گاباپنتین
گاباپنتین دارویی از گروه ضدتشنجها است که با آرامکردن فعالیت بیشازحد سلولهای عصبی، هم در کنترل تشنج و هم در کاهش برخی دردهای عصبی مؤثر است.
بیشترین کاربرد آن، همراه با سایر داروها در کنترل تشنجهای موضعی و نیز کاهش درد عصبیِ ناشی از زونا یا نوروپاتی دیابتی است.
مصرف همزمان گاباپنتین با اُپیوئیدها، قرصهای خوابآور یا الکل میتواند خوابآلودگی و کندیِ تنفس را تا حد خطرناکی افزایش دهد؛ این ترکیب همیشه باید با اطلاع و نظر پزشک باشد.
برای پرسشهای معمول دربارهٔ نحوهٔ مصرف یا عوارض خفیف، با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید؛ اما نشانههای آلرژی شدید (تورم صورت، لب، زبان یا گلو، یا دشواری در تنفس) و نیز تنفسِ کند، سطحی یا همراه با خوابآلودگیِ شدید، وضعیتهایی اورژانسیاند و باید فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیکترین مرکز اورژانس مراجعه کنید. اگر تغییرات خلقیِ نگرانکننده یا افکار آسیب به خود را تجربه کردید، یا قصد قطع مصرف دارو را دارید، هرچه زودتر با پزشک تماس بگیرید؛ در صورتیکه این افکار جدی یا فوری باشند، بیدرنگ به اورژانس مراجعه کنید.
گاباپنتین برای چیست؟
گاباپنتین در اصل داروی صرع بود، اما امروز بیشتر برای درد عصبی تجویز میشود: درد بعد از زونا، درد پای دیابتی، سیاتیک، درد گردن و کمر با ریشهٔ عصبی، و سندرم پای بیقرار. برای دردهای معمولی عضلانی و مفصلی کاربردی ندارد.
اثرش آهسته ساخته میشود: از دوز کم شروع میکنند و طی یک تا دو هفته بالا میبرند تا بدن به خوابآلودگی و سرگیجه عادت کند. دوز مؤثر برای درد عصبی معمولاً ۹۰۰ تا ۱۸۰۰ میلیگرم در روز در سه نوبت است و تا ۳۶۰۰ میرسد.
دو هشدار: با الکل، خوابآورها و مسکنهای اپیوئیدی ترکیب خطرناکی میسازد و تنفس را کند میکند، و قطع ناگهانیاش بعد از مصرف طولانی علائم قطع میدهد، در بیمار صرعی حتی تشنج.
چیزهایی که دربارهٔ گاباپنتین میپرسند
گاباپنتین چاق میکند؟
در بخشی از بیماران بله، چند کیلوگرم در چند ماه، بیشتر به دلیل افزایش اشتها و ورم خفیف. با کنترل غذا و فعالیت قابل مدیریت است و با قطع دارو برمیگردد. لاغرکننده نیست.
گاباپنتین برای ترک اعتیاد مؤثر است؟
در بعضی پروتکلهای ترک الکل و برای کاهش بیقراری و بیخوابی دورهٔ ترک، زیر نظر پزشک به کار میرود. اما خودش میتواند سوءمصرف شود، بهویژه همراه مواد افیونی، و در دوز بالا سرخوشی میدهد. مصرف خودسرانه برای ترک، جابهجاکردن یک وابستگی با دیگری است.
گاباپنتین برای گرگرفتگی یائسگی؟
بله، یکی از گزینههای غیرهورمونی کاهش گرگرفتگی است و در زنانی که نمیتوانند هورمون بگیرند تجویز میشود. دوز شبانه گرگرفتگی شبانه و بیخوابی را با هم بهتر میکند.
قدرتها و شکلهای گاباپنتین: کدام برای چه کسی؟
کپسول ۱۰۰ میلیگرم کپسول
دوز شروع در سالمندان، بیماران کلیوی و افراد حساس به خوابآلودگی، و برای تنظیم دقیق دوز.
دوز معمول: ۱۰۰ میلیگرم سه بار در روز یا ۳۰۰ شب اول، سپس افزایش تدریجی
کپسول ۳۰۰ میلیگرم کپسول
دوز شروع رایج بزرگسالان و دوز نگهدارندهٔ بسیاری از بیماران: سه بار در روز.
