فنتانیل
فنتانیل یک مسکن اوپیوئیدی بسیار قوی از گروه داروهای مؤثر بر دستگاه عصبی است که درد شدید را کاهش میدهد. قرص ۳۰۰ میکروگرمی آبسترال برای حلشدن زیر زبان طراحی شده است.
این فرآورده بیشتر برای درد حملهایِ سرطان در بزرگسالانی بهکار میرود که برای درد زمینهای، اوپیوئید را منظم مصرف میکنند و بدنشان به آن عادت کرده است. برای دردهای معمولی یا شروع درمان درد مناسب نیست.
فنتانیل میتواند باعث خوابآلودگی عمیق و کندشدن خطرناک تنفس شود، بهویژه همراه الکل یا داروهای آرامبخش. قرص را فقط فردی که برای او تجویز شده مصرف کند و آن را دور از دسترس کودکان و دیگران نگه دارید.
اگر بیماری تنفسی، وقفهٔ تنفسی هنگام خواب، آسیب سر، بیماری کبد یا کلیه، زخم دهان، بارداری یا شیردهی دارید، پیش از مصرف اطلاع دهید. در خوابآلودگی غیرعادی، تنفس آهسته یا تکرار و شدیدترشدن دردهای حملهای، سریعاً راهنمایی پزشکی بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فنتانیل یک مسکن اوپیوئیدی بسیار قوی است که با تحریک گیرندههای اوپیوئیدی در مغز و نخاع، انتقال و احساس درد را کاهش میدهد. همین اثر میتواند سطح هوشیاری و سرعت تنفس را نیز کم کند. قرص ۳۰۰ میکروگرمی آبسترال بهصورت زیرزبانی برای درد حملهایِ سرطان در بزرگسالانی استفاده میشود که درمان منظم با اوپیوئید دارند. انتخاب قدرت و تنظیم مصرف آن باید فردبهفرد و طبق نسخهٔ پزشک انجام شود.
موارد مصرف
- درمان درد حملهایِ سرطان در بزرگسالان
- کاهش تشدید گذرای درد زمینهایِ سرطان که با درمان منظم کنترل شده است
- تسکین حملههای ناگهانی درد سرطان در کنار اوپیوئیدِ نگهدارندهٔ تجویزشده
روش مصرف
مقدار، قدرت انتخابی و زمانبندی مصرف را پزشک بر اساس درمان اوپیوئیدی زمینهای و پاسخ شما تعیین میکند؛ قرص ۳۰۰ میکروگرمی را برای شروع درمان یا بهجای قدرت دیگری خودسرانه انتخاب نکنید. قرص را درست پیش از مصرف از بسته خارج کنید و در عمیقترین قسمت زیر زبان بگذارید تا کاملاً حل شود؛ آن را نجوید، نَسایید، نشکنید یا کامل قورت ندهید و تا حلشدن آن چیزی نخورید و ننوشید. در خشکی دهان، میتوانید پیش از مصرف دهان را با کمی آب مرطوب کنید. این فرآورده را با پچ، اسپری، قرص گونهای یا شکل دیگری از فنتانیل بر پایهٔ عدد یکسان جایگزین نکنید. در صورت باقیماندن درد فقط طبق برنامهٔ پزشک عمل کنید، هنگام خوابآلودگی یا سرگیجه رانندگی نکنید و قطع همهٔ اوپیوئیدها را فقط با برنامهٔ تدریجی پزشک انجام دهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درد حملهای و تشدید گذرای درد زمینهای سرطان در بزرگسالانِ تحت درمان نگهدارنده با اپیوئید
قرص زیرزبانی را زیر زبان بگذارید تا کاملاً حل شود؛ آن را نجوید و تا حلشدن کامل چیزی نخورید یا ننوشید. فقط در بیمارِ تحملکردهٔ اپیوئید مصرف شود و از حداکثر دفعات روزانهٔ تعیینشده در نسخه تجاوز نشود.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت به فنتانیل، سایر اوپیوئیدها یا مواد تشکیلدهندهٔ قرص
- نداشتن مصرف منظم اوپیوئید یا سن کمتر از ۱۸ سال؛ این فرآورده برای درد کوتاهمدت، سردرد، دنداندرد یا درد پس از عمل مناسب نیست
- آسم، بیماری مزمن ریه، وقفهٔ تنفسی هنگام خواب، تنفس سطحی یا ضعف عضلات تنفسی
