سریتینیب
سریتینیب یک داروی ضدسرطان هدفمند از گروه مهارکنندههای تیروزینکیناز است. با مهار پیامهای رشد غیرطبیعی کیناز لنفوم آناپلاستیک، رشد برخی سلولهای سرطانی را کند میکند.
بیشتر برای درمان سرطان پیشرفته یا منتشر ریهٔ غیرکوچکسلولی در بزرگسالانی به کار میرود که تومورشان تغییرات فعالکنندهٔ کیناز لنفوم آناپلاستیک دارد. انتخاب بیمار باید بر پایهٔ آزمایش تأییدکنندهٔ تومور باشد.
آسیب کبدی، التهاب ریه و اختلال ریتم قلب از خطرهای مهم آن هستند؛ اسهال و استفراغ شدید نیز میتواند کمآبی ایجاد کند. زردی، تنگی نفس جدید، غش یا تپش نامنظم نیازمند ارزیابی فوری است.
پیش از شروع، بیماریهای کبدی و قلبی، ضربان کند، دیابت، مشکلات ریوی یا کلیوی و همهٔ داروها و مکملها را مطرح کنید. بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی نیز باید از ابتدا گفته شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سریتینیب یک داروی خوراکی ضدسرطان از گروه مهارکنندههای تیروزینکیناز است. این دارو پیامهای رشد ناشی از شکل غیرطبیعی کیناز لنفوم آناپلاستیک را مهار میکند و به کند شدن رشد و گسترش برخی سلولهای سرطان ریه کمک میکند. کاربرد اصلی آن در بزرگسالان مبتلا به سرطان پیشرفتهٔ ریهٔ غیرکوچکسلولی با این نشانگر مولکولی است. از نامهای تجاری شناختهشدهٔ آن در ایران میتوان به اسپکسیب و زایکادیا اشاره کرد.
موارد مصرف
- درمان اولیهٔ بزرگسالان مبتلا به سرطان پیشرفتهٔ ریهٔ غیرکوچکسلولی با تغییرات فعالکنندهٔ کیناز لنفوم آناپلاستیک
- درمان همان سرطان پس از درمان قبلی با کریزوتینیب
- درمان تکدارویی سرطان پیشرفته یا منتشر ریهٔ غیرکوچکسلولی، پس از تأیید نشانگر تومور با آزمایش معتبر
روش مصرف
سریتینیب طبق نسخهٔ متخصص سرطان، معمولاً همراه غذا و در ساعت ثابتی از هر روز مصرف میشود؛ کپسول را کامل با آب ببلعید و آن را نجوید، خرد نکنید یا باز نکنید. خودسرانه بین مصرف همراه غذا و ناشتا جابهجا نشوید، زیرا جذب دارو تغییر میکند. اگر پس از مصرف استفراغ کردید، نوبت اضافی مصرف نکنید و نوبت بعدی را طبق برنامه ادامه دهید. قطع، وقفه یا کاهش مقدار دارو باید فقط بر اساس نظر پزشک انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به سریتینیب یا هر یک از اجزای کپسول حساسیت دارید، پیش از شروع بگویید.
- سابقهٔ بیماری کبد، هپاتیت، بالا بودن آنزیمهای کبدی یا بیماری شدید کلیه را مطرح کنید. برای کودکان و نوجوانان، ایمنی و اثربخشی دارو بهخوبی مشخص نشده است.
- سابقهٔ ضربان کند یا نامنظم، غش، بیماری قلبی، طولانی بودن فاصلهٔ الکتریکی ضربان قلب در نوار قلب یا پایین بودن پتاسیم و منیزیم را اطلاع دهید.
- بیماری ریوی، سرفه یا تنگی نفس جدید، و نیز سابقهٔ التهاب لوزالمعده یا درد شدید و مداوم شکم باید بررسی شود.
- اگر دیابت یا پیشدیابت دارید یا کورتون مصرف میکنید، از ابتدا اطلاع دهید؛ این دارو میتواند قند خون را بالا ببرد.
- فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی، بهویژه داروهای قلب، عفونت، تشنج، معده و رقیقکنندهٔ خون، و نیز بارداری، احتمال بارداری، شیردهی یا قصد بارداری را با تیم درمان در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- اسهال
- تهوع یا استفراغ
- درد شکم، سوءهاضمه یا سوزش سر دل
- یبوست
- خستگی، کاهش اشتها یا کاهش وزن
- بثورات پوستی یا تغییرات بینایی مانند تاری دید
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، مدفوع روشن، خستگی غیرعادی یا درد سمت راست بالای شکم میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد؛ همان روز با پزشک تماس بگیرید و اگر شدید است فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سرفهٔ تازه یا بدترشونده، تنگی نفس، تب یا درد قفسهٔ سینه میتواند نشانهٔ التهاب ریه باشد؛ فوراً برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید و در تنگی نفس شدید به اورژانس مراجعه کنید.
- غش، تپش قلب، ضربان نامنظم، سرگیجهٔ شدید یا درد قفسهٔ سینه ممکن است نشانهٔ اختلال ریتم یا کندی قلب باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهال یا استفراغ شدید و مداوم، ناتوانی در نوشیدن، کاهش واضح ادرار یا گیجی میتواند نشاندهندهٔ کمآبی و اختلال املاح باشد؛ همان روز ارزیابی پزشکی بگیرید و در حالت شدید به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید و مداوم بالای شکم، بهویژه همراه با انتشار به پشت یا استفراغ، میتواند نشانهٔ التهاب لوزالمعده باشد؛ فوراً با پزشک تماس بگیرید.
- تورم ناگهانی صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده، خسخس یا تنگی نفس میتواند نشانهٔ واکنش حساسیتی شدید باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
سریتینیب با برخی داروها تداخل مهم دارد. بعضی داروهای ضدقارچ، ضدویروس و آنتیبیوتیکها میتوانند مقدار آن را در خون بالا ببرند؛ داروهایی مانند ریفامپین، کاربامازپین، فنیتوئین، فنوباربیتال و علف چای ممکن است اثرش را کم کنند. داروهای کاهشدهندهٔ اسید معده، از جمله مهارکنندههای پمپ پروتون، داروهای مهارکنندهٔ گیرندهٔ هیستامین و آنتیاسیدها، ممکن است جذب آن را تغییر دهند. داروهای طولانیکنندهٔ فاصلهٔ ضربان قلب یا کاهندهٔ ضربان، و نیز وارفارین و دیگوکسین، به بررسی دقیق نیاز دارند. گریپفروت و آب گریپفروت مصرف نکنید؛ الکل نیز بهدلیل احتمال آسیب کبدی و تشدید تهوع بهتر است مصرف نشود. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را پیش از شروع و در طول درمان به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات انسانی دربارهٔ مصرف سریتینیب در بارداری محدود است و خطر برای جنین رد نشده است؛ در بارداری فقط زمانی مصرف میشود که متخصص ضرورت آن را تشخیص دهد. اگر باردارید، احتمال بارداری دارید یا قصد بارداری دارید، پیش از شروع یا در طول درمان اطلاع دهید و دربارهٔ پیشگیری مؤثر در طول درمان و مدتی پس از قطع برنامهریزی کنید. ورود سریتینیب به شیر انسان مشخص نیست و خطر برای نوزاد قابل رد نیست؛ دربارهٔ ادامهٔ شیردهی و درمان باید با متخصص تصمیمگیری شود. اثر دارو بر باروری نیز قطعی نیست.
نگهداری
در بستهبندی اصلی و در دمای اتاق، دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید و آن را در دسترس کودکان نگذارید. تاریخ انقضا و سلامت بسته را بررسی کنید و کپسولهای تاریخگذشته یا دارای ظاهر غیرعادی را مصرف نکنید. داروی باقیمانده را طبق راهنمای داروساز دفع کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 150 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا سریتینیب را باید همراه غذا مصرف کرد؟
۰۲اگر بعد از مصرف سریتینیب استفراغ کردم، نوبت دیگری بخورم؟
۰۳آیا میتوانم هنگام مصرف سریتینیب گریپفروت بخورم؟
۰۴آیا هنگام مصرف سریتینیب به آزمایش نیاز دارم؟
۰۵سرفه یا تنگی نفس جدید هنگام مصرف سریتینیب مهم است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۱ سازنده، در گروه L01XE. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.