لیراگلوتاید
لیراگلوتاید دارویی تزریقی است که با تقلید از یک هورمونِ طبیعیِ گوارشی، ترشحِ انسولین را تنظیم میکند و اشتها را کاهش میدهد.
این دارو بیشتر برای کنترلِ قندِ خون در دیابتِ نوع ۲ و نیز کمک به کاهشِ وزن در بزرگسالانِ دارای اضافهوزن یا چاقی تجویز میشود.
مهمترین نکتهٔ ایمنی، توجه به نشانههای التهابِ لوزالمعده مانندِ دردِ شدیدِ شکم و پرهیز از مصرفِ آن در افرادِ دارای سابقهٔ سرطانِ تیروئید است.
اگر دردِ شدیدِ شکمی، علائمِ آلرژیِ شدید، افتِ ناگهانیِ قندِ خون یا هر نشانهٔ نگرانکنندهای پس از تزریق دیدید، حتماً و بدونِ تأخیر با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لیراگلوتاید دارویی تزریقی از ردهٔ آگونیستهای گیرندهٔ گلوکاگونمانند پپتید-۱ (GLP-1 Receptor Agonist) است که در درمانِ دیابتِ نوع ۲ و نیز کنترلِ وزن در بزرگسالانِ دارای اضافهوزن یا چاقی به کار میرود. این دارو با تقلید از هورمونِ طبیعیِ گوارشیِ بدن، ترشحِ انسولین را پس از غذا افزایش میدهد، ترشحِ گلوکاگون را کاهش میدهد، تخلیهٔ معده را کند میکند و احساسِ سیری را زودتر پدید میآورد. حاصلِ این اثرها، کنترلِ بهترِ قندِ خون و در بسیاری از افراد، کاهشِ تدریجیِ اشتها و وزن است. لیراگلوتاید جایگزینِ انسولین نیست، هرچند گاهی همراه با آن یا سایرِ داروهای دیابت تجویز میشود.
موارد مصرف
- کنترلِ قندِ خون در دیابتِ نوع ۲، معمولاً همراه با رژیمِ غذایی، فعالیتِ بدنی و در صورتِ نیاز سایرِ داروهای دیابت
- کاهشِ وزن و کنترلِ درازمدتِ وزن در بزرگسالانِ دارای چاقی یا اضافهوزنِ همراه با بیماریِ زمینهای، طبقِ تشخیصِ پزشک
- کاهشِ برخی خطراتِ قلبیعروقی در بیمارانِ دیابتیِ دارای بیماریِ قلبیعروقیِ شناختهشده، در اَشکالِ خاصی از این دارو
- کمک به کنترلِ اشتها در کنارِ برنامهٔ جامعِ کاهشِ وزن شاملِ رژیمِ غذایی و فعالیتِ بدنی
روش مصرف
لیراگلوتاید بهصورت تزریقِ زیرِ پوستی (نه در ورید یا عضله) و معمولاً یکبار در روز، در ساعتی نزدیک بههم در هر روز تزریق میشود؛ میتوانید بدونِ توجه به وعدهٔ غذایی آن را تزریق کنید. محلِ تزریق را معمولاً بینِ شکم، ران و بازو تغییر دهید تا از تحریکِ پوست جلوگیری شود. پزشک برای کاهشِ احتمالِ تهوع، معمولاً مصرف را با دوزی کم آغاز کرده و بهتدریج طیِ چند هفته افزایش میدهد؛ این برنامه را دقیقاً طبقِ نسخه دنبال کنید و آن را خودسرانه تغییر ندهید. اگر تزریقی را فراموش کردید یا قصدِ قطعِ دارو را دارید، پیش از هر تصمیمی با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید، چون قطعِ ناگهانی میتواند کنترلِ قندِ خون یا وزن را برهم بزند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت نوع ۲ (کنترل قند خون)
تزریق در هر زمان از روز و مستقل از وعدههای غذایی انجام میشود؛ دوز آغازین برای کاهش عوارض گوارشی است. مصرف همزمان با انسولین یا داروهای افزایشدهندهٔ ترشح انسولین میتواند خطر افت قند خون را بیشتر کند.
کاهش وزن و کنترل درازمدت وزن در چاقی یا اضافهوزن همراه با بیماری زمینهای
همراه با رژیم کمکالری و فعالیت بدنی و مستقل از وعدههای غذایی مصرف میشود؛ اگر افزایش دوز تحمل نشود، میتوان آن را حدود یک هفته به تعویق انداخت. در بزرگسالان، در صورت عدم تحمل دوز ۳ میلیگرم، درمان باید قطع شود.
کاهش خطر برخی رویدادهای قلبیعروقی در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ و بیماری قلبیعروقی شناختهشده
این کاربرد فقط در فرآوردههای تأییدشده برای این منظور و در کنار درمان استاندارد دیابت و بیماری قلبیعروقی است؛ تزریق مستقل از وعدههای غذایی انجام میشود.