- آسیب سر، افزایش فشار داخل جمجمه، تشنج، ضربان قلب پایین یا فشار خون پایین
- بیماری کبد یا کلیه، سن بالا، ضعف جسمانی، زخم دهان یا التهاب مخاط دهان
- مصرف الکل، داروهای خوابآور و آرامبخش، داروهای ضدافسردگی یا سابقهٔ وابستگی و سوءمصرف مواد؛ همچنین بارداری یا شیردهی
عوارض احتمالی
- تهوع
- استفراغ
- یبوست
- خوابآلودگی، سرگیجه یا سردرد
- خشکی دهان
- التهاب، درد یا ناراحتی دهان و زیر زبان
- تنفس آهسته، سطحی یا نامنظم، مکث طولانی بین نفسها، خرخر غیرمعمول، بیدار نشدن یا کبودی لبها: فرد را تنها نگذارید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم ناگهانی لب، زبان یا گلو، خسخس، تنگی نفس یا کهیر گسترده: احتمال حساسیت شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، تعریق شدید، لرزش، بیقراری، گیجی، توهم یا سفتی عضلات، بهویژه همراه داروهای ضدافسردگی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- غش، افت فشار شدید، تشنج یا کاهش سطح هوشیاری: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- مصرف اتفاقی قرص توسط کودک یا فردی که مصرف منظم اوپیوئید ندارد، یا مصرف بیش از مقدار تجویزشده: حتی بدون علامت، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
الکل، داروهای خواب و آرامبخش، برخی داروهای ضداضطراب، داروهای ضدحساسیت خوابآور، گاباپنتین یا پرگابالین و سایر اوپیوئیدها میتوانند خوابآلودگی، افت فشار و توقف تنفس را بیشتر کنند. بعضی آنتیبیوتیکها، داروهای ضدقارچ و داروهای ضدویروس با افزایش سطح فنتانیل خطر مسمومیت را بالا میبرند؛ برخی داروهای ضدتشنج و گیاه علف چای نیز اثر آن را تغییر میدهند. آب گریپفروت میتواند عوارض فنتانیل را افزایش دهد. همراهی با برخی داروهای ضدافسردگی بهندرت موجب تب، تعریق، لرزش، بیقراری یا سفتی عضلات میشود. فهرست کامل داروها، داروهای بدون نسخه، گیاهان دارویی و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
فنتانیل در بارداری فقط در صورت ضرورت و با تصمیم پزشک مصرف میشود. مصرف طولانیمدت میتواند در نوزاد علائم ترک ایجاد کند و مصرف نزدیک زایمان ممکن است تنفس نوزاد را کاهش دهد. دارو وارد شیر مادر میشود و ممکن است نوزاد را خوابآلود یا دچار کندی تنفس کند؛ در شیردهی مصرف نشود و شروع دوبارهٔ شیردهی فقط با اجازهٔ پزشک باشد.
نگهداری
دارو را معمولاً در دمای کمتر از ۲۵ درجهٔ سانتیگراد، در بستهٔ اصلی و دور از رطوبت نگه دارید. آن را در محل امن و ترجیحاً قفلدار، دور از دید و دسترس کودکان و دیگران قرار دهید و تاریخ انقضا را بررسی کنید. قرصهای اضافی یا تاریخگذشته را برای دفع ایمن به داروساز تحویل دهید و در فاضلاب نریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا فنتانیل ۳۰۰ میکروگرم برای هر درد شدید مناسب است؟
۰۲آیا میتوانم فنتانیل ۳۰۰ میکروگرم را جایگزین پچ یا شکل دیگری از فنتانیل کنم؟
۰۳قرص آبسترال را اگر اشتباهی قورت دادم، چه کنم؟
۰۴اگر بعد از مصرف هنوز درد داشتم، قرص دیگری بخورم؟
۰۵چرا فنتانیل باعث یبوست میشود و چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه N02AB03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.