سیکلوسپورین

سیکلوسپورین (Cyclosporine) دارویی سرکوب‌کنندهٔ سیستم ایمنی از خانوادهٔ مهارکننده‌های کلسینورین (Calcineurin Inhibitor) است. این دارو با مهار آنزیم کلسینورین در لنفوسیت‌های T، از تولید مواد پیام‌رسان ایمنی به نام سایتوکاین (به‌ویژه اینترلوکین-۲) جلوگیری می‌کند و در نتیجه پاسخ ایمنی بدن را کاهش می‌دهد. هدف اصلی این کاهش کنترل‌شدهٔ ایمنی، جلوگیری از پس‌زدن عضو پیوندی یا مهار التهاب ناشی از برخی بیماری‌های خودایمنی است. این دارو در ایران با نام تجاری ساندیمون نئورال و همچنین به‌صورت ژنریک با نام سیکلوسپورین عرضه می‌شود و به شکل کپسول نرم، محلول خوراکی و فرم تزریقی در دسترس است. این متن جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین تشخیص پزشک، نسخه یا بروشور رسمی داخل بستهٔ دارو نیست.

سیکلوسپورین را دقیقاً طبق برنامه‌ای که پزشک تعیین کرده و همیشه به یک شکل ثابت مصرف کنید؛ برای نمونه اگر یک‌بار همراه غذا مصرف می‌شود، بهتر است هر نوبت هم به همین شکل و ترجیحاً در ساعت مشخصی از شبانه‌روز خورده شود، چون تغییر این الگو می‌تواند میزان جذب دارو در بدن را تغییر دهد. اگر از محلول خوراکی استفاده می‌کنید، آن را درست پیش از مصرف و طبق راهنمایی داروساز در مایع توصیه‌شده (نه آب گریپ‌فروت) رقیق کنید و بلافاصله بنوشید. اگر نوبتی از دارو فراموش شد، طبق راهنمایی پزشک یا داروساز عمل کنید و هرگز برای جبران، دوز بعدی را دوبرابر نکنید. از آنجا که فرآورده‌های مختلف این دارو ممکن است جذب متفاوتی داشته باشند، هرگز بدون هماهنگی پزشک بین برندها یا اشکال مختلف سیکلوسپورین جابه‌جا نشوید. به‌ویژه در بیماران پیوند عضو، قطع ناگهانی یا خودسرانهٔ این دارو می‌تواند خطر پس‌زدن پیوند را افزایش دهد؛ بنابراین هر تغییری در نحوهٔ مصرف باید فقط با نظر پزشک انجام شود.

سیکلوسپورین با داروهای زیادی تداخل دارد، چون هم اثر می‌پذیرد و هم می‌تواند بر داروهای دیگر اثر بگذارد. گریپ‌فروت و آب آن باید کاملاً کنار گذاشته شوند، چون غلظت خونی دارو را به‌طور چشمگیری بالا می‌برند. برخی آنتی‌بیوتیک‌ها و ضدقارچ‌ها، مانند اریترومایسین، کلاریترومایسین، کتوکونازول و فلوکونازول، و برخی داروهای قلبی مانند دیلتیازم و وراپامیل نیز سطح سیکلوسپورین را افزایش می‌دهند، در حالی که داروهایی مانند ریفامپین، فنی‌توئین، کاربامازپین و گیاه گل راعی (علف چای) می‌توانند اثر آن را کم کنند. مصرف هم‌زمان با داروهای مضر برای کلیه، مانند برخی مسکن‌های ضدالتهابی غیراستروئیدی یا آنتی‌بیوتیک‌های آمینوگلیکوزیدی، مکمل‌های پتاسیم یا قرص‌های ادرارآور نگه‌دارندهٔ پتاسیم، و همچنین برخی داروهای کاهندهٔ چربی خون (استاتین‌ها) نیز نیازمند احتیاط ویژه است. واکسن‌های زنده نیز معمولاً در دوران مصرف این دارو توصیه نمی‌شوند. به همین دلیل، فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و گیاهان دارویی مصرفی خود را به پزشک و داروساز بگویید و پیش از افزودن یا قطع هر داروی جدید، از جمله داروهای بدون نسخه، با آن‌ها مشورت کنید.