دوز معمول: روز اول ۳۰۰ شب، روز دوم ۳۰۰ دو بار، روز سوم ۳۰۰ سه بار؛ سپس افزایش تا ۹۰۰ تا ۱۸۰۰ میلیگرم در روز
با یا بدون غذا؛ فاصلهٔ نوبتها بیش از دوازده ساعت نشود.
کپسول ۴۰۰ میلیگرم کپسول
برای دوزهای بالاتر تا کپسول کمتری خورده شود؛ در درد عصبی مقاوم و صرع.
دوز معمول: ۴۰۰ میلیگرم سه بار در روز؛ حداکثر ۳۶۰۰ میلیگرم در روز
در نارسایی کلیه دوز بر پایهٔ عملکرد کلیه کم میشود.
روش مصرف
گاباپنتین را میتوان با غذا یا بدون غذا مصرف کرد؛ خوردن آن همراه غذا گاهی ناراحتی خفیف معده را کم میکند. در ابتدای درمان، پزشک معمولاً دارو را با مقدار کم شروع میکند و بهتدریج افزایش میدهد تا بدن به آن عادت کند؛ این روند طبیعی است و جای نگرانی ندارد. بهتر است نوبتهای مصرف در فاصلههای زمانیِ منظم و طبق برنامهای که پزشک تعیین کرده پخش شوند تا اثر دارو در طول شبانهروز یکنواخت بماند. اگر یک نوبت فراموش شد و فاصلهٔ زیادی تا نوبت بعدی نمانده، همان نوبت را نادیده بگیرید و هرگز برای جبران، دو دوز را با هم نخورید؛ در صورت تردید از داروساز بپرسید. نکتهٔ بسیار مهم این است که گاباپنتین، بهویژه در بیماران مبتلا به صرع، هرگز نباید ناگهانی و بدون نظر پزشک قطع شود، چون این کار میتواند خطر بازگشت یا تشدید تشنج و بروز نشانههای قطع دارو مانند بیقراری و بیخوابی را افزایش دهد؛ هرگونه تغییر یا پایاندادن به درمان باید تدریجی و با راهنماییِ پزشک انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان کمکیِ تشنجهای موضعی، با یا بدون انتشار ثانویه
در کنار داروهای ضدتشنج دیگر مصرف شود؛ فاصلهٔ بین نوبتها بیش از ۱۲ ساعت نشود و قطع درمان دستکم طی ۱ هفته انجام شود.
درد عصبی باقیمانده پس از زونا (نورالژی پس از هرپس زوستر)
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ افزایش بیش از ۱۸۰۰ میلیگرم در روز معمولاً سود بیشتری ندارد. خوابآلودگی و سرگیجه ممکن است در آغاز درمان رخ دهد.
درد ناشی از نوروپاتی دیابتی
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ پاسخ درمانی و نیاز به ادامهٔ درمان باید بهصورت دورهای ارزیابی شود.
سایر دردهای نوروپاتیک محیطی مزمن
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ در صورت نیاز به درمان طولانیمدت، اثربخشی و ضرورت ادامهٔ آن باید دورهای بازبینی شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به گاباپنتین یا سایر اجزای این دارو حساسیت داشتهاید، به پزشک اطلاع دهید.
- بیماری کلیوی یا کاهش عملکرد کلیه را حتماً با پزشک در میان بگذارید، چون دفع این دارو عمدتاً از راه کلیه است و ممکن است تنظیم دوز لازم باشد.
- سابقهٔ افسردگی، تغییرات خلقی یا افکار آسیب به خود را به پزشک بگویید، چون داروهای ضدتشنج از جمله گاباپنتین در موارد نادر میتوانند اینگونه افکار را تشدید کنند.
- بیماری تنفسی مانند بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) یا هر نوع ضعف تنفسی را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر سابقهٔ سوءمصرف الکل یا مواد دارید، به پزشک بگویید، چون این دارو در موارد نادر پتانسیل سوءاستفاده دارد.
