استرادیول
استرادیول شکلِ زیستیهمانندِ استروژنِ طبیعیِ بدن است و در قالبِ ژلِ پوستی، استروژنی را که بدن پس از یائسگی از دست میدهد جایگزین میکند.
بیشتر برای کاهشِ گرگرفتگی، تعریقِ شبانه و خشکیِ واژن در دورانِ یائسگی، و گاهی برای پیشگیری از پوکیِ استخوانِ پس از یائسگی بهکار میرود.
در زنانی که رحم دارند، این دارو معمولاً باید همراه با یک پروژسترون تجویز شود تا از ضخیمشدنِ غیرطبیعیِ دیوارهٔ رحم پیشگیری شود.
اگر خونریزیِ غیرعادیِ واژینال، تورم یا دردِ ناگهانیِ پا، یا نشانههای سکته و دردِ قفسهٔ سینه را تجربه کردید، بیدرنگ با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
استرادیول نوعی استروژنِ طبیعی و اصلیِ بدنِ زنان است که پس از یائسگی یا برداشتنِ تخمدانها بهشدت کاهش مییابد. این دارو که در ایران با نامِ تجاریِ دیویژل نیز عرضه میشود، بهصورتِ ژلی روی پوست مالیده میشود تا بدونِ عبور از کبد، از راهِ پوست وارد جریانِ خون شود. با اتصال به گیرندههای استروژنی در بافتهای مختلفِ بدن، نشانههای ناشی از کمبودِ استروژن مانندِ گرگرفتگی، تعریقِ شبانه و خشکیِ واژن را کاهش میدهد و در حفظِ تراکمِ استخوان نیز نقش دارد. این دارو در ردهٔ درمانِ هورمونیِ جایگزین (Hormone Replacement Therapy) قرار میگیرد و همیشه باید طبقِ تشخیص و نسخهٔ پزشک مصرف شود، نه بر پایهٔ خوددرمانی.
موارد مصرف
- کاهشِ گرگرفتگی و تعریقِ شبانهٔ ناشی از یائسگی
- کاهشِ خشکی، سوزش و ناراحتیِ واژن در دورانِ یائسگی
- درمانِ هورمونیِ جایگزین در یائسگیِ زودرس یا پس از برداشتنِ زودهنگامِ تخمدانها
- پیشگیری از پوکیِ استخوان در برخی زنانِ یائسهٔ پرخطر، به تشخیصِ پزشک
روش مصرف
این ژل معمولاً هرروز و در ساعتِ مشخصی از شبانهروز، روی ناحیهای از پوستِ سالم و تمیز (مانندِ بازو یا ران) طبقِ دستورِ پزشک مالیده میشود؛ بهتر است محلِ مصرف هر بار کمی تغییر کند و از مالیدنِ آن روی سینهها یا پوستِ آسیبدیده خودداری شود. اجازه دهید ژل پیش از پوشیدنِ لباس یا تماس با آب کاملاً خشک شود و پس از مصرف، دستها را بشویید. از قرار گرفتنِ مستقیمِ محلِ مصرف در معرضِ نورِ آفتاب یا حرارتِ زیاد (مانندِ سونا) خودداری کنید. مصرفِ منظم و هرروزه طبقِ برنامهای که پزشک تعیین میکند اهمیت دارد و بهتر است بدونِ مشورت با پزشک، مصرف را ناگهان قطع نکنید. مقدار و مدتِ دقیقِ مصرف را فقط پزشکِ معالج بر اساسِ شرایطِ شما تعیین میکند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقهٔ سرطانِ پستان یا سرطانهای وابسته به هورمون دارید، پیش از مصرف حتماً به پزشک بگویید.
- اگر سابقهٔ لختهٔ خون، سکتهٔ مغزی یا حملهٔ قلبی دارید، یا در خانوادهتان سابقهٔ اختلالِ انعقادی وجود دارد، به پزشک اطلاع دهید.
- خونریزیِ غیرطبیعیِ واژینال با علتِ نامشخص باید پیش از شروعِ دارو بررسی شود.
