دزوژسترل
دزوژسترل هورمونی مصنوعی از گروه پروژستینهاست که بهصورت قرص ضدبارداری فقطپروژسترونی (مینیپیل) و بدون استروژن مصرف میشود.
بیشترین کاربرد آن پیشگیری از بارداری در زنانی است که نمیخواهند یا نمیتوانند از قرصهای ترکیبی استروژندار استفاده کنند، از جمله در دوران شیردهی.
اثربخشی این دارو به مصرف منظم و همیشه در ساعت ثابت روزانه وابسته است؛ حتی تأخیر کوتاه در مصرف میتواند اثر پیشگیریکننده را کم کند.
اگر نوبتی از قرص فراموش شود، استفراغ یا اسهال شدید رخ دهد، یا خونریزی نامنظم و درد شدید شکم دیده شود، لازم است با پزشک یا داروساز مشورت شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دزوژسترل یک پروژستین مصنوعی از رده هورمونهای جنسی است که بهتنهایی و بدون استروژن، در قالب قرص ضدبارداری خوراکی (معروف به مینیپیل) به کار میرود. این دارو عمدتاً با جلوگیری از تخمکگذاری و نیز با غلیظکردن مخاط دهانه رحم که مانع عبور اسپرم میشود، از بارداری پیشگیری میکند. برخلاف قرصهای ترکیبی استروژندار، بستههای این دارو باید پیوسته و بدون هیچ فاصلهای مصرف شوند. بهدلیل نداشتن استروژن، این دارو معمولاً برای زنانی که مصرف استروژن برایشان مناسب نیست یا در دوران شیردهی هستند، گزینهای ترجیحی به شمار میرود.
موارد مصرف
- پیشگیری از بارداری بهصورت قرص خوراکی فقطپروژسترونی (مینیپیل)
- پیشگیری از بارداری در دوران شیردهی
- گزینه ضدبارداری برای زنانی که مصرف استروژن برایشان مناسب نیست یا منع دارد (مانند سابقه لخته خونی یا میگرن همراه با اورا)
- گزینه ضدبارداری برای زنان سیگاری که خطر عوارض قلبیعروقی ناشی از استروژن در آنان بیشتر است
روش مصرف
این قرص باید هر روز، ترجیحاً در ساعتی ثابت، مصرف شود و برخلاف بسیاری از قرصهای ترکیبی، بین بستههای آن هیچ فاصله یا استراحتی وجود ندارد؛ بلافاصله پس از اتمام یک بسته، بسته بعدی باید آغاز شود. مصرف آن همراه یا بدون غذا بلامانع است. رعایت دقیق زمانبندی روزانه برای اثربخشی این دارو اهمیت ویژهای دارد؛ تأخیر در مصرف، فراموشکردن یک نوبت، یا بروز استفراغ و اسهال شدید ممکن است اثر پیشگیریکننده را کم کند. در چنین شرایطی حتماً با پزشک یا داروساز تماس بگیرید و تا روشنشدن تکلیف، از یک روش پیشگیری مکمل مانند کاندوم استفاده کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از بارداری با قرص خوراکی فقطپروژسترونی (مینیپیل)
با غذا یا بدون غذا مصرف شود. بین بستهها فاصله ندهید؛ تأخیر بیش از ۱۲ ساعت میتواند اثر ضدبارداری را کاهش دهد.
پیشگیری از بارداری در دوران شیردهی
در دوران شیردهی قابل استفاده است. ممکن است خونریزی نامنظم ایجاد شود؛ مصرف را بدون وقفه ادامه دهید.
پیشگیری از بارداری در زنانی که مصرف استروژن برای آنان مناسب نیست یا منع دارد
فاقد استروژن است؛ رعایت دقیق زمان مصرف و توجه به دستور فراموشی قرص ضروری است.
پیشگیری از بارداری در زنان سیگاری با خطر بیشتر عوارض قلبیعروقی ناشی از استروژن
فاقد استروژن است، اما در صورت بیماری قلبیعروقی یا بروز علائم لختهٔ خونی، ارزیابی پزشکی لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه حساسیت به دزوژسترل یا هر یک از اجزای این دارو
- سابقه لخته خونی (ترومبوز)، بیماری قلبیعروقی یا سکته
- سابقه یا وجود فعلی سرطان پستان یا سایر سرطانهای وابسته به هورمون
- بیماری کبدی یا زردی بدون علت شناختهشده
- هرگونه خونریزی واژینال تشخیصدادهنشده
- بارداری قطعی یا احتمالی، و فهرست همه داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی
عوارض احتمالی
- خونریزی یا لکهبینی نامنظم واژینال، بهویژه در ماههای نخست مصرف
- قطع کامل عادت ماهانه در برخی افراد
- سردرد خفیف
- حساسیت یا درد خفیف پستان
- تهوع خفیف
- آکنه یا تغییرات خفیف پوستی
- نشانههای احتمالی لخته خونی مانند تورم، درد یا گرمی ناگهانی در یک پا؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد ناگهانی قفسه سینه، تنگی نفس یا سرفه خونی که میتواند نشانه لخته خونی در ریه باشد؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- زردی پوست یا سفیدی چشم که میتواند نشانه مشکل کبدی باشد؛ هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید.
- درد شدید و ناگهانی یکطرفه شکم یا لگن، بهویژه همراه با تأخیر یا قطع عادت ماهانه، که میتواند نشانه بارداری خارج از رحم باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و لبها، کهیر گسترده یا دشواری تنفس؛ با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها میتوانند اثر پیشگیریکننده دزوژسترل را کاهش دهند؛ از جمله برخی داروهای ضدتشنج مانند کاربامازپین، فنیتوئین و فنوباربیتال، آنتیبیوتیک ریفامپین (که در درمان سل به کار میرود)، برخی داروهای خاص درمان اچآیوی، و فرآوردههای گیاهی حاوی گیاه گلراعی. در صورت مصرف همزمان چنین داروهایی، ممکن است پزشک استفاده از یک روش ضدبارداری مکمل را توصیه کند. فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیات را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این قرص خود یک روش پیشگیری از بارداری است و در بارداری شناختهشده کاربردی ندارد؛ اگر در حین مصرف، بارداری رخ داد یا مشکوک شد، باید هرچه زودتر با پزشک مشورت کرد. در دوران شیردهی، دزوژسترل یکی از گزینههای ترجیحدادهشده برای پیشگیری از بارداری است، زیرا برخلاف قرصهای استروژندار، تأثیر چندانی بر کمیت یا کیفیت شیر مادر ندارد؛ بااینحال، زمان مناسب شروع مصرف پس از زایمان را پزشک باید تعیین کند.
نگهداری
این دارو را دور از دسترس کودکان، در دمای اتاق و بهدور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضای روی بسته دارو را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زباله خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دزوژسترل مانند قرصهای ضدبارداری معمولی فاصله استراحت دارد؟
۰۲آیا مصرف دزوژسترل عادت ماهانه را بهکلی قطع میکند؟
۰۳آیا دزوژسترل در دوران شیردهی بیخطر است؟
۰۴اگر مصرف یک نوبت از این قرص فراموش شود چه باید کرد؟
۰۵آیا دزوژسترل باعث افزایش وزن یا تغییر خلقوخو میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه G03AC09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.