فبوکسوستات
فبوکسوستات دارویی است که با کاهش ساخت اسید اوریک در بدن، سطح آن را در خون پایین میآورد.
این دارو بیشتر برای کنترل درازمدت اسید اوریک خون در افرادی که نقرس مزمن یا حملات تکرارشوندهٔ نقرس دارند به کار میرود.
در آغاز درمان ممکن است حملهٔ نقرس موقتاً بدتر یا بیشتر شود. همچنین این دارو هرگز نباید همزمان با آزاتیوپرین یا مرکاپتوپورین مصرف شود، چون میتواند خطر عوارض خونی جدی را بالا ببرد.
اگر سابقهٔ بیماری قلبیعروقی، مشکل کبدی، یا مصرف آزاتیوپرین/مرکاپتوپورین دارید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید. در صورت زردی پوست، درد شدید شکم، یا واکنش آلرژیک شدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فبوکسوستات دارویی خوراکی از دستهٔ مهارکنندههای گزانتین اکسیداز (Xanthine Oxidase Inhibitor) است. این دارو با مهار آنزیمی که در ساخت اسید اوریک نقش دارد، از تولید بیش از حد این ماده در بدن جلوگیری میکند و سطح آن را در خون کاهش میدهد. هدف اصلی مصرف آن، پیشگیری درازمدت از رسوب کریستالهای اسید اوریک در مفاصل و بافتها و کاهش دفعات حملات نقرس است. برخلاف داروهای مسکن حملهٔ حاد نقرس، فبوکسوستات برای درمان زمینهای و درازمدت تجویز میشود، نه برای رفع سریع درد یک حملهٔ در حال وقوع.
موارد مصرف
- کاهش درازمدت اسید اوریک خون در نقرس مزمن
- پیشگیری از حملات تکرارشوندهٔ نقرس
- پیشگیری از رسوب کریستالهای اسید اوریک در مفاصل و بافتهای نرم
- کنترل اسید اوریک بالا در افرادی که به آلوپورینول پاسخ کافی ندادهاند یا آن را تحمل نمیکنند
روش مصرف
فبوکسوستات را طبق برنامه و مقداری که پزشک تعیین کرده، هر روز و ترجیحاً در ساعت مشخصی از شبانهروز مصرف کنید؛ میتوانید آن را همراه یا بدون غذا میل کنید. برای اثرگذاری کامل دارو، مصرف منظم و پیوسته اهمیت دارد، حتی اگر در حال حاضر نشانهای از نقرس ندارید، زیرا این دارو برای پیشگیری درازمدت است، نه رفع فوری درد. در ابتدای درمان ممکن است پزشک داروی دیگری مانند ضدالتهاب یا کلشیسین را نیز همزمان تجویز کند تا از تشدید حملهٔ نقرس پیشگیری شود؛ این داروهای کمکی را طبق دستور و برای مدتی که پزشک مشخص کرده ادامه دهید. مصرف فبوکسوستات را بدون مشورت پزشک قطع نکنید، چون ممکن است سطح اسید اوریک دوباره بالا برود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کاهش درازمدت اسید اوریک خون در نقرس مزمن
با یا بدون غذا مصرف میشود و درمان معمولاً طولانیمدت است. در آغاز درمان ممکن است حمله نقرس موقتاً بیشتر شود؛ در صورت بروز حمله، دارو را خودسرانه قطع نکنید.
پیشگیری از حملات تکرارشوندهٔ نقرس
برای کاهش حملات آغاز درمان، معمولاً کلشیسین یا داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی دستکم ۶ ماه همراه میشود. فبوکسوستات برای تسکین فوری حملهٔ حاد نیست.
پیشگیری از رسوب کریستالهای اسید اوریک در مفاصل و بافتهای نرم
برای کاهش رسوبات، مصرف منظم و طولانیمدت و حفظ اسید اوریک کمتر از ۶ میلیگرم در دسیلیتر لازم است؛ درمان را خودسرانه قطع نکنید.
