انکورافنیب
انکورافنیب یک داروی هدفمند ضدسرطان و مهارکنندهٔ مسیر براف است. با کاهش پیامهای رشد سلولی، به کنترل تومورهایی کمک میکند که جهش مشخصی در ژن براف دارند.
بیشتر بهعنوان بخشی از درمان ترکیبیِ ملانوم پیشرفته، سرطان رودهٔ بزرگ یا راسترودهٔ منتشر، و سرطان ریهٔ سلولغیرکوچکِ پیشرفته با جهش مناسب براف به کار میرود. نوع داروی همراه به نوع سرطان و برنامهٔ درمانی بستگی دارد.
پیش از شروع باید وجود جهش وی۶۰۰ در ژن براف تأیید شود؛ این دارو برای تومورهای فاقد این جهش مناسب نیست و معمولاً نباید بهتنهایی مصرف شود. خونریزی غیرعادی، تپش یا بینظمی ضربان قلب، زردی، یا تغییر ناگهانی بینایی نیازمند ارزیابی فوری است.
اگر بیماری قلبی، کبدی یا چشمی، سابقهٔ خونریزی، بارداری یا مصرف داروهای متعدد دارید، پیش از شروع اطلاع دهید. هر داروی جدید، حتی آنتیبیوتیک، داروی گیاهی یا مکمل، باید از نظر تداخل بررسی شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
انکورافنیب یک داروی ضدسرطان هدفمند از گروه مهارکنندههای مسیر براف است. با مهار پیامرسانی غیرطبیعی براف، سیگنالهای رشد و تقسیم سلولی را در تومورهای دارای جهش مناسب کاهش میدهد. این دارو معمولاً بخشی از درمان ترکیبی است: با بینیمتینیب برای برخی ملانومها و سرطانهای ریهٔ سلولغیرکوچک، و با ستوکسیماب همراه با یا بدون شیمیدرمانی مشخص برای سرطان رودهٔ بزرگ یا راستروده. فرآوردهٔ این مدخل به شکل کپسول ۷۵ میلیگرمی و با نام تجاری برافتووی عرضه میشود.
موارد مصرف
- ملانوم غیرقابل برداشت با جراحی یا منتشر، در بزرگسالان دارای جهش وی۶۰۰ئی یا وی۶۰۰کی ژن براف، همراه با بینیمتینیب.
- سرطان ریهٔ سلولغیرکوچکِ پیشرفته یا منتشر، در بزرگسالان دارای جهش وی۶۰۰ئی ژن براف، همراه با بینیمتینیب.
- سرطان رودهٔ بزرگ یا راسترودهٔ منتشر با جهش وی۶۰۰ئی، پس از درمان دارویی قبلی، همراه با ستوکسیماب.
- سرطان رودهٔ بزرگ یا راسترودهٔ منتشر با جهش وی۶۰۰ئی، در برخی رژیمهای تخصصی همراه با ستوکسیماب و شیمیدرمانی مبتنی بر فلوئورواوراسیل.
روش مصرف
این دارو را فقط در رژیم ترکیبی و دقیقاً طبق نسخه مصرف کنید؛ مقدار و برنامه ممکن است با توجه به نوع سرطان، داروی همراه و عوارض تغییر کند. کپسول را در زمان مشخص، با یا بدون غذا و بهطور کامل ببلعید. نوبت فراموششده را دوبرابر نکنید و پس از استفراغ نوبت اضافی نخورید؛ اگر زمان نوبت بعد نزدیک است، نوبت فراموششده را رها کنید. قطع یا تغییر خودسرانهٔ انکورافنیب یا داروهای همراه، بهویژه بینیمتینیب و ستوکسیماب، انجام ندهید؛ با قطع داروی همراه ممکن است برنامهٔ انکورافنیب هم نیاز به تغییر یا توقف داشته باشد.
پیش از مصرف بدانید
- وجود جهش مناسب براف، یعنی وی۶۰۰ئی یا وی۶۰۰کی متناسب با نوع سرطان، باید با آزمایش نمونهٔ تومور یا خون تأیید شده باشد؛ برای تومورهای بدون این جهش کاربرد ندارد.
- اگر به انکورافنیب یا هر داروی دیگری حساسیت داشتهاید، نوع حساسیت و علائم آن را پیش از شروع بگویید.
- هرگونه بیماری قلبی، نارسایی قلب، ضربان نامنظم، سابقهٔ غش، طولانیشدن فاصلهٔ ضربان قلب، یا پایینبودن پتاسیم، منیزیم یا کلسیم را اطلاع دهید؛ ممکن است بررسی عملکرد قلب، نوار قلب و املاح خون لازم باشد.
