امپاگلیفلوزین
امپاگلیفلوزین دارویی از گروه مهارکنندههای کوترانسپورتر سدیم-گلوکز نوع ۲ (SGLT2) است که با افزایش دفع قند از راه ادرار، قند خون را در دیابت نوع ۲ پایین میآورد.
بیشترین کاربرد آن کنترل قند خون در دیابت نوع ۲ است؛ در بسیاری از بیماران، برای کاهش فشار وارد بر قلب در نارسایی قلبی و کندکردن پیشرفت بیماری مزمن کلیه نیز تجویز میشود.
مهمترین نکتهٔ ایمنی این دارو، افزایش احتمال عفونتهای دستگاه ادراری و تناسلی و در موارد نادر، بروز کتواسیدوز دیابتی حتی با قند خونی نهچندان بالاست.
در صورت بروز تهوع، درد شکم، خستگی غیرعادی یا تنفس سریع، یا نشانههای عفونت شدید ناحیهٔ تناسلی، و همچنین پیش از هر عمل جراحی، حتماً و سریع با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
امپاگلیفلوزین (Empagliflozin) داروی خوراکی بهشکل قرص و از خانوادهٔ مهارکنندههای کوترانسپورتر سدیم-گلوکز نوع ۲ (SGLT2) است که در ایران با نام تجاری جاردیانس نیز شناخته میشود. این دارو با مسدودکردن بازجذب گلوکز در کلیه، اجازه میدهد بخشی از قند اضافی خون از راه ادرار دفع شود و به این ترتیب، مستقل از انسولین، قند خون را پایین بیاورد. اثر این دارو فقط به کنترل دیابت محدود نمیشود؛ مطالعات نشان دادهاند امپاگلیفلوزین بار وارد بر قلب را کم میکند و روند افت عملکرد کلیه را نیز کند میسازد. به همین دلیل، امروزه علاوه بر دیابت نوع ۲، در نارسایی قلبی و بیماری مزمن کلیه هم به کار میرود، چه بیمار دیابت داشته باشد چه نداشته باشد.
موارد مصرف
- کنترل قند خون در دیابت نوع ۲ (بهتنهایی یا همراه با سایر داروهای دیابت)
- کاهش خطر مرگ قلبیعروقی و بستریشدن بهدلیل نارسایی قلبی
- کندکردن روند پیشرفت بیماری مزمن کلیه
- کاهش خطر عوارض قلبیعروقی در بیماران دیابتی مبتلا به بیماری شناختهشدهٔ قلبیعروقی
روش مصرف
امپاگلیفلوزین معمولاً یکبار در شبانهروز، صبحها و همراه یا بدون غذا مصرف میشود؛ قرص را کامل با آب میل کنید، بدون آنکه آن را بجوید یا خرد کنید. بهتر است هر روز در ساعتی ثابت مصرف شود تا اثر آن یکنواخت بماند. مقدار مصرف و مدت درمان را فقط پزشک بر اساس شرایط شما تعیین میکند و این دارو را بدون هماهنگی با او قطع نکنید. با این حال، در شرایطی مانند بیماری حاد، استفراغ یا کمخوری شدید، کمآبی بدن، یا پیش از عمل جراحی، ممکن است پزشک قطع موقت آن را لازم بداند؛ در این موارد از پزشک یا داروساز خود راهنمایی بخواهید. اگر یک نوبت مصرف را فراموش کردید، دربارهٔ نحوهٔ جبران آن با داروساز یا پزشک مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت نوع ۲ برای کنترل قند خون
با یا بدون غذا مصرف شود؛ در ترکیب با انسولین یا داروهای محرک ترشح انسولین، خطر افت قند بیشتر میشود. در کودکان کمتر از ۱۰ سال دادهٔ کافی وجود ندارد.
نارسایی قلبی مزمن
با یا بدون غذا مصرف شود؛ خطر کمآبی و افت فشارخون، بهویژه همراه داروهای مدر، پایش شود.
بیماری مزمن کلیه در معرض پیشرفت
با یا بدون غذا مصرف شود؛ عملکرد کلیه و وضعیت آب بدن پیش از شروع و در طول درمان ارزیابی شود.
دیابت نوع ۲ همراه با بیماری قلبیعروقی شناختهشده
با یا بدون غذا مصرف شود؛ برای کاهش خطر قلبیعروقی، افزایش دوز به ۲۵ میلیگرم لازم نیست.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقهٔ کتواسیدوز دیابتی دارید یا مبتلا به دیابت نوع ۱ هستید (این دارو برای دیابت نوع ۱ تأیید نشده است)، حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- بیماری کلیوی یا هرگونه کاهش عملکرد کلیه را با پزشک در میان بگذارید.
