پرگابالین
پرگابالین دارویی از گروهِ داروهای اثرگذار بر دستگاهِ عصبی است که با آرامکردنِ فعالیتِ بیشازحدِ سلولهای عصبی، از انتقالِ پیامهای دردناک و برخی تشنجها جلوگیری میکند.
این دارو بیشتر برای کاهشِ دردِ عصبی (مانندِ دردِ ناشی از دیابت یا زونا)، فیبرومیالژیا و بهعنوانِ داروی کمکی در کنترلِ برخی صرعها تجویز میشود.
مهمترین نکتهٔ ایمنیِ پرگابالین، خطرِ خوابآلودگیِ شدید و کاهشِ تنفس در صورتِ مصرفِ همزمان با الکل، آرامبخشها یا مسکنهای اپیوییدی است؛ قطعِ ناگهانیِ آن هم توصیه نمیشود.
اگر دچارِ تورمِ صورت، لبها یا مشکل در تنفس شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید. اگر افکارِ آسیبرساندن به خود پیدا کردید، همین حالا با اورژانس یا نزدیکترین مرکزِ کمکِ روانپزشکی تماس بگیرید. همچنین در صورتِ تغییراتِ خلقیِ نگرانکننده یا مصرفِ همزمان با داروهای آرامبخش و مسکنهای اپیوییدی، با پزشکِ خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پرگابالین دارویی از ردهٔ داروهای اثرگذار بر دستگاهِ عصبی است که در ایران با نامهای تجاریِ لیریکا و پرگابالین، در قالبِ کپسول عرضه میشود. این دارو با اتصال به یکی از زیرواحدهای کانالهای کلسیمیِ وابسته به ولتاژ در سلولهای عصبی، از آزادشدنِ بیشازحدِ پیامرسانهای عصبیِ مرتبط با درد و تشنج میکاهد. با اینکه از نظرِ ساختار به گاما-آمینوبوتیریکاسید (GABA) شباهت دارد، مستقیماً بر گیرندههای گابا اثر نمیگذارد. هدفِ اصلیِ آن، کاهشِ دردهای عصبیِ مزمن، کنترلِ علائمِ فیبرومیالژیا و کمک به مهارِ برخی انواعِ تشنج است.
موارد مصرف
- کاهشِ دردِ عصبیِ ناشی از آسیبِ اعصابِ محیطی در دیابت (نوروپاتیِ دیابتی)
- کاهشِ دردِ عصبیِ باقیمانده پس از زونا (نورالژیِ پس از هرپس زوستر)
- درمانِ فیبرومیالژیا
- درمانِ کمکی در کنارِ سایر داروها برای برخی صرعهای موضعی در بزرگسالان
- کاهشِ دردهای عصبیِ ناشی از آسیبِ نخاع
روش مصرف
پرگابالین را میتوان همراه با غذا یا بدونِ آن مصرف کرد؛ بهتر است هر بار در ساعتِ مشخصی از شبانهروز و طبقِ زمانبندیِ تعیینشده از سویِ پزشک مصرف شود تا اثرش پایدار بماند. تعیینِ دوز و مدتِ دقیقِ درمان کاملاً بر عهدهٔ پزشک است و بسته به نوعِ بیماری و پاسخِ فرد متفاوت خواهد بود. حتی اگر احساسِ بهبودی کردید یا دارو اثرِ لازم را نداشت، آن را خودسرانه قطع نکنید؛ قطعِ ناگهانیِ پرگابالین، بهویژه در افرادِ مبتلا به صرع، میتواند نشانههای ترکِ دارو مانندِ بیخوابی، تهوع، سردرد و حتی تشنج ایجاد کند. هرگونه تغییر در دوز یا قطعِ مصرف باید تدریجی و زیرِ نظرِ پزشک انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درد عصبی ناشی از نوروپاتی دیابتی
حداکثر ۳۰۰ میلیگرم در روز؛ همراه یا بدون غذا مصرف میشود.
نورالژی پس از زونا
حداکثر ۶۰۰ میلیگرم در روز؛ افزایش بیش از ۳۰۰ میلیگرم فقط با نظر پزشک انجام شود.
فیبرومیالژی
حداکثر ۴۵۰ میلیگرم در روز؛ همراه یا بدون غذا مصرف میشود.
صرع با شروع موضعی در بزرگسالان، بهعنوان درمان کمکی
قطع دارو باید دستکم طی یک هفته و بهتدریج انجام شود.
