سیدوفوویر
سیدوفوویر یک داروی ضدویروسیِ تزریقی است که با جلوگیری از تکثیرِ ویروس در بدن، به کنترلِ برخی عفونتهای ویروسیِ خاص کمک میکند.
کاربردِ اصلیِ آن درمانِ عفونتِ چشمیِ سیتومگالوویروس در افرادی با نقصِ ایمنی است و مصرفِ آن محدود به بیمارستان و نظارتِ مستقیمِ متخصص میشود.
مهمترین نگرانی دربارهٔ این دارو خطرِ آسیب به کلیههاست؛ به همین دلیل همیشه همراه با دارویی محافظتی و مایعِ وریدیِ کافی تجویز میشود و عملکردِ کلیه پیش از هر نوبت بررسی میگردد.
در صورتِ کاهشِ حجمِ ادرار، تورمِ ناگهانی، خستگیِ شدید، یا هرگونه تغییرِ ناگهانی در بینایی، باید بیدرنگ با پزشک تماس گرفت.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سیدوفوویر (Cidofovir) یک داروی ضدویروسی از دستهٔ آنالوگهای نوکلئوتیدی است که با مهارِ آنزیمِ دیانایپلیمرازِ ویروسی، مانعِ تکثیرِ ویروس در بدن میشود. این دارو فقط بهصورتِ تزریقِ وریدی و در محیطِ درمانی، زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشکِ متخصص تجویز میشود. کاربردِ اصلیِ آن درمانِ عفونتِ چشمیِ ناشی از سیتومگالوویروس (CMV) در افرادی با سیستمِ ایمنیِ تضعیفشده است. بهدلیلِ احتمالِ آسیبِ کلیوی، سیدوفوویر همواره همراه با دارویی محافظتکننده بهنامِ پروبنسید و مایعِ کافیِ وریدی تجویز میشود.
موارد مصرف
- درمانِ رتینیتِ سیتومگالوویروس (نوعی عفونتِ چشمیِ جدی) در بزرگسالانِ دارایِ نقصِ ایمنی، بهویژه بیمارانِ مبتلا به ایدز
- کنترلِ عفونتهای شدیدِ سیتومگالوویروسی در بیمارانِ خاص، طبقِ تشخیصِ متخصصِ بیماریهای عفونی
- بهتشخیصِ پزشکِ متخصص، در برخی عفونتهای ویروسیِ خاص که به درمانهای معمول پاسخ ندادهاند
روش مصرف
سیدوفوویر را نمیتوان در منزل مصرف کرد؛ این دارو فقط بهصورتِ تزریقِ آهستهٔ وریدی و در محیطِ درمانی، توسطِ کادرِ پزشکی تجویز میشود. پیش از هر نوبتِ تزریق، پزشک با تجویزِ دارویی بهنامِ پروبنسید و مایعِ وریدیِ کافی، کلیهها را در برابرِ آسیبِ احتمالی محافظت میکند؛ رعایتِ دقیقِ این پیشدرمانی و حضورِ بهموقع در نوبتهای بعدی، برایِ اثربخشی و ایمنیِ درمان ضروری است. تعدادِ نوبتها، فاصلهٔ میانِ آنها، و هرگونه تغییر در برنامهٔ درمان را فقط پزشکِ معالج بر اساسِ وضعیتِ بیمار تعیین میکند و نباید بدونِ هماهنگی با او، درمان قطع یا بهتأخیر افتد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
رتینیت سیتومگالوویروسی در بزرگسالان مبتلا به ایدز و دارای نقص ایمنی
همراه با پروبنسید و هیدراتاسیون وریدی تجویز میشود؛ پروبنسید معمولاً ۲ گرم ۳ ساعت پیش از انفوزیون و سپس ۱ گرم در ۲ و ۸ ساعت پس از آن مصرف میشود. پایش کراتینین و پروتئین ادرار پیش از هر نوبت ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ بیماریِ کلیوی یا هرگونه اختلال در عملکردِ کلیه
- حساسیتِ شناختهشده به سیدوفوویر یا پروبنسید
- مصرفِ هر داروی دیگری که میتواند به کلیه آسیب برساند، مانندِ برخی آنتیبیوتیکها یا ضددردهای خاص
- بارداری، احتمالِ بارداری، یا شیردهی
- سابقهٔ حساسیت به داروهای گروهِ سولفونامید
- هرگونه سابقهٔ کاهشِ گلبولهای سفیدِ خون یا مشکلاتِ خونی
عوارض احتمالی
- حالتِ تهوع و استفراغ
- سردرد
- ریزشِ مو
- ضعف و خستگیِ عمومی
- جوش یا راشِ خفیفِ پوستی
- کاهشِ عملکردِ کلیه، مانندِ کاهشِ حجمِ ادرار یا تورمِ ناگهانیِ دست و پا — در صورتِ مشاهده، باید فوراً به پزشک اطلاع داد تا عملکردِ کلیه بررسی شود.