- سابقهٔ عفونتهای مکرر ادراری یا عفونت قارچی ناحیهٔ تناسلی را به پزشک بگویید.
- فهرست داروهای مصرفی خود، بهویژه داروهای ادرارآور، انسولین یا سایر داروهای دیابت، را به پزشک اطلاع دهید.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر عمل جراحی در پیش دارید یا بهتازگی دچار کمآبی بدن، اسهال یا استفراغ شدید شدهاید، پزشک را در جریان بگذارید.
عوارض احتمالی
- عفونت قارچی ناحیهٔ تناسلی (در زنان و مردان)
- عفونت دستگاه ادراری
- افزایش دفعات ادرارکردن
- افزایش احساس تشنگی
- سرگیجهٔ خفیف، بهویژه در روزهای اول مصرف
- نشانههای کتواسیدوز دیابتی (Diabetic Ketoacidosis) مانند تهوع، استفراغ، درد شکم، خستگی غیرعادی یا تنفس سریع و عمیق، حتی اگر قند خون خیلی بالا نباشد: فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به بیمارستان مراجعه کنید.
- درد، تورم، قرمزی یا حساسیت شدید و ناگهانی در ناحیهٔ تناسلی یا اطراف مقعد همراه با تب، که میتواند نشانهٔ یک عفونت نادر اما خطرناک باشد: فوراً به پزشک مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- تب، لرز، درد پهلو یا وجود خون در ادرار که میتواند نشانهٔ عفونت شدید کلیه یا دستگاه ادراری باشد: در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.
- سرگیجهٔ شدید، ضعف یا احساس غش، بهویژه در سالمندان یا افرادی که داروی ادرارآور مصرف میکنند: موضوع را سریع به پزشک اطلاع دهید.
- لرزش، تعریق سرد، گیجی یا ضعف ناگهانی که میتواند نشانهٔ افت قند خون باشد، بهخصوص در مصرف همزمان با انسولین یا سولفونیلاوره: طبق آموزش پزشک اقدام کنید و موضوع را با او در میان بگذارید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب یا گلو، یا دشواری در تنفس: فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
امپاگلیفلوزین میتواند با برخی داروها تداخل داشته باشد. مصرف همزمان با انسولین یا داروهای تحریککنندهٔ ترشح انسولین مانند سولفونیلاورهها، خطر افت قند خون را افزایش میدهد و ممکن است پزشک دوز آنها را تنظیم کند. داروهای ادرارآور (دیورتیکها) نیز در صورت مصرف همزمان میتوانند خطر کمآبی بدن و افت فشار خون را بیشتر کنند. مصرف زیاد الکل هم میتواند کنترل قند خون را دشوارتر کند. به همین دلیل، فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی خود را حتماً به پزشک و داروساز اطلاع دهید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی دربارهٔ بیخطربودن امپاگلیفلوزین در بارداری، بهویژه در سهماههٔ دوم و سوم، در دست نیست و این دارو معمولاً برای زنان باردار توصیه نمیشود؛ کنترل قند خون در بارداری عموماً با روشهای دیگری مانند انسولین انجام میشود. دربارهٔ عبور این دارو به شیر مادر و اثر آن بر نوزاد نیز اطلاعات کافی وجود ندارد، به همین دلیل مصرف آن در دوران شیردهی توصیه نمیشود. هرگونه تصمیم دربارهٔ بارداری یا شیردهی را حتماً با پزشک خود در میان بگذارید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید و آن را در بستهٔ اصلی خود و دور از دسترس کودکان نگه دارید. از نگهداری آن در محیط مرطوب مانند حمام خودداری کنید. پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 25 mg |
| قرص | 10 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۶ برند از ۳۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا امپاگلیفلوزین بهتنهایی باعث افت شدید قند خون میشود؟
۰۲چرا مصرف این دارو خطر عفونتهای ادراری و تناسلی را زیاد میکند؟
۰۳آیا امپاگلیفلوزین باعث کاهش وزن هم میشود؟
۰۴آیا باید پیش از عمل جراحی مصرف این دارو را قطع کنم؟
۰۵اگر دیابت ندارم، چرا پزشک این دارو را برایم تجویز کرده است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۲۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۶ برند از ۳۶ سازنده، در گروه A10BX12. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.