- در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، و نیز فهرست کامل داروها و مکملهای مصرفیتان، پیش از شروع درمان با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- سرگیجه
- خوابآلودگی
- احساس خستگی
- مشکل در هماهنگیِ حرکتی یا حس عدم تعادل (آتاکسی)
- ورم خفیف دستها یا پاها
- تاری دید یا دوبینی
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس؛ در این حالت فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- بثورات پوستیِ گسترده همراه با تب، تورم غدد لنفاوی یا تورم صورت که میتواند نشانهٔ یک واکنش دارویی جدی و نادر باشد؛ این نیز یک وضعیت اورژانسی است، فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
- تنفس کند، سطحی یا دشوار همراه با خوابآلودگیِ غیرعادی یا بیدارنشدن، بهخصوص در صورت مصرف همزمان با اُپیوئید یا سایر آرامبخشها؛ این یک اورژانس پزشکی است، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- تغییرات خلقیِ نگرانکننده مانند افسردگیِ شدید، اضطراب غیرعادی یا افکار آسیبرساندن به خود؛ در این موارد هرچه زودتر با پزشک تماس بگیرید و اگر این افکار جدی، فوری یا همراه با خطر آسیب به خود بودند، بیدرنگ با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیکترین مرکز اورژانس مراجعه کنید.
- افزایش دفعات یا شدتِ تشنج، بهویژه پس از فراموشکردن یک نوبت یا قطعِ ناگهانیِ دارو؛ با پزشک تماس بگیرید. اگر تشنجی بیش از پنج دقیقه طول کشید، چند تشنج پشتسرهم بدون بازگشتِ هوشیاری رخ داد، یا پس از تشنج مشکل تنفسی وجود داشت، این یک اورژانس است؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- زمینخوردن یا مشکل جدیِ تعادل، بهخصوص در سالمندان؛ این موضوع را با پزشک در میان بگذارید و در صورت آسیبدیدگی جدی یا ضربه به سر، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
گاباپنتین میتواند با برخی داروها و مواد دیگر تداخل داشته باشد. مصرف همزمان آن با اُپیوئیدها (مانند مسکنهای مخدر)، بنزودیازپینها، قرصهای خوابآور یا سایر آرامبخشهای دستگاه عصبی، خطر خوابآلودگیِ شدید و کندشدن خطرناک تنفس را افزایش میدهد؛ این خطر در سالمندان و افراد دارای بیماری تنفسی بیشتر است. الکل نیز اثر خوابآلودگی و سرگیجهٔ این دارو را تشدید میکند و بهتر است در دورهٔ درمان محدود یا حذف شود. آنتیاسیدهای حاویِ آلومینیوم یا منیزیم میتوانند جذب گاباپنتین را کم کنند؛ اگر نیاز به مصرف آنتیاسید دارید، دربارهٔ فاصلهٔ زمانیِ مناسب با داروساز مشورت کنید. برای اطمینان از نبودِ تداخل، فهرست کاملِ داروها و مکملهای مصرفیتان را به پزشک و داروساز اطلاع دهید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات دربارهٔ ایمنیِ گاباپنتین در بارداری محدود است و برخی مطالعات احتمال افزایش جزئیِ خطر برای جنین را مطرح کردهاند، هرچند نتیجهگیریِ قطعی وجود ندارد. در بیمارانی که این دارو را برای کنترل تشنج مصرف میکنند، خطر تشنجِ کنترلنشده در بارداری معمولاً جدیتر از خطرهای احتمالیِ دارو در نظر گرفته میشود؛ به همین دلیل تصمیم دربارهٔ ادامه، تغییر یا قطع درمان باید فقط با پزشک متخصص و بدون قطع خودسرانه گرفته شود. گاباپنتین به مقدار کمی وارد شیر مادر میشود؛ بنابراین مادران شیرده پیش از مصرف باید با پزشک مشورت کنند و نوزاد را از نظر خوابآلودگیِ غیرعادی یا مشکل در تغذیه زیر نظر داشته باشند.