- افتِ شدیدِ گلبولهای سفیدِ خون که خطرِ عفونت را بالا میبرد — در صورتِ تب یا هر نشانهٔ عفونت، فوراً با پزشک تماس بگیرید.
- مشکلاتِ چشمی مانندِ افتِ فشارِ چشم یا تاریِ ناگهانیِ دید، بهویژه هنگامِ درمانِ عفونتِ چشمی — باید در اسرعوقت به پزشک یا چشمپزشک اطلاع داد.
- علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید، مانندِ تورمِ صورت و لب، تنگیِ نفس، یا کهیرِ گسترده — با اورژانس تماس بگیرید.
- علائمِ اسیدوزِ متابولیک، مانندِ تنفسِ سریع و غیرعادی یا گیجیِ شدید — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخلِ سیدوفوویر با داروهایی است که خودشان میتوانند به کلیه آسیب برسانند، مانندِ برخی آنتیبیوتیکهای تزریقی، آمفوتریسین (یک داروی ضدقارچِ شناختهشده)، و برخی مسکنهای ضدالتهابیِ غیراستروئیدی؛ این داروها معمولاً باید پیش از شروعِ سیدوفوویر با فاصلهٔ کافی قطع شوند. از آنجا که سیدوفوویر همیشه همراه با دارویی بهنامِ پروبنسید تجویز میشود، باید توجه داشت پروبنسید هم میتواند با برخی داروهای دیگر—از جمله زیدوودین که در درمانِ ایدز بهکار میرود—و برخی مسکنها تداخل داشته باشد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را پیش از شروعِ درمان به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مطالعات نشان دادهاند سیدوفوویر میتواند برای جنین مضر باشد؛ به همین دلیل مصرفِ آن در بارداری تنها در مواردِ ضروری و با تشخیصِ پزشکِ متخصص انجام میشود. به زنان و مردانی که امکانِ بارداری وجود دارد توصیه میشود در طولِ درمان و مدتی پس از پایانِ آن از یک روشِ پیشگیریِ مطمئن استفاده کنند؛ پزشک دربارهٔ مدتِ دقیقِ این احتیاط راهنمایی میکند. اطلاعاتِ کافی دربارهٔ ورودِ این دارو به شیرِ مادر در دست نیست و بهدلیلِ خطراتِ شناختهشدهٔ آن، معمولاً شیردهی در طولِ درمان توصیه نمیشود؛ تصمیمِ نهایی در هر دو مورد با پزشکِ معالج است.
نگهداری
سیدوفوویر فقط در محیطِ درمانی و توسطِ کادرِ پزشکی تزریق میشود، بنابراین نگهداریِ آن در منزل معمولاً موضوعیت ندارد. این دارو در بیمارستان یا داروخانه، دور از نورِ مستقیم و در دمایِ مناسب نگهداری میشود و پیش از هر تزریق، تاریخِ انقضا و سلامتِ ظاهریِ محلول بررسی میگردد. اگر به هر دلیل داروی باقیمانده در اختیارِ شما قرار گرفت، آن را دور از دسترسِ کودکان نگهدارید و دربارهٔ نحوهٔ دفعِ صحیحِ آن از داروساز بپرسید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 75 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا سیدوفوویر بهصورتِ قرص هم موجود است؟
۰۲چرا همراه با سیدوفوویر داروی دیگری هم به من داده میشود؟
۰۳چرا باید پیش از هر نوبتِ تزریق آزمایش بدهم؟
۰۴آیا سیدوفوویر با داروهای دیگرم تداخل دارد؟
۰۵مصرفِ سیدوفوویر تا کِی ادامه دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه J05AB12. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.