بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · عفونت و آنتی‌بیوتیک

سیکلوسرین

Cycloserine
رده ATC J04AB01شکل کپسولدوز 250 mgبرند در ایران ۶
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

سیکلوسرین آنتی‌بیوتیکی ضدسل (آنتی‌مایکوباکتریال) است که رشدِ باکتریِ عاملِ سل را متوقف می‌کند و معمولاً برای مواردی به‌کار می‌رود که سل به داروهای خطِ اول پاسخِ کافی نداده باشد.

بیشتر برای چه؟

این دارو برای درمانِ سلِ مقاوم به دارو، همیشه در ترکیب با چند داروی ضدسلِ دیگر و طبقِ برنامه‌ای که پزشکِ متخصص تعیین می‌کند، مصرف می‌شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو می‌تواند بر مغز و اعصاب اثر بگذارد و باعثِ سرگیجه، اضطراب، افسردگی یا حتی تشنج شود؛ هر تغییرِ رفتاری یا روانیِ ناگهانی باید سریع به پزشک اطلاع داده شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر سابقهٔ صرع، افسردگی، بیماریِ روانی یا نارساییِ کلیه دارید، یا در طولِ مصرف دچارِ تغییراتِ خلقی، لرزش یا اختلالِ تعادل شدید، حتماً با پزشک مشورت کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Cycloserine
۰۲

معرفی دارو

سیکلوسرین آنتی‌بیوتیکی از ردهٔ داروهای ضدسل (آنتی‌مایکوباکتریال) است که در درمانِ سلِ مقاوم به دارو به‌کار می‌رود. این دارو با مختل‌کردنِ ساختِ دیوارهٔ سلولیِ باکتری، از رشد و تکثیرِ عاملِ بیماریِ سل جلوگیری می‌کند. سیکلوسرین هرگز به‌تنهایی مصرف نمی‌شود، بلکه همیشه بخشی از یک رژیمِ چندداروییِ ضدسل است که پزشکِ متخصصِ ریه یا عفونی طراحی می‌کند. هدفِ اصلیِ درمان، ازبین‌بردنِ کاملِ باکتری و پیشگیری از مقاوم‌ترشدنِ آن است.

۰۳

موارد مصرف

  • درمانِ سلِ ریوی یا خارج‌ریوی که به داروهای خطِ اول (مانندِ ایزونیازید و ریفامپین) پاسخِ کافی نداده است
  • بخشی از رژیمِ چندداروییِ درمانِ سلِ مقاوم به چند دارو
  • بخشی از رژیمِ درمانیِ سلِ فوق‌مقاوم، در موارد خاص و زیر نظرِ مستقیمِ پزشکِ متخصص
۰۴

روش مصرف

سیکلوسرین را طبقِ برنامه‌ای که پزشک تعیین می‌کند و هم‌زمان با سایر داروهای ضدسل مصرف کنید. مصرفِ آن همراه با غذا معمولاً به کاهشِ ناراحتیِ گوارشی کمک می‌کند، مگر آنکه پزشک یا داروساز دستورِ دیگری داده باشد. رعایتِ دقیقِ زمان‌بندی و کاملِ‌بودنِ دورهٔ درمان اهمیتِ زیادی دارد، زیرا قطعِ زودهنگام یا نامنظمِ مصرف می‌تواند به مقاوم‌ترشدنِ باکتریِ سل بینجامد. حتی اگر حالِ عمومی بهتر شود، دارو را بدونِ هماهنگی با پزشک قطع یا کوتاه نکنید؛ مقدار و مدتِ دقیقِ مصرف را فقط پزشک تعیین می‌کند.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

سل ریوی یا خارج‌ریوی که به داروهای خط اول پاسخ کافی نداده است

بزرگسالانمصرف خوراکی با دوز وزن‌محور، در نوبت‌های منظم و همراه با سایر داروهای مؤثر ضدسل؛ مدت مصرف طبق رژیم کامل درمان سل و الگوی مقاومت تعیین می‌شود.
کودکاندر صورت تجویز متخصص، مصرف خوراکی با دوز وزن‌محور، در نوبت‌های منظم و همراه با رژیم چنددارویی؛ مدت مصرف تابع رژیم کامل ضدسل است.

هرگز به‌تنهایی مصرف نشود. به‌دلیل خطر سمیت عصبی و روان‌پزشکی، بروز گیجی، تغییر رفتار، افسردگی شدید، روان‌پریشی یا تشنج نیازمند تماس فوری با پزشک است؛ با یا بدون غذا قابل مصرف است.

