دسموپرسین
دسموپرسین هورمونی مصنوعی و مشابهِ وازوپرسین (هورمونِ ضدادراریِ طبیعیِ بدن) است که با کاهشِ حجمِ ادرارِ تولیدشده در کلیه عمل میکند.
این دارو عمدتاً برای کاهشِ نوکتوریا (بیدار شدنِ مکرر در طولِ شب برای دفعِ ادرار) ناشی از پرادراریِ شبانه در بزرگسالان تجویز میشود.
مهمترین خطرِ این دارو کاهشِ سدیمِ خون (هایپوناترمی) است، بهویژه در صورتِ نوشیدنِ زیادِ مایعات یا مصرف در سنینِ بالا؛ محدودکردنِ مایعات در بازهٔ مصرف اهمیتِ زیادی دارد.
اگر نشانههایی مانندِ سردردِ شدید، گیجی، تهوعِ مداوم یا تورمِ غیرعادی مشاهده کردید، یا دارو اثرِ کافی نداشت، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دسموپرسین (Desmopressin) شکلِ مصنوعیِ هورمونِ وازوپرسین (هورمونِ ضدادراریِ طبیعیِ بدن) است و در ردهٔ هورمونهای سیستمیک قرار میگیرد. این دارو با اتصال به گیرندههای اختصاصی در کلیه، بازجذبِ آب را افزایش و حجمِ ادرارِ تولیدشده را کاهش میدهد. این قرص در ایران با نامِ تجاریِ «نوکدورنا» عرضه میشود و عمدتاً برای کاهشِ نوکتوریای ناشی از پرادراریِ شبانه در بزرگسالان بهکار میرود؛ یعنی وضعیتی که در آن کلیه در طولِ شب ادرارِ بیشازحدی تولید میکند و فرد را بارها از خواب بیدار میسازد. هدفِ اصلیِ درمان، کاهشِ دفعاتِ بیداریِ شبانه برای دفعِ ادرار و بهبودِ کیفیتِ خواب است، بدونِ آنکه در ساعاتِ روز اثرِ محسوسی بر حجمِ ادرار بگذارد.
موارد مصرف
- کاهشِ دفعاتِ بیدارشدنِ شبانه برای دفعِ ادرار (نوکتوریا) در بزرگسالان
- درمانِ نوکتوریای ناشی از پرادراریِ شبانه (تولیدِ بیشازحدِ ادرار در طولِ شب)
- کمک به طولانیترشدنِ نخستین بازهٔ خوابِ پیوسته و بدونِ نیاز به بیداری برای دستشویی
- بهبودِ کیفیتِ خوابِ شبانه در افرادی که علتِ نوکتوریایشان پرادراریِ شبانه تشخیص داده شده است
روش مصرف
این دارو معمولاً شبِهنگام و پیش از خواب مصرف میشود؛ نحوهٔ دقیقِ مصرف را از پزشک یا داروساز بپرسید و دقیقاً طبقِ راهنماییِ آنها عمل کنید. نکتهٔ بسیار مهم، محدودکردنِ نوشیدنِ مایعات از حدودِ یک ساعت پیش از مصرف تا صبحِ روزِ بعد است، زیرا نوشیدنِ زیادِ مایعات همراه با این دارو خطرِ افتِ سدیمِ خون را بالا میبرد. دوز و طولِ دورهٔ درمان را فقط پزشک برحسبِ شرایطِ فرد تعیین میکند و نباید بدونِ مشورت، مقدارِ مصرف را تغییر داد یا دارو را ناگهان قطع کرد. اگر نوبتی از یاد رفت، بهجای جبرانِ آن با دو نوبتِ همزمان، طبقِ راهنماییِ داروساز عمل کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
نوکتوریای ناشی از پرادراری شبانه در بزرگسالان
از یک ساعت پیش از مصرف تا ۸ ساعت پس از آن، نوشیدن مایعات را به حداقل برسانید. در صورت سردرد، تهوع، استفراغ، افزایش وزن یا گیجی، احتمال کاهش سدیم خون وجود دارد؛ مصرف را متوقف و فوراً ارزیابی پزشکی انجام دهید. در صورت بیاثر بودن پس از یک ماه، درمان باید بازبینی شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به دسموپرسین یا سایرِ ترکیباتِ این دارو
- سابقهٔ کاهشِ سدیمِ خون (هایپوناترمی) یا هرگونه اختلال در تعادلِ آب و املاحِ بدن
- بیماریهای کلیوی یا قلبی، بهویژه نارساییِ کلیه یا نارساییِ قلبی
