دیکلوفناک پتاسیم
دیکلوفناک پتاسیم دارویی از خانوادهٔ ضدالتهابهای غیراستروئیدی (NSAID) است که با کاهشِ موادی به نامِ پروستاگلاندین در بدن، درد، التهاب و تب را کاهش میدهد.
بیشتر برای تسکینِ سریعِ دردهای حاد و کوتاهمدت مانندِ دردِ قاعدگی، حملهٔ میگرن، دردهای دندانی و دردهای پس از جراحی به کار میرود.
مهمترین نکته این است که مصرفِ طولانیمدت یا در مقدارهای بالا میتواند خطرِ مشکلاتِ گوارشی، قلبی-عروقی و کلیوی را افزایش دهد؛ به همین دلیل باید کوتاهترین مدت و کمترین مقدارِ مؤثر طبقِ نظرِ پزشک رعایت شود.
اگر دردتان بیش از چند روز ادامه یافت، نشانههای گوارشی مانندِ دردِ شدیدِ شکم یا سیاهشدنِ مدفوع دیدید، یا سابقهٔ بیماریِ قلبی، کلیوی یا گوارشی دارید، پیش از ادامهٔ مصرف حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیکلوفناک پتاسیم یکی از داروهای گروهِ ضدالتهابهای غیراستروئیدی (NSAID) و در دستهٔ درمانیِ اسکلتی-عضلانی قرار دارد. این دارو با مهارِ آنزیمِ سیکلواکسیژناز (COX)، ساختِ موادی به نامِ پروستاگلاندین را در بدن کاهش میدهد که نقشِ اصلی را در ایجادِ درد، التهاب و تب دارند. نمکِ پتاسیمِ دیکلوفناک نسبت به نوعِ سدیمِ آن سریعتر در بدن جذب میشود، به همین دلیل بیشتر برای کنترلِ سریعِ دردهای حاد و کوتاهمدت به کار میرود تا دردهای مزمن. این دارو در ایران با نامهای تجاریِ گوناگون از جمله کاتافلام شناخته میشود و در قالبِ قرص، کپسولِ نرم و پودر برای تهیهٔ محلولِ خوراکی عرضه میشود.
موارد مصرف
- تسکینِ دردِ قاعدگی (دیسمنوره)
- کنترلِ حملهٔ حادِ میگرن
- دردهای دندانی، ازجمله پس از کشیدنِ دندان
- دردهای پس از عملِ جراحی یا آسیبهای جزئی
- دردهای عضلانی-اسکلتی مانندِ کشیدگی و کمردرد
- تسکینِ دردِ ناشی از آرتروز و آرتریتِ روماتوئید
روش مصرف
دیکلوفناک پتاسیم معمولاً بهصورتِ قرص، کپسولِ نرم یا پودرِ خوراکی مصرف میشود. برخی افراد آن را همراه با غذا یا شیر مصرف میکنند تا احتمالِ ناراحتیِ گوارشی کمتر شود، اما در مواردی که هدف تسکینِ سریعِ درد باشد، پزشک ممکن است زمانِ دیگری را توصیه کند؛ بهتر است دربارهٔ بهترین زمانِ مصرف از پزشک یا داروساز بپرسید. قرص یا کپسول را طبقِ دستورِ روی بروشورِ داخلِ جعبه مصرف کنید و پیش از خرد کردن یا بازکردنِ آن حتماً با داروساز مشورت کنید. این دارو معمولاً برای کوتاهترین مدتِ لازم تجویز میشود، پس بدونِ نظرِ پزشک مدت یا مقدارِ مصرف را تغییر ندهید؛ مقدار و طولِ دورهٔ درمان را فقط پزشک یا داروساز، متناسب با شرایطِ شما، مشخص میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درد قاعدگی (دیسمنوره)
قرص یا کپسول را با آب، ترجیحاً همراه یا پس از غذا مصرف کنید.
حملهٔ حاد میگرن
پودر را در ۳۰ تا ۶۰ میلیلیتر آب حل و بلافاصله، ترجیحاً با معدهٔ خالی، مصرف کنید؛ برای پیشگیری از میگرن نیست.
درد دندانی، از جمله پس از کشیدن دندان
درمان کوتاهمدت است؛ همزمان با ایبوپروفن، ناپروکسن یا سایر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مصرف نشود.
درد پس از عمل جراحی یا آسیبهای جزئی
قرص و کپسول را با آب، ترجیحاً پس از غذا، و فقط تا زمان لازم مصرف کنید.