سل مقاوم به چند دارو

بزرگسالانمصرف خوراکی به‌عنوان بخشی از رژیم چنددارویی، با دوز وزن‌محور و پایش غلظت خونی؛ مدت درمان بر اساس الگوی مقاومت و رژیم تخصصی تعیین می‌شود.
کودکاندر کودکان، مصرف خوراکی با دوز وزن‌محور و همراه با رژیم چنددارویی، فقط با پایش متخصص؛ مدت درمان طبق رژیم کامل ضدسل است.

به‌دلیل خطر سمیت عصبی و روان‌پزشکی، پایش دقیق ضروری است. در صورت بروز علائم عصبی یا روانی جدید، ادامه درمان باید فوراً با پزشک بازبینی شود.

سل فوق‌مقاوم

بزرگسالانمصرف خوراکی فقط به‌عنوان بخشی از رژیم چنددارویی اختصاصی، با دوز کاملاً فردی و پایش غلظت خونی؛ مدت درمان را متخصص بر اساس پاسخ و الگوی مقاومت تعیین می‌کند.
کودکاندر کودکان، فقط در موارد خاص و زیر نظر مستقیم متخصص، با دوز وزن‌محور در قالب رژیم چنددارویی و با پایش نزدیک.

به‌دلیل خطر قابل‌توجه سمیت عصبی و روان‌پزشکی، این دارو باید با نظارت مستقیم متخصص مصرف شود و هرگز نباید به‌تنهایی یا خودسرانه شروع، قطع یا افزایش یابد.

تنظیم دوز: سیکلوسرین عمدتاً از کلیه دفع می‌شود؛ در نارسایی کلیه، به‌ویژه نارسایی شدید یا دیالیز، و در سالمندان باید مقدار یا فاصلهٔ نوبت‌ها با پایش غلظت خونی تنظیم شود. در اختلال کبدی معمولاً تعدیل مستقیم دوز لازم نیست، اما پایش بالینی و کبدی ضروری است. دوز دقیق و حداکثر مقدار روزانه را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدت بیماری، عملکرد کلیه و کبد و داروهای همراه تعیین می‌کند.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • حساسیتِ شناخته‌شده به سیکلوسرین یا هر یک از اجزای دارو
  • سابقهٔ صرع یا تشنج
  • سابقهٔ افسردگی، اضطرابِ شدید یا سایر بیماری‌های روانی
  • بیماریِ کلیوی یا کاهشِ عملکردِ کلیه
  • مصرفِ الکل یا سابقهٔ وابستگی به الکل
  • بارداری، شیردهی یا برنامه‌ریزی برای بارداری، و فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌های مصرفی
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • سردرد
  • سرگیجه یا اختلالِ تعادل
  • خواب‌آلودگی یا برعکس، بی‌خوابی و کابوسِ شبانه
  • تحریک‌پذیری و بی‌قراریِ خفیف
  • خستگی
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • تشنج، به‌ویژه در افرادِ دارای سابقهٔ صرع — در صورتِ بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید
  • نشانه‌های افسردگیِ شدید یا افکارِ آسیب به خود — بلافاصله با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید
  • تغییراتِ روانیِ شدید مانندِ توهم، گیجیِ شدید یا رفتارِ پرخاشگرانه — نیازمندِ ارزیابیِ فوریِ پزشک است
  • بی‌حسی، سوزش یا گزگزِ دست و پا، به‌عنوانِ نشانهٔ احتمالیِ آسیبِ عصبی — به پزشک اطلاع دهید
  • نشانه‌های واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو یا مشکل در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

مصرفِ هم‌زمانِ الکل با سیکلوسرین خطرِ تشنج را افزایش می‌دهد؛ بهتر است در طولِ درمان از الکل کاملاً پرهیز شود. مصرفِ هم‌زمان با ایزونیازید یا اتیون‌آمید (از دیگر داروهای ضدسل) می‌تواند اثراتِ عصبی مانندِ سرگیجه و خواب‌آلودگی را تشدید کند. سیکلوسرین همچنین می‌تواند سطحِ خونیِ فنی‌توئین (داروی ضدتشنج) را بالا ببرد و نیازمندِ پایشِ دقیق‌تر باشد. برخی پزشکان برای کاهشِ خطرِ عوارضِ عصبی، مکملِ ویتامینِ ب۶ را هم‌زمان تجویز می‌کنند. فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و گیاهانِ داروییِ مصرفی‌ات را به پزشک و داروساز بگو تا تداخل‌های احتمالی بررسی شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ مصرفِ سیکلوسرین در بارداری وجود دارد و این دارو از جفت عبور می‌کند؛ به همین دلیل مصرفِ آن در بارداری تنها در مواردی در نظر گرفته می‌شود که سلِ فعالِ درمان‌نشده خطرِ بیشتری برای مادر و جنین داشته باشد، آن‌هم زیر نظرِ مستقیمِ پزشکِ متخصص. سیکلوسرین به میزانِ کمی در شیرِ مادر ترشح می‌شود؛ در دورانِ شیردهی، تصمیم دربارهٔ ادامهٔ شیردهی باید با پزشک گرفته شود تا نوزاد از نظرِ خواب‌آلودگی یا سایرِ نشانه‌های غیرعادی زیرِ نظر باشد.

