اریترومایسین
اریترومایسینِ موضعی، آنتیبیوتیکی از خانوادهٔ ماکرولیدهاست که بهصورتِ ژل یا محلول روی پوست استفاده میشود تا رشدِ باکتریهای مرتبط با آکنه را کاهش دهد.
این فرآوردهٔ موضعی بیشتر برای درمانِ آکنهٔ خفیف تا متوسط (جوشِ صورت و تنه) بهکار میرود.
این دارو فقط برای مصرفِ روی پوست است و نباید نزدیکِ چشم، داخلِ دهان یا روی زخمِ باز و پوستِ ملتهب استفاده شود.
اگر پس از چند هفته مصرفِ منظم بهبودی در آکنه دیده نشد یا پوست دچارِ سوزش و قرمزیِ آزاردهنده شد، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اریترومایسینِ موضعی نسخهٔ رویپوستیِ یک آنتیبیوتیکِ ماکرولیدی است که برخلافِ شکلِ خوراکیِ آن، عمدتاً روی سطحِ پوست اثر میکند و جذبِ آن به گردشِ خون بسیار کم است. این دارو با مهارِ رشدِ باکتریهای مرتبط با آکنه و کاهشِ موادِ التهابزا روی پوست، به کمرنگشدنِ قرمزی و تورمِ جوشها کمک میکند. این فرآورده بهصورتِ ژل یا محلول عرضه میشود و معمولاً بخشی از برنامهٔ درمانِ آکنهٔ خفیف تا متوسط است، گاهی همراه با سایرِ داروهای موضعیِ آکنه.
موارد مصرف
- درمانِ آکنهٔ خفیف تا متوسط (جوشِ صورت، گردن، پشت و سینه)
- کاهشِ التهاب، قرمزی و تورمِ ناشی از آکنه
- کنترلِ رشدِ باکتریِ عاملِ آکنه روی پوست
- استفاده در برنامهٔ ترکیبی همراه با سایرِ داروهای ضدِآکنه، طبقِ نظرِ پزشک
روش مصرف
پیش از استفاده، ناحیهٔ موردنظر را با آبِ ولرم و یک پاککنندهٔ ملایم بشویید و کاملاً خشک کنید، سپس لایهٔ نازکی از ژل یا محلول را روی جوشها و نواحیِ مستعدِ آکنه بمالید و از تماس با چشم، لب، داخلِ بینی و سایرِ غشاهای مخاطی خودداری کنید. اگر پزشک همزمان داروی موضعیِ دیگری مانندِ بنزوئیلپروکساید یا رتینوئید هم برایتان تجویز کرده باشد، دربارهٔ ترتیب و فاصلهٔ زمانیِ مصرفِ آنها حتماً از او یا داروسازتان بپرسید تا پوست بیشازحد تحریک نشود. نکتهٔ مهم این است که حتی اگر جوشها زودتر بهبود یافتند، دورهٔ درمان را طبقِ نظرِ پزشک کامل کنید و آن را خودسرانه قطع نکنید، چون قطعِ زودهنگام میتواند اثربخشیِ درمان را کم کند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آکنهٔ خفیف تا متوسط، بهویژه نوع التهابی (جوشهای صورت، گردن، پشت و سینه)
فقط روی پوست خارجی استفاده شود و از تماس با چشم، لب، سوراخهای بینی و مخاط پرهیز کنید. مصرف آنتیبیوتیک موضعی بهتنهایی یا طولانیمدت توصیه نمیشود؛ در درمان ترکیبی، همراهی با بنزوئیلپراکسید طبق نظر پزشک به کاهش مقاومت میکروبی کمک میکند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به اریترومایسین یا سایرِ آنتیبیوتیکهای ماکرولیدی حساسیت داشتهاید، حتماً پیش از مصرف به پزشک بگویید.
- وجودِ اگزما، پوستِ بسیار حساس یا هر زخم و التهابِ بازِ پوستی را با پزشک در میان بگذارید.
- هر دارو یا فرآوردهٔ دیگری که روی همان ناحیه از پوست میمالید (از جمله لوازمِ آرایشی، ضدآفتاب یا سایرِ داروهای آکنه) را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصدِ بارداری دارید، پیش از شروعِ مصرف با پزشک مشورت کنید.
- برای مصرف در کودکان، فقط طبقِ تجویز و نظارتِ پزشک اقدام کنید.
عوارض احتمالی
- خشکی و پوستهپوستهشدنِ پوست
- قرمزی و سوزشِ خفیف در محلِ مصرف
- خارش یا احساسِ چربیِ موضعی
- تحریکِ جزئیِ پوست، بهویژه در روزهای نخستِ مصرف
- واکنشِ آلرژیکِ شدید (مانندِ ورمِ صورت و لبها، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس) — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سوزش، قرمزیِ شدید، تاول یا زخمیشدنِ پوست در محلِ مصرف — مصرف را متوقف کنید و به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای عفونتِ ثانویه مانندِ تورم، گرمیِ موضعی یا ترشحِ چرکی — به پزشک اطلاع دهید.
- تحریک یا التهابی که با ادامهٔ مصرف بهتر نمیشود یا بدتر میشود — برای بازنگریِ درمان به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
اریترومایسینِ موضعی بهدلیلِ جذبِ بسیار اندک از راهِ پوست، معمولاً تداخلِ داروییِ سیستمیکِ قابلِتوجهی ندارد، اما مصرفِ همزمانِ آن با فرآوردههای تحریککنندهٔ دیگرِ پوست، مانندِ صابونها و محلولهای الکلیِ لایهبردار، بنزوئیلپروکساید یا رتینوئیدها، میتواند خشکی، قرمزی و سوزشِ پوست را بیشتر کند. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و فرآوردههای موضعیای را که مصرف میکنید همیشه به پزشک و داروسازتان بگویید تا برنامهٔ درمانیِ ایمن و هماهنگی برایتان تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اریترومایسینِ موضعی بهدلیلِ جذبِ بسیار محدود از راهِ پوست، عموماً نسبت به شکلِ خوراکیِ آن گزینهٔ ایمنتری در دورانِ بارداری و شیردهی بهشمار میرود، اما این موضوع نباید جایگزینِ نظرِ پزشک شود. اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصدِ بارداری دارید، پیش از شروع یا ادامهٔ مصرف حتماً با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب، گرما و رطوبت نگهداری کنید و پس از هر بار استفاده، درِ ظرف را کاملاً ببندید. آن را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید، پیش از هر مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و در صورتِ تغییرِ رنگ، بو یا سپریشدنِ تاریخِ انقضا، از مصرفِ آن خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 4 % |
| ژل | 4 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۱ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱اریترومایسینِ موضعی چقدر طول میکشد تا اثرش را روی آکنه نشان دهد؟
۰۲آیا میتوان این دارو را همراه با بنزوئیلپروکساید یا سایرِ داروهای آکنه استفاده کرد؟
۰۳چرا نباید مصرفِ این دارو را زودتر از موعد و خودسرانه قطع کرد؟
۰۴آیا این ژل باعثِ حساسیتِ بیشترِ پوست به نورِ آفتاب میشود؟
۰۵اگر یک نوبت از مصرفِ این دارو فراموش شود چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۱ برند از ۸ سازنده، در گروه D10AF02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.