کنترل اسید اوریک بالا در صورت پاسخ ناکافی یا عدم تحمل آلوپورینول
پیش از شروع، علت عدم پاسخ یا عدم تحمل آلوپورینول باید مشخص شود. مصرف همزمان با آزاتیوپرین یا مرکاپتوپورین ممنوع است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به فبوکسوستات یا هر یک از مواد به کار رفته در ترکیب دارو
- هرگونه مصرف آزاتیوپرین یا مرکاپتوپورین (تداخل جدی و ممنوع با این دارو)
- بیماری قلبیعروقی یا سابقهٔ سکته یا حملهٔ قلبی
- بیماری یا اختلال عملکرد کبد یا کلیه
- بارداری، قصد بارداری، یا شیردهی
- مصرف همزمان سایر داروها، مکملها و داروهای گیاهی
عوارض احتمالی
- تهوع خفیف
- درد مفاصل
- بالا رفتن آنزیمهای کبدی در آزمایش خون
- بثورات خفیف پوستی
- سردرد یا سرگیجهٔ خفیف
- نشانههای آسیب کبدی مانند زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره، یا درد شدید ناحیهٔ شکم — در این حالت بهسرعت به پزشک مراجعه کنید.
- علائم احتمالی مشکلات قلبیعروقی مانند درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، یا ضعف یکطرفهٔ بدن — در این موارد بیدرنگ با اورژانس تماس بگیرید.
- واکنش آلرژیک شدید یا بثورات گستردهٔ پوستی همراه با تاول یا پوستهپوسته شدن پوست — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، تب، یا نشانههای عفونت، بهویژه اگر همزمان آزاتیوپرین یا مرکاپتوپورین مصرف میکنید — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین و جدیترین تداخل فبوکسوستات، مصرف همزمان با آزاتیوپرین یا مرکاپتوپورین است؛ فبوکسوستات مسیر تجزیهٔ این دو دارو را در بدن مسدود میکند و میتواند غلظت آنها را بهشکل خطرناکی بالا ببرد و به سرکوب شدید مغز استخوان بینجامد، به همین دلیل مصرف همزمانشان معمولاً ممنوع است. مصرف الکل نیز میتواند سطح اسید اوریک را بالا ببرد و کنترل نقرس را دشوارتر کند. تداخلهای دیگری هم با برخی داروها ممکن است وجود داشته باشد که پزشک با توجه به وضعیت شما بررسی میکند؛ فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهیای را که مصرف میکنید، به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی دربارهٔ ایمنی فبوکسوستات در بارداری انسان در دست نیست، به همین دلیل مصرف آن در دوران بارداری تنها با صلاحدید پزشک و در صورت ضرورت روشن انجام میشود. هنوز مشخص نیست این دارو به شیر مادر منتقل میشود یا نه؛ اگر شیردهی دارید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید تا سود و خطر آن برای شما و نوزاد سنجیده شود.
نگهداری
فبوکسوستات را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید. قرصها را در بستهبندی اصلی خود و دور از دسترس کودکان نگه دارید. پیش از هر مصرف، تاریخ انقضای دارو را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بیندازید، نه در سطل زبالهٔ خانگی معمولی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 80 mg |
| قرص | 120 mg |
| قرص | 40 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۰ برند از ۱۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا فبوکسوستات برای حملهٔ حاد نقرس هم مصرف میشود؟
۰۲چرا در ابتدای مصرف این دارو حملات نقرس بیشتر شده است؟
۰۳آیا فبوکسوستات جایگزین آلوپورینول است یا همزمان با آن مصرف میشود؟
۰۴فبوکسوستات از چه زمانی اثر خود را نشان میدهد؟
۰۵آیا مصرف فبوکسوستات نیاز به آزمایش دورهای دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۰ برند از ۱۴ سازنده، در گروه M04AA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.