داکسیسیکلین
داکسیسیکلین آنتیبیوتیکی از خانوادهٔ تتراسایکلینها است که با متوقفکردن رشد باکتریها، به بدن کمک میکند عفونت را از بین ببرد.
بیشترین کاربرد آن درمان عفونتهای تنفسی، ادراری و برخی بیماریهای مقاربتی، و همچنین درمان طولانیمدتِ آکنهٔ متوسط تا شدید است.
این دارو حساسیت پوست به آفتاب را زیاد میکند و باید با آب فراوان و در حالت نشسته یا ایستاده مصرف شود تا مری تحریک نشود.
اگر باردار هستید یا شیر میدهید، این دارو برای کودک زیر ۸ سال در نظر گرفته شده، یا مکمل آهن یا کلسیم مصرف میکنید، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
داکسیسیکلین آنتیبیوتیکی نیمهمصنوعی از خانوادهٔ تتراسایکلینها (Tetracyclines) است و در ایران معمولاً بهصورت کپسول و با نامهای تجاری داکسیسیکلین یا وایبرامایسین عرضه میشود. این دارو با جلوگیری از ساخت پروتئین در باکتری، از رشد و تکثیر آن جلوگیری میکند و به این ترتیب به کنترل عفونت کمک میکند. طیف اثر آن گسترده است و علاوه بر باکتریهای معمول، روی برخی میکروبهای غیرمعمول مانند کلامیدیا و مایکوپلاسما نیز مؤثر است؛ به همین دلیل هم در عفونتهای باکتریایی و هم در درمان طولانیمدتِ آکنه کاربرد دارد. این متن صرفاً جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص یا نسخهٔ پزشک نیست.
موارد مصرف
روش مصرف
داکسیسیکلین را با یک لیوان پر آب و ترجیحاً همراه غذا (بهجز لبنیات) مصرف کنید تا احتمال ناراحتی معده کمتر شود؛ فقط توجه داشته باشید مصرف همزمان با شیر، مکمل کلسیم یا آهن و آنتیاسیدها جذب دارو را کم میکند و بهتر است چند ساعت با آنها فاصله بگیرید. بعد از خوردن کپسول بلافاصله دراز نکشید و دستکم تا نیمساعت بعد نشسته یا ایستاده بمانید تا خطر تحریک مری کمتر شود. حتی اگر پس از چند روز حالتان بهتر شد، دورهٔ درمان را طبق تجویز پزشک تا انتها ادامه دهید و آن را زودتر از موعد قطع نکنید، چون این کار میتواند به بازگشت عفونت یا مقاومشدن باکتری منجر شود. چون این دارو حساسیت پوست به نور آفتاب را افزایش میدهد، در طول درمان از ضدآفتاب مناسب و پوشش کافی غافل نشوید. مقدار مصرف و مدت دقیق درمان را فقط پزشک بر اساس نوع عفونت یا شرایط پوستی شما تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونتهای تنفسی باکتریایی حساس، بهویژه پنومونی ناشی از میکروبهای غیرمعمول
برای برونشیت ساده یا عفونت ویروسی مناسب نیست؛ در صورت ناراحتی معده همراه غذا مصرف شود.
آکنهٔ التهابی متوسط تا شدید
همراه درمان موضعی مناسب، مانند بنزوئیلپروکساید، مصرف شود؛ درمان آنتیبیوتیکی بیش از ۶ ماه فقط در موارد استثنایی. در بارداری یا هنگام برنامهریزی برای بارداری مصرف نشود.
عفونت کلامیدیایی بدون عارضه در مجاری ادراری، تناسلی یا راستروده
دوره را کامل کنید و تا پایان ۷ روز و درمان شریک جنسی از رابطهٔ جنسی پرهیز کنید؛ در بارداری، پزشک باید جایگزین مناسب را انتخاب کند.
عفونت مجاری ادراری ناشی از باکتری حساس، بهویژه موارد شدید یا مزمن
فقط با تأیید حساسیت میکروب مصرف شود؛ برای عفونت ادراری ساده، درمان تجربیِ خط اول نیست.
بیماری لایم در مرحلهٔ اولیه (اریتم مهاجر)
در بارداری و کودکان زیر ۸ سال، مصرف فقط با نظر متخصص؛ با بروز علائم عصبی، قلبی یا مفصلی ارزیابی فوری لازم است.
پیشگیری از مالاریا هنگام سفر به مناطق پرخطر
همراه غذا و آب فراوان مصرف شود، ترجیحاً دستکم ۱ ساعت پیش از خواب؛ تا ۳۰ دقیقه دراز نکشید. در بارداری و کودکان زیر ۸ سال مصرف نشود و محافظت در برابر نیش پشه ادامه یابد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به داکسیسیکلین یا سایر داروهای خانوادهٔ تتراسایکلین حساسیت داشتهاید، به پزشک اطلاع دهید.