- بیماریِ کبدی، مشکلاتِ کیسهٔ صفرا، فشارِ خونِ بالا، دیابت یا میگرنِ همراه با هاله (Aura) را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر سیگار میکشید حتماً به پزشک بگویید، زیرا در این حالت خطرِ عوارضِ قلبیعروقیِ این دارو بیشتر است.
- فهرستِ همهٔ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را به پزشک یا داروساز بگویید.
عوارض احتمالی
- حساسیت یا دردِ خفیفِ پستانها
- سردرد
- تهوعِ خفیف یا نفخ
- تحریکِ پوستی در محلِ مصرفِ ژل
- تغییراتِ خلقی
- خونریزیِ لکهایِ نامنظمِ واژینال، بهویژه در ابتدای درمان
- تورم، درد، گرمی یا قرمزیِ ناگهانی در پا — نشانهٔ احتمالیِ لختهٔ خون است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دردِ ناگهانیِ قفسهٔ سینه، تنگیِ نفس یا سرفهٔ خونی — با اورژانس تماس بگیرید.
- ضعفِ ناگهانیِ یکطرفهٔ بدن، مشکل در صحبتکردن یا تاریِ ناگهانیِ دید — نشانههای احتمالیِ سکتهٔ مغزی است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا دردِ شدیدِ شکم — در اسرعوقت به پزشک مراجعه کنید.
- توده یا تغییرِ ناگهانی در پستانها — باید در اسرعوقت توسطِ پزشک بررسی شود.
- خونریزیِ شدید یا مداومِ واژینال — باید هرچه زودتر به پزشک اطلاع داده شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها میتوانند اثرِ استرادیول را تغییر دهند؛ برای نمونه، برخی داروهای ضدصرع، ریفامپین (آنتیبیوتیکِ ضدسل) و گیاهِ گلِ راعی (St. John's Wort) ممکن است اثرِ این دارو را کم کنند، درحالیکه برخی داروهای ضدقارچ و برخی آنتیبیوتیکها میتوانند سطحِ آن را در بدن افزایش دهند. مصرفِ همزمان با داروهایی که خطرِ لختهٔ خون را بالا میبرند نیز نیازمندِ احتیاطِ بیشتر است. الکل و سیگار نیز میتوانند بر اثربخشی و ایمنیِ این دارو تأثیر بگذارند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیات را به پزشک و داروساز بگو تا تداخلهای احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
استرادیول برای مصرف در دورانِ بارداری در نظر گرفته نشده و اگر باردار هستید یا احتمالِ بارداری میدهید، نباید از آن استفاده کنید؛ در صورتِ بروزِ بارداری حینِ مصرف، بیدرنگ به پزشک اطلاع دهید. این دارو معمولاً برای زنانِ یائسه یا کسانی که عملکردِ تخمدانهایشان از کار افتاده تجویز میشود، اما در دورانِ شیردهی نیز توصیه نمیشود، چون استروژن میتواند حجم و کیفیتِ شیر را کم کند و بخشی از آن وارد شیرِ مادر شود؛ تصمیمِ نهایی دربارهٔ مصرف در این شرایط را باید با پزشک گرفت.
نگهداری
این ژل را دور از دسترسِ کودکان، در دمای اتاق و بهدور از نور و رطوبتِ مستقیم نگهداری کنید. ظرف یا پاکتِ دارو را پس از هر بار مصرف کاملاً ببندید و از قرار دادنِ آن در یخچال یا فریزر خودداری کنید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا مصرفنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| ژل | 0.1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم پس از مالیدنِ ژلِ استرادیول دوش بگیرم؟
۰۲آیا این ژل مانندِ قرصهای ضدبارداری از بارداری جلوگیری میکند؟
۰۳چرا پزشک همراهِ این ژل، یک داروی پروژسترونی هم برایم تجویز کرده است؟
۰۴چرا پزشک بهجای قرص، ژلِ استرادیول را برایم تجویز کرده است؟
۰۵آیا مصرفِ این ژل باعثِ افزایشِ وزن میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه G03CA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.