- فشارِ خونِ بالای کنترلنشده
- سن؛ این دارو برای بزرگسالان تدوین شده و در سالمندانِ بالای شصتوپنج سال نیاز به احتیاطِ بیشتری دارد
- مصرفِ همزمانِ داروهای دیگر، بهویژه ضدافسردگیها، مسکنهای ضدالتهاب و داروهای مدر، و نیز بارداری یا شیردهی
عوارض احتمالی
- سردرد
- تهوعِ خفیف
- سرگیجه
- خشکیِ دهان
- نشانههای افتِ سدیمِ خون مانندِ سردردِ شدید، تهوع یا استفراغِ مداوم، گیجی و سردرگمی، یا ضعفِ غیرعادیِ عضلانی: در صورتِ بروز فوراً به پزشک مراجعه کنید و در مواردِ شدید مانندِ تشنج یا کاهشِ سطحِ هوشیاری، با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای احتباسِ بیشازحدِ آب در بدن مانندِ تورمِ ناگهانی، افزایشِ سریعِ وزن یا کاهشِ چشمگیرِ دفعِ ادرار: به پزشک اطلاع دهید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا گلو، مشکل در تنفس یا کهیرِ گسترده: با اورژانس تماس بگیرید.
- ادامه یا بدترشدنِ نوکتوریا با وجودِ مصرفِ منظمِ دارو: موضوع را با پزشک در میان بگذارید تا علت بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دسموپرسین میتواند با برخی داروها تداخل داشته باشد و خطرِ افتِ سدیمِ خون یا برهمخوردنِ تعادلِ مایعاتِ بدن را افزایش دهد؛ از جملهٔ این داروها میتوان به برخی ضدافسردگیها (مانندِ مهارکنندههای بازجذبِ سروتونین و ضدافسردگیهای سهحلقهای)، برخی مسکنهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی، کاربامازپین و داروهای ادرارآور (دیورتیکها) اشاره کرد. مصرفِ الکل نیز به دلیلِ اثرِ ادرارآوریاش میتواند اثربخشیِ دارو را کم کند و خطرِ برهمخوردنِ تعادلِ مایعات را بیشتر کند، بنابراین بهتر است دربارهٔ آن با پزشک مشورت کنید. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییای را که مصرف میکنید به پزشک و داروساز بگویید تا تداخلهای احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ دسموپرسین در بارداری، شواهدِ محدودِ موجود از سایرِ کاربردهای این دارو نشاندهندهٔ آسیبِ قابلِتوجه نبوده، اما دادههای اختصاصی برای مصرف در نوکتوریا در دورانِ بارداری کافی نیست؛ بنابراین مصرف در این دوران فقط با صلاحدیدِ صریحِ پزشک و در صورتِ ضرورتِ روشن انجام شود. مقدارِ بسیار کمی از این دارو ممکن است در شیرِ مادر ظاهر شود؛ اگر شیر میدهید، پیش از شروعِ مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را دور از نورِ مستقیم و رطوبت، در دمای اتاق و طبقِ راهنمایِ رویِ بستهبندی نگهداری کنید. آن را در بستهبندیِ اصلی و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا اضافی را بدونِ مشورت با داروساز دور نریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دارو باعث میشود دیگر هرگز شبها برای دفعِ ادرار بیدار نشوم؟
۰۲اگر پیش از خواب مایعاتِ زیادی نوشیده باشم، مصرفِ دارو مشکلی ایجاد میکند؟
۰۳آیا این دارو برای بیاختیاریِ ادرار در طولِ روز هم مؤثر است؟
۰۴آیا مصرفِ طولانیمدتِ این دارو نیاز به آزمایش خاصی دارد؟
۰۵اگر یک نوبتِ مصرف را فراموش کردم چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه H01BA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.