دردهای عضلانی ـ اسکلتی، مانند کشیدگی و کمردرد
از کمترین دوز مؤثر برای کوتاهترین دوره استفاده کنید؛ تداوم یا عود درد نیازمند ارزیابی پزشکی است.
درد ناشی از آرتروز
درمان طولانیمدت باید بهطور دورهای از نظر سود و زیان و نیاز به ادامهٔ دارو بازبینی شود.
درد ناشی از آرتریت روماتوئید
دارو برای کنترل علائم است و جایگزین درمان پایهٔ آرتریت روماتوئید نمیشود؛ در مصرف طولانی پایش پزشکی لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت یا واکنشِ آلرژیک به دیکلوفناک، آسپرین یا سایرِ ضدالتهابهای غیراستروئیدی (بهویژه اگر با آسم یا کهیر همراه بوده باشد)
- سابقهٔ زخمِ معده، خونریزیِ گوارشی یا مشکلاتِ گوارشیِ مزمن
- بیماریِ قلبی-عروقی، فشارخونِ بالا یا سابقهٔ سکتهٔ قلبی و مغزی
- بیماریِ کلیوی یا کبدی
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفی، بهویژه رقیقکنندههای خون
عوارض احتمالی
- ناراحتیِ معده، سوءهاضمه یا سوزشِ سردل
- تهوع یا دردِ خفیفِ شکم
- سردرد یا سرگیجه
- نفخ یا تغییر در اجابتِ مزاج (اسهال یا یبوست)
- بثوراتِ خفیفِ پوستی
- نشانههای خونریزیِ گوارشی مانندِ مدفوعِ سیاه یا قیرمانند و استفراغِ خونی یا شبیهِ تفالهٔ قهوه — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، تنگیِ نفس یا کهیرِ گسترده — با اورژانس تماس بگیرید
- علائمِ احتمالیِ مشکلِ قلبی مانندِ دردِ قفسهٔ سینه، تنگیِ نفس یا ضعفِ ناگهانی در یک سمتِ بدن — با اورژانس تماس بگیرید
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ شدید که میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد — به پزشک مراجعه کنید
- کاهشِ حجمِ ادرار یا تورمِ ناگهانیِ دست و پا که میتواند نشانهٔ آسیبِ کلیوی باشد — به پزشک مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دیکلوفناک پتاسیم میتواند با داروهای رقیقکنندهٔ خون مانندِ وارفارین، سایرِ ضدالتهابهای غیراستروئیدی و آسپرین، برخی داروهای ضدافسردگی و کورتیکواستروئیدها تداخل داشته باشد و خطرِ خونریزیِ گوارشی را افزایش دهد. همچنین ممکن است اثرِ داروهای پایینآورندهٔ فشارخون و ادرارآورها را کم کند و در صورتِ همراهی با آنها، فشار بر کلیه بیشتر شود. مصرفِ همزمان با لیتیوم یا متوترکسات میتواند غلظتِ خونیِ آنها را بالا ببرد، و مصرفِ الکل نیز خطرِ آسیبِ گوارشی را افزایش میدهد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ دیکلوفناک پتاسیم در سهماههٔ سومِ بارداری معمولاً توصیه نمیشود، زیرا میتواند بر قلبِ جنین و میزانِ مایعِ آمنیوتیک اثر بگذارد؛ در سهماههٔ اول و دوم نیز مصرفِ آن فقط در صورتِ ضرورت و با نظرِ پزشک انجام میشود. مقدارِ کمی از این دارو ممکن است وارد شیرِ مادر شود، پس در دورانِ شیردهی نیز مصرفِ آن باید پیش از شروع با پزشک یا داروساز در میان گذاشته شود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. آن را دور از دیدِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافه را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگیِ معمولی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 50 mg |
| کپسول نرم | 25 mg |
| پودر برای محلول | 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۴ برند از ۱۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا بهتر است دیکلوفناک پتاسیم را با معدهٔ خالی مصرف کنم یا همراه با غذا؟
۰۲تفاوتِ دیکلوفناک پتاسیم با دیکلوفناک سدیم چیست؟
۰۳آیا مصرفِ همزمانِ این دارو با آسپرین یا سایرِ مسکنها بیخطر است؟
۰۴چرا نباید این دارو را طولانیمدت و بدونِ مشورت مصرف کرد؟
۰۵اگر پس از مصرف، دردِ معده یا ناراحتیِ گوارشی داشته باشم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۴ برند از ۱۶ سازنده، در گروه M01AB05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.