امپاگلیفلوزین/متفورمین
امپاگلیفلوزین/متفورمین ترکیبی از دو داروی کاهندهٔ قند خون است. امپاگلیفلوزین دفع قند از راه ادرار را افزایش میدهد و متفورمین تولید قند در کبد و مقاومت به انسولین را کاهش میدهد.
این دارو بیشتر برای کنترل قند خون در دیابت نوع ۲، همراه با رژیم غذایی و فعالیت بدنی، بهتنهایی یا در کنار داروهای دیگر استفاده میشود. اثرات قلبی و کلیوی امپاگلیفلوزین نیز ممکن است در برخی بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ مورد توجه باشد.
کمآبی، عفونت ادراری یا تناسلی، کتواسیدوز و اسیدوز لاکتیک از عوارض مهم این ترکیب هستند. تهوع، استفراغ، درد شکم، ضعف شدید یا تنگی نفس، حتی با قند خون نهچندان بالا، نیازمند ارزیابی فوری است.
در صورت بیماری کلیه یا کبد، نارسایی قلبی، کمآبی، عفونتهای مکرر ادراری یا تناسلی، سابقهٔ کتواسیدوز، بارداری یا شیردهی پیش از مصرف اطلاع دهید. جراحی و تصویربرداری با مادهٔ حاجب یددار نیز باید از قبل به تیم درمان گفته شود.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
امپاگلیفلوزین/متفورمین یک داروی خوراکی ترکیبی در گروه داروهای گوارش و سوختوساز است. امپاگلیفلوزین با مهار بازجذب قند در کلیه، دفع گلوکز از ادرار را بیشتر میکند؛ متفورمین نیز تولید گلوکز در کبد را کاهش میدهد و حساسیت بدن به انسولین را بهبود میبخشد. هدف اصلی ترکیب، کمک به کنترل قند خون در دیابت نوع ۲ است و اثر آن با رژیم مناسب و فعالیت بدنی کامل میشود.
موارد مصرف
- کمک به کنترل قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲
- افزودن به درمان هنگامی که یک داروی کاهندهٔ قند بهتنهایی کافی نیست
- جایگزینی مصرف جداگانهٔ امپاگلیفلوزین و متفورمین در بیمارانی که پزشک هر دو جزء را لازم دانسته است
- کمک به کاهش خطر مرگ قلبیعروقی در برخی بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ و بیماری قلبیعروقی تثبیتشده؛ این اثر مربوط به امپاگلیفلوزین ترکیب است
- کمک به کاهش برخی پیامدهای قلبی یا کلیوی در برخی بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ و نارسایی قلبی یا بیماری مزمن کلیه؛ مناسببودن خود ترکیب به عملکرد کلیه و شرایط بیمار بستگی دارد
روش مصرف
جزئیات زمانبندی را بر اساس شکل دارویی و نسخه رعایت کنید. قرص معمولی معمولاً همراه وعدههای غذایی و در چند نوبت، و قرص آهستهرهش معمولاً همراه یک وعدهٔ غذایی و در یک نوبت مصرف میشود. قرص آهستهرهش را کامل ببلعید و آن را خرد، حل، نصف یا نجوید. در صورت فراموشی یک نوبت، مقدار نوبت بعدی را دو برابر نکنید. در استفراغ یا اسهال شدید، کمآبی، گرسنگی طولانی، بیماری حاد یا پیش از جراحی، دربارهٔ توقف موقت دارو راهنمایی بگیرید؛ شروع دوباره پس از پایدارشدن وضعیت و توانایی خوردن و نوشیدن انجام میشود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت نوع ۲؛ کمک به کنترل قند خون
افزایش متفورمین باید تدریجی باشد تا عوارض گوارشی کمتر شود.
دیابت نوع ۲ با کنترل ناکافی هنگام مصرف متفورمین یا امپاگلیفلوزین
همراه انسولین یا سولفونیلاوره، احتمال افت قند افزایش مییابد و ممکن است کاهش دوز آن دارو لازم شود.
جایگزینی مصرف جداگانهٔ امپاگلیفلوزین و متفورمین در دیابت نوع ۲
قرص ترکیبی را همزمان با قرصهای جداگانهٔ امپاگلیفلوزین یا متفورمین مصرف نکنید، مگر هنگام تعویض طبق دستور پزشک.
دیابت نوع ۲ همراه با بیماری قلبیعروقی تثبیتشده؛ کاهش خطر مرگ قلبیعروقی
اثر کاهش خطر قلبیعروقی مربوط به جزء امپاگلیفلوزین است؛ ادامهٔ درمان و مقدار متفورمین بر پایهٔ پاسخ، عملکرد کلیه و تحمل تعیین میشود.
دیابت نوع ۲ همراه با نارسایی قلبی یا بیماری مزمن کلیه؛ کاهش برخی پیامدهای قلبی یا کلیوی
در بیماری کلیه، عملکرد کلیه و وضعیت آب بدن پیش از شروع و در طول درمان پایش شود؛ اگر متفورمین مناسب نباشد، ترکیب ثابتدوز نباید خودسرانه جایگزین درمان جداگانه شود. در نارسایی قلبی، وضعیت حجم و فشارخون پایش شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به امپاگلیفلوزین، متفورمین یا هر جزء قرص حساسیت داشتهاید، اطلاع دهید.
- بیماری یا کاهش عملکرد کلیه، بیماری کبد، نارسایی قلبی، فشار خون پایین یا کمآبی را مطرح کنید؛ عملکرد کلیه باید پیش و در طول درمان بررسی شود. در مصرف طولانی متفورمین، گاهی پایش ویتامین ب۱۲ نیز لازم است.