- بیماری کبد یا کلیه، کمآبی شدید، سابقهٔ مشکل چشمی یا تغییر بینایی را مطرح کنید؛ در طول درمان ممکن است آزمایشهای کبد و بررسیهای چشم لازم شود.
- سابقهٔ خونریزی، زخم گوارشی، جراحی نزدیک، مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون یا ضدپلاکت، و هر ضایعهٔ پوستی تازه یا سابقهٔ سرطان پوست را اطلاع دهید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان، همچنین بارداری، قصد بارداری، شیردهی و روش پیشگیری از بارداری را ارائه کنید. ایمنی و اثربخشی این دارو در کودکان ثابت نشده است.
عوارض احتمالی
- خستگی و احساس ضعف
- تهوع یا استفراغ
- اسهال یا یبوست
- درد شکم یا کاهش اشتها
- درد مفصل یا درد عضلانی
- بثورات پوستی، خشکی پوست یا خارش
- مدفوع سیاه یا خونی، استفراغ خونی یا شبیه تفالهٔ قهوه، سرفهٔ خونی، خونریزی بینیِ بندنیامدنی، سردرد شدید، ضعف یا سرگیجه میتواند نشانهٔ خونریزی جدی باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تپش سریع یا نامنظم قلب، غش یا نزدیکغش، درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس یا تورم پاها میتواند نشانهٔ آسیب قلبی یا بینظمی خطرناک ضربان باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردشدن پوست یا چشم، ادرار تیره، تهوع شدید، بیاشتهایی، خستگی غیرمعمول، کبودی آسان یا درد قسمت بالای سمت راست شکم را جدی بگیرید و همان روز برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
- تاری یا کاهش دید، دیدن هاله یا لکههای رنگی، درد، قرمزی یا تورم چشم از نشانههای عارضهٔ چشمی است؛ همان روز برای ارزیابی چشم اقدام کنید و در کاهش ناگهانی دید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خال یا ضایعهٔ پوستی جدید، زگیل تازه، برآمدگی قرمزِ خونریزیکننده، یا زخمی که خوب نمیشود ممکن است نشانهٔ سرطان پوستی جدید باشد؛ در اولین فرصت به پزشک اطلاع دهید و معاینهٔ پوست را به تعویق نیندازید.
- تورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده، دشواری تنفس، تاولزدن یا جداشدن پوست و زخمهای دهانی گسترده میتواند واکنش شدید باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
آب گریپفروت و خود گریپفروت را در طول درمان مصرف نکنید. برخی داروهای ضدقارچ، آنتیبیوتیکها و بعضی داروهای قلبی میتوانند سطح انکورافنیب را بالا ببرند، در حالی که ریفامپین، کاربامازپین، فنیتوئین و علف چای ممکن است اثر آن را کم کنند. این دارو میتواند اثر قرص، آمپول یا چسبهای هورمونی پیشگیری از بارداری را کاهش دهد؛ همچنین همراهی با داروهای مؤثر بر ریتم قلب یا داروهای رقیقکنندهٔ خون نیاز به بررسی دقیق دارد. تداخل اختصاصی روشنی با الکل ثابت نشده است، اما در صورت اختلال کبدی، تهوع یا کمآبی، مصرف آن مناسب نیست. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
انکورافنیب میتواند به جنین آسیب برساند و در بارداری معمولاً نباید مصرف شود. اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا در طول درمان احتمال بارداری ایجاد شد، فوراً پزشک را مطلع کنید؛ روش غیرهورمونی مؤثر در طول درمان و تا دستکم دو هفته پس از آخرین نوبت لازم است، چون روشهای هورمونی ممکن است کماثر شوند. شیردهی در طول درمان و تا دستکم دو هفته پس از آخرین نوبت توصیه نمیشود. این دارو ممکن است باروری مردان را کاهش دهد.
نگهداری
کپسول را در بطری اصلی، همراه رطوبتگیر و با درپوش کاملاً بسته، در دمای اتاق حدود ۲۰ تا ۲۵ درجهٔ سانتیگراد و دور از رطوبت و گرمای زیاد نگه دارید. رطوبتگیر را خارج نکنید و دارو را در حمام، یخچال یا فریزر نگذارید مگر روی بستهبندی همان فرآورده دستور دیگری آمده باشد. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا و سالمبودن بسته را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 75 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پیش از شروع انکورافنیب آزمایش جهش لازم است؟
۰۲آیا میتوانم انکورافنیب را بهتنهایی مصرف کنم؟
۰۳آیا انکورافنیب را با غذا بخورم؟
۰۴چرا هنگام مصرف انکورافنیب نباید گریپفروت بخورم؟
۰۵تغییر دید هنگام مصرف انکورافنیب چقدر مهم است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه L01EC03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.