۱۰

نگهداری

سیکلوسرین را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. آن را در ظرفِ دربستهٔ اصلی و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخ‌گذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در سطلِ زباله یا فاضلاب.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
کپسول250 mg
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۶ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
سیکلوسرین CYCLOSERINE
30 CAPSULE in 1 BOTTLE in 1 BOX
Adit Lifesciences
کپسول
کلوسرین CLOSERIN
30 CAPSULE in 3 BLISTER PACK in 1 BOX
Dong-a
کپسول
سیکلوسرین CYCLOSERINE
10 CAPSULE in 1 BOTTLE in 1 BOX
Kwality Pharmaceuticals Ltd.
کپسول
کاکسرین COXERIN
100 CAPSULE in 10 BLISTER PACK in 1 BOX · 60 CAPSULE in 6 BLISTER PACK in 1 BOX
Macleods Pharmaceuticals Limited
کپسول
سیکلوسرین CYCLOSERINE
100 CAPSULE in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
Macleods Pharmaceuticals Limited
کپسول
سیکلوسرین 250 میلی گرم CYCLOSERINE 250 MG
100 CAPSULE in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
Macleods Pharmaceuticals Limited
کپسول
کپسول سیکلوسرین 250 میلی گرم CYCLOSERINE 250MG CAPS
ماه داروی تجهیز
کپسول
کپسول سیکلوسرین ط0174 250 میلی گرم CYCLOSERINE ® 250MG CAPS
ماه داروی تجهیز
کپسول
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا سیکلوسرین را می‌توان به‌تنهایی برای درمانِ سل مصرف کرد؟
خیر، سیکلوسرین همیشه در ترکیب با چند داروی ضدسلِ دیگر تجویز می‌شود، زیرا مصرفِ تنهاییِ هر داروی ضدسل خطرِ مقاوم‌شدنِ باکتری را بالا می‌برد. ترکیبِ دقیقِ داروها را پزشکِ متخصص تعیین می‌کند.
۰۲چرا گاهی همراهِ سیکلوسرین ویتامینِ ب۶ تجویز می‌شود؟
ویتامینِ ب۶ (پیریدوکسین) می‌تواند به کاهشِ خطرِ عوارضِ عصبیِ سیکلوسرین، مانندِ بی‌حسی یا گزگزِ دست و پا، کمک کند. تجویز و مقدارِ آن را پزشک مشخص می‌کند.
۰۳آیا مصرفِ الکل در دورانِ درمان با سیکلوسرین خطرناک است؟
بله، الکل خطرِ تشنج را در افرادِ مصرف‌کنندهٔ سیکلوسرین افزایش می‌دهد. بهتر است در طولِ دورهٔ درمان از مصرفِ الکل کاملاً خودداری شود.
۰۴اگر در طولِ مصرفِ سیکلوسرین دچارِ تغییراتِ خلقی یا افکارِ منفیِ شدید شدم، چه کنم؟
این نشانه‌ها می‌توانند از عوارضِ جدیِ سیکلوسرین بر مغز و اعصاب باشند و نباید نادیده گرفته شوند. بلافاصله با پزشکِ معالج تماس بگیرید یا در صورتِ شدتِ نشانه‌ها، به اورژانس مراجعه کنید.
۰۵آیا در طولِ مصرفِ سیکلوسرین نیاز به آزمایش یا پایشِ خاصی هست؟
بله، پزشک معمولاً عملکردِ کلیه و گاهی سطحِ خونیِ دارو را بررسی می‌کند، زیرا سیکلوسرین از راهِ کلیه دفع می‌شود و تجمعِ آن خطرِ عوارضِ عصبی را بالا می‌برد. ارزیابیِ دوره‌ایِ وضعیتِ روانی نیز معمولاً بخشی از پیگیریِ درمان است.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۶ برند از ۵ سازنده، در گروه J04AB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.