کمک به کنترل اشتها در برنامهٔ جامع کاهش وزن
فقط در کنار رژیم غذایی و فعالیت بدنی استفاده میشود؛ دوزهای پایینتر مرحلهٔ افزایش تدریجی برای کاهش تهوع هستند. در صورت عدم تحمل ۳ میلیگرم، ادامهٔ درمان باید بازنگری و معمولاً قطع شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ شخصی یا خانوادگیِ سرطانِ مدولاریِ تیروئید یا بیماریهای ارثیِ نادرِ غددِ درونریز را حتماً به پزشک بگویید؛ این دارو در چنین شرایطی معمولاً ممنوع است
- سابقهٔ التهابِ لوزالمعده (پانکراتیت)، بیماریِ کیسهٔ صفرا یا مشکلاتِ گوارشیِ شدید را اطلاع دهید
- اگر دیابتِ نوع ۱ دارید یا سابقهٔ کتواسیدوزِ دیابتی دارید، بگویید؛ این دارو برای این شرایط ساخته نشده است
- مشکلاتِ کلیوی یا کبدی، و هرگونه حساسیتِ شناختهشده به لیراگلوتاید یا داروهای همردهٔ آن را با پزشک در میان بگذارید
- فهرستِ همهٔ داروها و مکملها، بهویژه انسولین یا سایرِ داروهای دیابت، را به پزشک نشان دهید
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروعِ دارو حتماً پزشک را در جریان بگذارید
عوارض احتمالی
- تهوع، بهویژه در هفتههای اولِ مصرف یا پس از افزایشِ دوز توسطِ پزشک
- اسهال یا یبوست
- استفراغ و کاهشِ اشتها
- سردرد
- واکنشِ خفیف در محلِ تزریق مانندِ قرمزی، خارش یا کبودیِ جزئی
- دردِ شدید و مداومِ شکم که ممکن است به پشت تیر بکشد، همراه با یا بدونِ استفراغ؛ میتواند نشانهٔ التهابِ لوزالمعده باشد، پس مصرفِ دارو را متوقف کرده و فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت، لب یا زبان، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- علائمِ افتِ شدیدِ قندِ خون مانندِ لرزش، تعریقِ سرد، گیجی یا ضعفِ ناگهانی، بهویژه در مصرفِ همزمان با انسولین یا سایرِ داروهای دیابت
- دردِ شدیدِ سمتِ راستِ بالای شکم یا زردیِ پوست و چشم، که میتواند نشانِ مشکلِ کیسهٔ صفرا باشد؛ به پزشک مراجعه کنید
- کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار، تورمِ غیرِعادی یا خستگیِ شدید، بهویژه پس از استفراغ یا اسهالِ طولانی، که میتواند نشانهٔ فشار بر کلیهها باشد
- تغییراتِ ناگهانیِ خلقوخو، افسردگیِ نامعمول یا افکارِ آسیب به خود را جدی بگیرید و سریع با پزشک در میان بگذارید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
لیراگلوتاید میتواند با کندکردنِ تخلیهٔ معده، جذبِ برخی داروهای خوراکیِ دیگر را با تأخیر مواجه کند. مصرفِ همزمان با انسولین یا داروهای سولفونیلاورهایِ دیابت خطرِ افتِ قندِ خون را افزایش میدهد و ممکن است پزشک دوزِ آنها را تنظیم کند. تداخل با داروهای ضدِ انعقاد مانندِ وارفارین نیز گزارش شده و ممکن است نیاز به پایشِ دقیقترِ آزمایشِ انعقادی باشد. الکل نیز میتواند خطرِ افتِ قندِ خون و ناراحتیِ گوارشی را بیشتر کند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ کافی دربارهٔ بیخطر بودنِ لیراگلوتاید در بارداریِ انسان وجود ندارد و مطالعاتِ حیوانی نگرانیهایی را نشان دادهاند؛ به همین دلیل مصرفِ آن در دورانِ بارداری معمولاً توصیه نمیشود و اگر بارداری برنامهریزیشده یا تأییدشده است، باید هرچه زودتر با پزشک دربارهٔ جایگزینیِ درمان مشورت کرد. دربارهٔ شیردهی نیز اطلاعاتِ کافی در دست نیست و مشخص نیست این دارو وارد شیرِ مادر میشود یا نه، بنابراین تصمیم دربارهٔ مصرف در دورانِ شیردهی باید با نظرِ پزشک و با سنجشِ سود و خطر انجام شود.
نگهداری
لیراگلوتاید را پیش از اولین استفاده در یخچال (نه در فریزر و نه نزدیکِ یخسازِ آن) نگهداری کنید. پس از شروعِ استفاده از هر قلم، طبقِ راهنمای همان محصول میتوان آن را در دمای اتاق یا همچنان در یخچال نگه داشت، اما از قرار دادنِ آن در معرضِ نورِ مستقیم، گرمای زیاد یا یخزدگی خودداری کنید و درِ قلم را همیشه ببندید. دارو را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید، سوزنهای استفادهشده را طبقِ اصولِ ایمن دفع کنید، و پیش از هر تزریق ظاهرِ محلول و تاریخِ انقضا را بررسی کنید؛ اگر محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای ذراتِ معلق بود، از آن استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 6 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا لیراگلوتاید همان انسولین است؟
۰۲چرا این دارو باعثِ کاهشِ وزن میشود؟
۰۳اگر یک نوبتِ تزریق را فراموش کنم چه کنم؟
۰۴چرا در روزهای اولِ مصرف حالتِ تهوع دارم؟
۰۵آیا ساکسندا و ویکتوزا یک دارو هستند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۷ سازنده، در گروه A10BX07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.