درد عصبی ناشی از آسیب نخاع
همراه یا بدون غذا مصرف میشود؛ افزایش دوز باید تدریجی باشد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به پرگابالین یا هر یک از اجزای دارو
- سابقهٔ سوءمصرفِ الکل یا موادِ مخدر (احتمالِ وابستگی به دارو)
- بیماری یا نارساییِ کلیه (نیاز به تنظیمِ دوز دارد)
- بیماریِ قلبی، بهویژه نارساییِ قلبی، یا سابقهٔ احتباسِ مایعات و تورمِ اندامها
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- سابقهٔ افسردگی یا افکارِ آسیب به خود
- مصرفِ همزمانِ داروهای آرامبخش، خوابآور یا مسکنهای اپیوییدی
عوارض احتمالی
- سرگیجه
- خوابآلودگی
- خشکیِ دهان
- افزایشِ وزن
- تورمِ خفیفِ دستها و پاها
- تاریِ دید یا کاهشِ تمرکز
- تورمِ صورت، لبها، زبان یا گلو، یا مشکل در تنفس (نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید) — بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید یا به فوریتهای پزشکی مراجعه کنید.
- افزایشِ ناگهانی و چشمگیرِ وزن، تورمِ گستردهٔ بدن (بهویژه پاها) یا تنگیِ نفسِ تازه، بهویژه در سالمندان یا افرادِ دارای سابقهٔ بیماریِ قلبی — میتواند نشانهٔ فشار بر قلب یا تشدیدِ نارساییِ قلبی باشد و باید سریعاً به پزشک اطلاع داده شود.
- تغییراتِ خلقیِ نگرانکننده، افسردگیِ شدید یا افکارِ آسیب به خود — در اسرعوقت به پزشک اطلاع دهید؛ اگر این افکار فوری و جدی است، بیدرنگ با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیکترین مرکزِ اورژانس مراجعه کنید.
- خوابآلودگی یا سرگیجهٔ شدید که بر توانِ رانندگی یا کارکردن با ابزارها اثر بگذارد — تا رفعِ کاملِ این حالت، از این کارها خودداری کنید.
- کاهشِ چشمگیرِ دید یا تاریِ دیدِ ناگهانی — به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای مشکلاتِ تنفسی، بهویژه در صورتِ مصرفِ همزمان با آرامبخشها یا اپیوییدها — سریعاً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای ترکِ دارو مانندِ بیخوابی، تهوع، سردرد، تعریق یا تشنج پس از قطعِ ناگهانی — با پزشک تماس بگیرید و مصرف را خودسرانه قطع نکنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ پرگابالین با داروهای آرامبخش، خوابآور، برخی مسکنهای اپیوییدی (مانندِ اکسیکدون) یا بنزودیازپینها (مانندِ لورازپام) میتواند خوابآلودگی و سرگیجه را تشدید کند و در مواردِ شدید، خطرِ کاهشِ تنفس را افزایش دهد؛ الکل نیز همین خطر را بیشتر میکند و بهتر است در دورانِ درمان از آن پرهیز شود. همچنین مصرفِ همزمان با برخی داروهای دیابت از گروهِ تیازولیدیندیونها (مانندِ پیوگلیتازون) میتواند احتمالِ تورم و افزایشِ وزن را بیشتر کند. اگر داروهای فشارِ خون از گروهِ مهارکنندههای آنزیمِ مبدلِ آنژیوتانسین (ACE inhibitors؛ مانندِ کاپتوپریل یا انالاپریل) مصرف میکنید، حتماً به پزشکِ خود اطلاع دهید، زیرا مصرفِ همزمانِ آنها با پرگابالین میتواند خطرِ تورمِ صورت و راههوایی (آنژیوادم) را بیشتر کند. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیِ خود را به پزشک و داروسازتان بگویید تا از هرگونه تداخلِ ناخواسته پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ پرگابالین در بارداری، اطلاعاتِ قطعی و کافی دربارهٔ بیخطر بودنِ کاملِ آن وجود ندارد و برخی بررسیها نگرانیهایی را مطرح کردهاند؛ به همین دلیل مصرفِ آن در بارداری فقط زمانی توصیه میشود که پزشک تشخیص دهد فایدهٔ آن برای مادر بیش از خطرِ احتمالی است. این دارو به مقدارِ کمی در شیرِ مادر ترشح میشود، بنابراین مادرانِ شیردهی پیش از مصرف حتماً باید با پزشک مشورت کنند.
نگهداری
پرگابالین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضایِ رویِ بسته را بررسی کنید. داروهای اضافی یا تاریخگذشته را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در سطلِ زباله یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 75 mg |
| کپسول | 150 mg |
| کپسول | 300 mg |
| کپسول | 100 mg |
| کپسول | 50 mg |
| کپسول | 225 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵۲ برند از ۳۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پرگابالین اعتیادآور است؟
۰۲تفاوتِ پرگابالین و گاباپنتین چیست؟
۰۳آیا مصرفِ پرگابالین باعثِ افزایشِ وزن میشود؟
۰۴مصرفِ پرگابالین چند وقت طول میکشد تا اثر کند؟
۰۵آیا قطعِ ناگهانیِ پرگابالین خطرناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۲۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵۲ برند از ۳۵ سازنده، در گروه N03AX16. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.