نگهداری
گاباپنتین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. کپسولها و قرصها را در بستهٔ اصلی و دور از دید و دسترسِ کودکان نگه دارید. پیش از هر مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید، داروی تاریخگذشته یا اضافی را خودسرانه در اختیار دیگران نگذارید و طبق راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
قیمت گاباپنتین و پوشش بیمه
قیمتهای زیر، قیمت مصوب مصرفکننده برای هر بسته است، همانطور که در سامانهٔ IRC سازمان غذا و دارو ثبت شده؛ داروخانهها موظف به رعایت آناند و بیمه سهم خود را بر پایهٔ همین قیمت میپردازد. برندهای وارداتی معمولاً گرانترند و تفاوت قیمت آنها با سقف بیمه را بیمار میپردازد.
| برند | قدرت | بسته | قیمت مصوب هر بسته | تولید |
|---|---|---|---|---|
| گاباپنتین 100میلی گرم GABAPENTIN 100 MG | ۱۰۰ میلیگرم | ۱۰۰ کپسول در ۱۰ بلیستر در ۱ جعبه | ۲۲۰٬۰۰۰ ریال | تولید داخل |
| گاباپنتین GABAPENTIN | ۱۰۰ میلیگرم | ۱۰۰ کپسول در ۱۰ بلیستر در ۱ جعبه | ۲۲۰٬۰۰۰ ریال | تولید داخل |
| آپو-گاباپنتین APO-GABAPENTIN | ۱۰۰ میلیگرم | ۱۰۰ در ۱ بطری | ۴٬۷۰۰٬۰۰۰ ریال | وارداتی |
| گاباپنتین GABAPENTIN | ۳۰۰ میلیگرم | ۲۰ کپسول در ۲ بلیستر در ۱ جعبه | ۱٬۹۲۰٬۰۰۰ ریال | تولید داخل |
| نورونتین NEURONTIN | ۳۰۰ میلیگرم | ۵۰ کپسول در ۵ بلیستر در ۱ جعبه | ۴٬۸۰۰٬۰۰۰ ریال | وارداتی |
| گاباپنتین GABAPENTIN | ۴۰۰ میلیگرم | ۲ بلیستر در ۱ جعبه | ۱۱۰٬۰۰۰ ریال | تولید داخل |
| گاباپنتین GABAPENTIN | ۴۰۰ میلیگرم | ۲۰ کپسول در ۲ بلیستر در ۱ جعبه | ۱٬۱۰۰٬۰۰۰ ریال | تولید داخل |
| نورونتین NEURONTIN | ۴۰۰ میلیگرم | ۳۰ کپسول در ۳ بلیستر در ۱ جعبه | ۱٬۶۵۰٬۰۰۰ ریال | وارداتی |
| نورونتین NEURONTIN | ۴۰۰ میلیگرم | ۵۰ کپسول در ۵ بلیستر در ۱ جعبه | ۲٬۷۵۰٬۰۰۰ ریال | وارداتی |
برای هر قدرت، ارزانترین ژنریکهای داخلی و برندهای وارداتی آمده است؛ قیمتهای بقیهٔ فرآوردهها در جدول برندها. قیمتها همان «قیمت مصرفکنندهٔ هر بسته»ی ثبتشده در سامانهٔ IRC سازمان غذا و دارو است، برداشت ۱۴۰۵/۰۶/۱۸؛ داروخانه موظف به رعایت آن است و بیمه سهم خود را بر پایهٔ همین قیمت میپردازد. برای ۱۱ فرآوردهٔ دیگر این دارو هنوز قیمتی در سامانه ثبت نشده است.