- در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
- اگر این دارو برای کودک زیر ۸ سال در نظر گرفته شده، این موضوع را با پزشک در میان بگذارید، چون میتواند روی رشد دندان و استخوان اثر بگذارد.
- سابقهٔ بیماری کبدی، کلیوی یا میاستنی گراویس را با پزشک در میان بگذارید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و ویتامینهای مصرفیتان، بهویژه داروهای ضدانعقاد خون، ایزوترتینوئین و قرصهای ضدبارداری را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر سابقهٔ حساسیت شدید به نور آفتاب دارید، پیش از مصرف به پزشک بگویید.
عوارض احتمالی
- حالت تهوع، دلدرد یا اسهال خفیف
- کاهش اشتها
- سوزش سردل یا ناراحتی معده
- حساسیت بیشتر پوست به نور آفتاب
- عفونت قارچی (کاندیدیازیس) واژن در برخی خانمها
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت، لب یا گلو، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس؛ در این حالت فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- اسهال شدید، آبکی یا خونیِ مداوم که حتی بعد از قطع دارو هم ادامه دارد؛ میتواند نشانهٔ التهاب رودهٔ ناشی از آنتیبیوتیک باشد و باید سریع به پزشک اطلاع داده شود.
- درد شدید قفسهٔ سینه یا دشواری و درد هنگام بلع؛ میتواند نشانهٔ تحریک یا زخم مری باشد و باید به پزشک اطلاع داده شود.
- سردرد شدید، تاری دید یا دوبینی؛ میتواند نشانهٔ افزایش فشار داخل جمجمه باشد، بهویژه در مصرف همزمان با ایزوترتینوئین، و نیازمند مراجعهٔ سریع به پزشک است.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا درد شدید شکم؛ نشانهٔ احتمالی آسیب کبدی است و نیازمند مراجعهٔ سریع به پزشک است.
- تاول یا پوستهپوستهشدن گستردهٔ پوست؛ نشانهٔ یک واکنش پوستیِ جدی و نادر است و نیازمند مراجعهٔ فوری پزشکی است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
داکسیسیکلین میتواند با چند دسته دارو و مکمل تداخل داشته باشد. مصرف همزمان آن با لبنیات، مکملهای کلسیم، آهن، منیزیم یا آنتیاسیدها جذب دارو را کم میکند، پس بهتر است چند ساعت با آنها فاصله بگیرید. این دارو ممکن است اثر داروهای ضدانعقاد خون مانند وارفارین را تقویت کند و خطر خونریزی را بیشتر کند. مصرف همزمان با ایزوترتینوئین و سایر مشتقات ویتامین A خطر افزایش فشار داخل جمجمه را بالا میبرد و معمولاً توصیه نمیشود. برخی گزارشها نشان میدهند اثر قرصهای ضدبارداری خوراکی ممکن است اندکی کاهش یابد، به همین دلیل بهتر است دربارهٔ نیاز به روش پیشگیریِ تکمیلی با پزشک مشورت کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا خطر هرگونه تداخل بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
داکسیسیکلین در بارداری، بهویژه از نیمهٔ دوم آن به بعد، معمولاً توصیه نمیشود، چون میتواند روی رشد استخوان جنین و رنگ دندانهای شیریِ او در آینده اثر بگذارد. در دوران شیردهی نیز باید با احتیاط و فقط زیر نظر پزشک مصرف شود. اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید تا در صورت نیاز، جایگزین مناسب بررسی شود.
نگهداری
داکسیسیکلین را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید؛ به همین دلیل حمام معمولاً جای مناسبی برای نگهداری آن نیست. کپسولها را در بستهٔ اصلی و دور از دید و دسترس کودکان نگه دارید. پیش از هر مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول طولانیرهش | 100 mg |
| کپسول | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۳ برند از ۲۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم داکسیسیکلین را همراه شیر یا لبنیات مصرف کنم؟
۰۲چرا نباید بعد از مصرف داکسیسیکلین دراز بکشم؟
۰۳آیا داکسیسیکلین باعث حساسیت به آفتاب میشود؟
۰۴درمان آکنه با داکسیسیکلین معمولاً چقدر طول میکشد؟
۰۵آیا داکسیسیکلین روی اثر قرص ضدبارداری تأثیر میگذارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۳ برند از ۲۰ سازنده، در گروه J01AA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.