BOX · 10 AMPULE in 1 BOX
کارخانجات دارو پخش
تزریقی
فنتالین 50 میکروگرم در 10 میلی لیتر FENTANYL-HAMELN 50MCG/ML 10ML SOLUTION FOR INJECTION 0.785MG FENTANYLCITRAT IN 10ML
گسترش بازرگانی دارو پخش
تزریقی
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا فنتانیل تزریقی همان داروی بیهوشی است؟
فنتانیل به‌تنهایی داروی بیهوشی کامل نیست؛ یک مسکن مخدر بسیار قوی است که برای کاهش درد و پاسخ بدن به جراحی، در کنار داروهای بیهوشی یا آرام‌بخش به کار می‌رود. بیهوشی و پایش آن باید توسط تیم درمان انجام شود.
۰۲چرا بعد از تزریق فنتانیل باید تحت نظر بمانم؟
فنتانیل می‌تواند تنفس، فشار خون و سطح هوشیاری را کاهش دهد و اثر کاهندهٔ تنفس آن گاهی از اثر ضد درد طولانی‌تر است. به همین دلیل کادر درمان تا پایدارشدن تنفس و هوشیاری، شما را تحت نظر نگه می‌دارد.
۰۳آیا فنتانیل تزریقی وابستگی ایجاد می‌کند؟
بله، فنتانیل از داروهای مخدر قوی است و مصرف تکراری یا طولانی می‌تواند وابستگی جسمی و روانی ایجاد کند. در محیط بیمارستان معمولاً مدت مصرف محدود و تحت پایش است؛ قطع یا ادامهٔ آن باید طبق برنامهٔ پزشک انجام شود.
۰۴آیا پس از تزریق فنتانیل می‌توانم رانندگی کنم؟
خواب‌آلودگی، گیجی و کندشدن واکنش‌ها ممکن است پس از تزریق باقی بماند. تا زمانی که پزشک یا کادر درمان اجازه نداده است رانندگی و کار با دستگاه‌ها انجام ندهید و برای بازگشت به خانه همراه داشته باشید.
۰۵اگر بعد از تزریق تهوع یا خارش داشتم چه کنم؟
تهوع، استفراغ و خارش از عوارض شناخته‌شده‌اند و باید همان زمان به پرستار یا پزشک اطلاع داده شوند تا شدت آن ارزیابی شود. اگر همراه خارش، تورم صورت یا گلو، خس‌خس یا دشواری تنفس وجود داشت، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۵ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۱۰ برند از ۱۰ سازنده، در گروه N01AH01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.