پوشش بیمه
| بیمه | قدرت | سهم بیمه | سقف قیمت هر واحد | سقف تعداد در نسخه |
|---|---|---|---|---|
| بيمه سلامت | ۱۰۰ میلیگرم | ۷۸.۶٪ | ۴۷٬۰۰۰ ریال | — |
| بيمه سلامت | ۳۰۰ میلیگرم | ۸۴.۱٪ | ۹۶٬۰۰۰ ریال | — |
| بيمه سلامت | ۴۰۰ میلیگرم | ۸۱.۳٪ | ۵۵٬۰۰۰ ریال | — |
| تامين | ۱۰۰ میلیگرم | ۷۰٪ | ۳۳٬۴۸۱ ریال | ۲۰۰ |
| تامين | ۳۰۰ میلیگرم | ۷۰٪ | ۵۱٬۰۰۰ ریال | ۲۰۰ |
| تامين | ۴۰۰ میلیگرم | ۷۰٪ | ۳۴٬۳۰۰ ریال | ۲۰۰ |
| نيروهاي مسلح | ۱۰۰ میلیگرم | — | ۴۷٬۰۰۰ ریال | ۳۰۰ |
| نيروهاي مسلح | ۳۰۰ میلیگرم | — | ۹۶٬۰۰۰ ریال | ۳۰۰ |
| نيروهاي مسلح | ۴۰۰ میلیگرم | — | ۵۵٬۰۰۰ ریال | ۳۰۰ |
بر پایهٔ فارماکوپهٔ بیمه سلامت و تأمین اجتماعی، بهروزرسانی ۱۴۰۵/۰۶/۱۴. سهم بیمه روی قیمت مصوب محاسبه میشود و برای نسخهٔ الکترونیک است؛ داروخانه ممکن است تفاوت قیمت برند وارداتی را از بیمار بگیرد.
برندهای گاباپنتین در ایران
برداشت ۱۴۰۵/۰۶/۱۸۱۶۳ فرآوردهٔ گاباپنتین در فهرست رسمی دارویی ایران ثبت شده است: ۱۴۶ تولید داخل و ۱۷ وارداتی، از ۴۰ شرکت. عکسها تصویر رسمی بسته در سامانهٔ IRC است. اینجا ۶۰ فرآوردهٔ شاخص را میبینید؛ بقیه در جستوجوی سایت پیدا میشوند.




























































گاباپنتین یا داروهای مشابه؟
گاباپنتین یا پرگابالین؟
همخانواده و با مکانیسم یکسان. پرگابالین قویتر، با جذب قابل پیشبینیتر، دو بار در روز و سریعتر به دوز مؤثر میرسد؛ گاباپنتین ارزانتر است و سه بار در روز. سرگیجه، خوابآلودگی و افزایش وزن در هر دو هست و در پرگابالین کمی بیشتر گزارش شده.
خلاصه: شروع با گاباپنتین معمول است؛ پرگابالین وقتی پاسخ یا تحمل کافی نباشد.
گاباپنتین یا نورتریپتیلین برای درد عصبی؟
هر دو خط اول درد عصبیاند. نورتریپتیلین ضدافسردگی سهحلقهای است، ارزان و یک بار شب، برای بیمار با بیخوابی و خلق پایین مناسبتر، ولی خشکی دهان و احتیاط قلبی دارد. گاباپنتین برای سالمندان و بیماران قلبی امنتر است.
خلاصه: انتخاب بر پایهٔ بیماریهای همراه؛ گاهی هر دو با هم.
سؤالهای واقعی مردم دربارهٔ گاباپنتین
اینها پرسشهایی است که کاربران ایرانی دربارهٔ گاباپنتین در گوگل مینویسند؛ پاسخ کوتاه و صادقانه.
۰۱گاباپنتین ۳۰۰ برای چیست؟
۰۲گاباپنتین چقدر طول میکشد اثر کند؟
۰۳عوارض گاباپنتین چیست؟
۰۴گاباپنتین با چه داروهایی تداخل دارد؟
۰۵گاباپنتین خوابآور است؟
۰۶گاباپنتین در بارداری و شیردهی مجاز است؟
۰۷گاباپنتین را چطور قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۷۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵۱ برند از ۴۵ سازنده، در گروه N03AX12. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی:
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.
منابع این صفحه
- برچسب رسمی دارو (FDA Prescribing Information, DailyMed)
- British National Formulary (BNF)
- UpToDate / Lexicomp: drug information monograph
- NHS Medicines A–Z
- راهنمای درمان درد نوروپاتیک NICE
- فهرست رسمی دارویی ایران، سامانهٔ IRC سازمان غذا و دارو (irc.fda.gov.ir)، برداشت ۱۴۰۵/۰۶/۱۸
- فارماکوپهٔ دارویی بیمه سلامت و تأمین اجتماعی، بهروزرسانی ۱۴۰۵/۰۶/۱۴