- اگر دیابت نوع ۱، سابقهٔ کتواسیدوز، بیماری پانکراس، عفونتهای مکرر ادراری یا تناسلی، رژیم بسیار کمکربوهیدرات، روزهداری طولانی یا مصرف زیاد الکل دارید، پیش از شروع دارو بگویید.
- فهرست همهٔ داروها و مکملها، بهویژه انسولین، داروهای گروه سولفونیلاوره، داروهای ادرارآور، کورتونها و داروهایی مانند توپیرامات را ارائه کنید.
- در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی اطلاع دهید. مصرف در کودکان، بهویژه نوع آهستهرهش، باید فقط با نظر متخصص انجام شود.
- سابقهٔ زخم یا عفونت پا، بیماری عروق پا یا قطع عضو و همچنین برنامهٔ جراحی یا تصویربرداری با مادهٔ حاجب یددار را از قبل به تیم درمان بگویید.
عوارض احتمالی
- اسهال، تهوع یا دلدرد
- نفخ، سوءهاضمه یا احساس پری معده
- افزایش دفعات یا حجم ادرار و تشنگی
- عفونت ادراری
- عفونت قارچی ناحیهٔ تناسلی
- سردرد
- تهوع، استفراغ، درد شکم، بیحالی یا تنفس تند و دشوار، بهخصوص پس از کمخوری، بیماری، کمآبی یا جراحی، میتواند نشانهٔ کتواسیدوز باشد؛ حتی اگر قند خون خیلی بالا نباشد. نوبت بعدی را مصرف نکنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضعف شدید، خوابآلودگی غیرعادی، درد عضلانی، تنفس سریع، احساس سرمای غیرمعمول یا درد شکم میتواند نشانهٔ اسیدوز لاکتیک مرتبط با متفورمین باشد؛ دارو را متوقف کنید و فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- درد، حساسیت، قرمزی یا تورم ناحیهٔ تناسلی یا فاصلهٔ بین اندام تناسلی و مقعد، بهویژه همراه تب یا بیحالی، میتواند نشانهٔ عفونت شدید باشد؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- تورم لب، صورت یا زبان، تنگی نفس، خسخس یا کهیر گسترده نشانهٔ واکنش حساسیتی شدید است؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- کاهش واضح ادرار، خشکی شدید دهان، سرگیجه، ضعف شدید یا غش میتواند نشانهٔ کمآبی یا آسیب کلیه باشد؛ در این حالت سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
- تعریق سرد، لرزش، تپش قلب، گیجی، اختلال هوشیاری یا تشنج، بهویژه در مصرف همزمان انسولین یا داروهای گروه سولفونیلاوره، میتواند نشانهٔ افت قند شدید باشد؛ در اختلال هوشیاری یا تشنج فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
همراهی با انسولین یا داروهای گروه سولفونیلاوره احتمال افت قند خون را بیشتر میکند. داروهای ادرارآور، گرما، اسهال و استفراغ میتوانند کمآبی و افت فشار را افزایش دهند؛ مصرف زیاد الکل خطر اسیدوز لاکتیک مرتبط با متفورمین را بیشتر میکند. داروهایی که تعادل اسید و باز یا دفع متفورمین از کلیه را تغییر میدهند، و نیز کورتونها و بعضی داروهای مؤثر بر قند خون، نیازمند بررسی هستند. پیش از جراحی یا تصویربرداری با مادهٔ حاجب یددار ممکن است توقف موقت دارو لازم شود. فهرست کامل داروها، فرآوردههای گیاهی و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری اطلاعات کافی برای بیخطر دانستن این ترکیب وجود ندارد و بهویژه در سهماههٔ دوم و سوم توصیه نمیشود؛ درمان دیابت باید سریعاً توسط پزشک بازبینی شود. امپاگلیفلوزین در شیردهی، بهعلت نگرانی دربارهٔ تکامل کلیهٔ نوزاد، توصیه نمیشود؛ متفورمین به مقدار کمی وارد شیر میشود، اما تصمیم نهایی باید بر اساس شرایط مادر و کودک گرفته شود.
نگهداری
قرص را در بستهٔ اصلی، در دمای معمول اتاق و دور از گرما و رطوبت، بهویژه حمام، نگه دارید. دارو را دور از دسترس کودکان بگذارید و پیش از مصرف تاریخ انقضا و سالمبودن بسته را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 5 mg / 1000 mg |
| قرص | 5 mg / 500 mg |
| قرص | 12.5 mg / 1000 mg |
| قرص | 12.5 mg / 500 mg |
| قرص آهستهرهش | 5 mg / 500 mg |
| قرص آهستهرهش | 5 mg / 2.5 mg / 1000 mg |
| قرص آهستهرهش | 25 mg / 5 mg / 1000 mg |
| قرص آهستهرهش | 5 mg / 1000 mg |
| قرص آهستهرهش | 12.5 mg / 2.5 mg / 1000 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۸ برند از ۲۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا هنگام مصرف امپاگلیفلوزین/متفورمین بیشتر ادرار میکنم؟
۰۲آیا مثبتشدن قند ادرار هنگام مصرف این دارو طبیعی است؟
۰۳آیا این ترکیب باعث افت قند خون میشود؟
۰۴اگر اسهال، استفراغ یا روزهداری داشته باشم، چه کنم؟
۰۵آیا قرص آهستهرهش را میتوان نصف یا خرد کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۵۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۸ برند از ۲۱ سازنده، در گروه A10BD. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.