استرادیول
استرادیول ژل نوعی هورمون استروژنِ طبیعی است که از راه پوست جذب بدن میشود و برای جبرانِ کمبود استروژن در دوران یائسگی به کار میرود.
بیشتر برای کاهش گُرگرفتگی، تعریق شبانه و خشکیِ واژن ناشی از یائسگی تجویز میشود.
این دارو باید با کمترین مقدار مؤثر و برای کوتاهترین زمانِ لازم و زیر نظر پزشک مصرف شود، چون مصرف طولانیمدت با خطرهایی همراه است.
در صورت خونریزی غیرعادی واژن، درد شدید قفسهٔ سینه، تنگینفس ناگهانی یا علائم لختهٔ خون در پا، حتماً و بدون فوت وقت با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
استرادیول نوعی هورمون استروژنِ طبیعیِ زنانه است که در قالبِ ژلِ پوستی برای درمانِ جایگزینیِ هورمونی (Hormone Replacement Therapy) در دورانِ یائسگی به کار میرود. با نزدیکشدنِ یائسگی، تخمدانها بهتدریج تولیدِ استروژن را کاهش میدهند و همین افتِ هورمونی عاملِ بسیاری از علائمِ آزاردهندهٔ این دوران است. ژلِ استرادیول پس از مالیدن روی پوست، از راهِ جذبِ پوستی وارد جریانِ خون میشود و سطحِ استروژنِ بدن را به میزانی نزدیک به حالتِ طبیعی میرساند. این دارو از ردهٔ هورمونهای جنسیِ زنانه (استروژنهای طبیعی) است و هدفِ اصلیِ آن کاهشِ علائمِ یائسگی و در برخی موارد کمک به پیشگیری از پوکیِ استخوان است.
موارد مصرف
- کاهش گُرگرفتگی و تعریق شبانهٔ ناشی از یائسگی
- کاهش خشکی، سوزش و ناراحتیِ واژن مرتبط با افتِ استروژن
- جبرانِ کمبودِ استروژن در یائسگیِ زودرس، نارساییِ تخمدان یا پس از برداشتنِ جراحیِ تخمدانها
- کمک به پیشگیری از پوکیِ استخوان در زنانِ یائسهٔ در معرضِ خطرِ بالا، به تشخیصِ پزشک
روش مصرف
طبقِ دستورِ پزشک، ژلِ استرادیول معمولاً هر روز در ساعتی مشخص، روی ناحیهای تمیز و خشک از پوست مانندِ بازو، شانه یا ران مالیده میشود و بهتر است محلِ مصرف هر بار کمی جابهجا شود. باید از تماسِ ناحیهٔ چربشده با افرادِ دیگر، بهویژه کودکان، تا خشکشدنِ کامل خودداری کرد و پیش از خشکشدنِ ژل از شستوشوی همان ناحیه یا مالیدنِ کِرم و لوسیون روی آن پرهیز نمود. مقدار و برنامهٔ دقیقِ مصرف — پیوسته یا چرخهای همراه با پروژسترون — کاملاً بر اساسِ نسخهٔ پزشک تعیین میشود و نباید بدونِ مشورت با پزشک، درمان ناگهان قطع یا مقدارِ مصرف تغییر داده شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به استرادیول یا سایرِ اجزای ژل را به پزشک اطلاع دهید
- سابقهٔ لختهٔ خون، سکتهٔ قلبی یا مغزی و سایرِ بیماریهای قلبی-عروقی را با پزشک در میان بگذارید
- سابقهٔ شخصی یا خانوادگیِ سرطانِ پستان، سرطانِ رحم یا سایرِ سرطانهای حساس به هورمون را بگویید
- ابتلا به بیماریِ کبدی، خونریزیِ غیرعادیِ واژن با علتِ نامشخص یا میگرنِ شدید را یادآوری کنید
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفی، و هرگونه احتمالِ بارداری را با پزشک مطرح کنید
- مصرفِ سیگار، بهویژه در سنینِ بالاتر، برخی خطرها را افزایش میدهد و باید به پزشک گفته شود
عوارض احتمالی
- حساسیت، تورم یا دردِ خفیفِ پستانها
- سردرد
- حالتِ تهوعِ خفیف
- نفخِ شکم و احتباسِ خفیفِ مایعات
- تحریک یا قرمزیِ خفیفِ پوست در محلِ مصرف
- نوسانِ خلقیِ جزئی
- دردِ ناگهانی، تورم و گرمیِ یکطرفهٔ پا — ممکن است نشانهٔ لختهٔ خون باشد؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید
- دردِ ناگهانیِ قفسهٔ سینه یا تنگینفس — با اورژانس تماس بگیرید
- ضعفِ ناگهانیِ یکطرفهٔ بدن، اختلال در گفتار یا بینایی — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- خونریزی یا لکهبینیِ غیرعادی و مکررِ واژن — به پزشک اطلاع دهید
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم — نشانهٔ احتمالیِ آسیبِ کبدی است و باید سریع بررسی شود
- تورمِ شدیدِ صورت، لب یا گلو همراه با مشکل در تنفس — نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها میتوانند اثرِ استرادیول را کم یا زیاد کنند؛ برای نمونه داروهای ضدتشنجِ خاص، برخی آنتیبیوتیکها و فرآوردههای گیاهیِ محرکِ آنزیمهای کبدی مانندِ سنتجانزورت ممکن است اثربخشیِ آن را کاهش دهند، در حالی که برخی داروهای دیگر میتوانند سطحِ آن را در خون بالا ببرند. مصرفِ همزمان با داروهای ضدانعقاد یا داروهایی که خطرِ لختهٔ خون را افزایش میدهند نیز نیازمندِ احتیاط است. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
استرادیول در بارداری کاربردی ندارد و در صورتِ بروز یا احتمالِ بارداری باید بیدرنگ به پزشک اطلاع داده و مصرفِ آن قطع شود. دربارهٔ دورانِ شیردهی نیز اطمینانِ کافی وجود ندارد و معمولاً توصیه نمیشود، مگر با نظرِ صریحِ پزشک. تصمیمگیری دربارهٔ مصرف در این دو دوره را حتماً به پزشک بسپارید.
نگهداری
ژلِ استرادیول را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگهداری کنید، مگر آنکه دستورِ دیگری روی بستهبندی درج شده باشد. آن را دور از دسترسِ کودکان و حیواناتِ خانگی نگه دارید، زیرا تماسِ پوستیِ آنها با ژل میتواند خطرناک باشد، و پیش از هر مصرف تاریخِ انقضا را بررسی و داروی تاریخگذشته را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| ژل | 0.06 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ژلِ استرادیول همان قرصِ هورمونیِ یائسگی است؟
۰۲چه مدت طول میکشد تا اثرِ ژلِ استرادیول احساس شود؟
۰۳آیا ژلِ استرادیول باعثِ افزایشِ وزن میشود؟
۰۴آیا مصرفِ طولانیمدتِ ژلِ استرادیول بیخطر است؟
۰۵اگر یک روز استفاده از ژل را فراموش کنم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه G03CA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.