سفالکسین
سفالکسین آنتیبیوتیکی خوراکی از خانوادهی سفالوسپورینهای نسل اول است که با مهار ساخت دیوارهی سلولی باکتریها، آنها را از بین میبرد.
بیشتر برای درمان عفونتهای باکتریاییِ گوش میانی، گلو و لوزه، پوست و مجاری ادراری، و گاهی عفونتهای استخوان تجویز میشود.
اگر پیشتر به پنیسیلین یا سفالوسپورینهای دیگر حساسیت داشتهاید، پیش از مصرف حتماً به پزشک بگویید، چون احتمال واکنش آلرژیک مشترک میان این دو خانواده وجود دارد.
در صورت بروز کهیر گسترده، ورم صورت یا گلو، یا تنگی نفس، بیدرنگ با اورژانس تماس بگیرید یا به بیمارستان مراجعه کنید؛ در صورت اسهال شدید، آبکی یا خونی که ادامه دارد (حتی پس از قطع دارو)، هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سفالکسین آنتیبیوتیکی خوراکی از خانوادهی سفالوسپورینهای نسل اول است؛ این خانواده همراه با پنیسیلینها در گروه بزرگتر آنتیبیوتیکهای بتالاکتام قرار میگیرد و در ردهی داروهای ضدعفونت سیستمیک دستهبندی میشود. این دارو با مهار ساخت دیوارهی سلولی باکتریها در حین رشد و تقسیم آنها، از تکمیل و استحکام این دیواره جلوگیری میکند و در نتیجه باکتری از بین میرود؛ به همین دلیل آنتیبیوتیکی باکتریکش بهشمار میآید. طیف اثر آن بیشتر باکتریهای گرممثبت و برخی باکتریهای گرممنفیِ شایع در عفونتهای گوش، گلو، پوست و مجاری ادراری را پوشش میدهد و تنها روی عفونتهای باکتریایی اثر دارد، نه بیماریهای ویروسی مانند سرماخوردگی. سفالکسین در ایران با نامهای تجاریای مانند کفلکس شناخته میشود و بهشکل کپسول و پودر برای تهیهی سوسپانسیون خوراکی عرضه میشود. این متن جنبهی آموزشی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص یا تجویز پزشک نیست.
موارد مصرف
- عفونت گوش میانی (اوتیت میانی)
- گلودرد و التهاب لوزهی استرپتوکوکی
- عفونتهای پوست و بافت نرم
- عفونتهای مجاری ادراری
- عفونتهای استخوان مانند استئومیلیت، طبق تشخیص پزشک
روش مصرف
سفالکسین را میتوان با معدهی خالی یا همراه غذا مصرف کرد؛ اگر دچار ناراحتی معده میشوید، خوردن آن همراه غذا معمولاً کمککننده است. سعی کنید نوبتهای مصرف را در فاصلههای زمانی منظم و طبق برنامهای که پزشک یا داروساز تعیین کرده رعایت کنید تا سطح دارو در بدن یکنواخت بماند. حتی اگر پس از چند روز حالتان بهتر شد، دورهی درمان را زودتر از موعد قطع نکنید، چون این کار میتواند به بازگشت عفونت یا مقاومشدن باکتریها بینجامد. اگر از پودر سوسپانسیون استفاده میکنید، پیش از هر بار مصرف ظرف را خوب تکان دهید تا دارو یکنواخت پخش شود. در صورت فراموشکردن یک نوبت، بهمحض یادآوری آن را مصرف کنید مگر آنکه به نوبت بعدی نزدیک باشید که در این صورت نباید دو دوز را با هم جبران کرد. مقدار و مدت دقیق مصرف را فقط پزشک بر اساس نوع عفونت شما تعیین میکند و هر تغییری باید با هماهنگی او یا داروساز انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونت گوش میانی
با یا بدون غذا قابل مصرف است؛ دوره درمان را کامل کنید.
گلودرد و التهاب لوزهٔ استرپتوکوکی
دورهٔ ۱۰ روزه باید کامل شود؛ در سابقهٔ حساسیت فوری و شدید به پنیسیلین، مصرف فقط با نظر پزشک باشد.
عفونتهای پوست و بافت نرم
در عفونت شدید یا گسترده، ارزیابی پزشک و تنظیم دوز ضروری است.
عفونتهای مجاری ادراری
انتخاب دارو بهتر است بر پایهٔ کشت و حساسیت باکتریایی باشد؛ تب یا درد پهلو نیازمند ارزیابی پزشکی است.
عفونت استخوان مانند استئومیلیت
درمان باید با ارزیابی تخصصی و معمولاً بر پایهٔ کشت انجام شود؛ قطع خودسرانه میتواند باعث عود عفونت شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به سفالوسپورینها یا پنیسیلینها حساسیت یا واکنش آلرژیک داشتهاید، حتماً به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- سابقهی بیماری کلیوی را با پزشک در میان بگذارید، زیرا سفالکسین از راه کلیه دفع میشود و ممکن است تنظیم دوز لازم باشد.
- اگر دیابت دارید و متفورمین مصرف میکنید، این موضوع را به پزشک بگویید، چون سفالکسین میتواند غلظت متفورمین را در خون تحت تأثیر قرار دهد.
- سابقهی اسهال شدید یا کولیت مرتبط با مصرف آنتیبیوتیکهای قبلی را با پزشک در میان بگذارید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی خود را به پزشک یا داروساز نشان دهید.
- در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- تهوع یا ناراحتی معده
- اسهال خفیف
- درد یا نفخ خفیف شکم
- سردرد
- برفک (کاندیدیازیس) دهانی یا واژینال
- نشانههای آلرژی شدید مانند کهیر گسترده، ورم صورت، لب، زبان یا گلو، یا تنگی نفس: مصرف را قطع کنید و فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به بیمارستان مراجعه کنید.
- اسهال شدید، آبکی یا خونی که ادامهدار است یا حتی چند هفته پس از قطع دارو شروع میشود: میتواند نشانهی التهاب روده ناشی از آنتیبیوتیک باشد؛ سریع به پزشک اطلاع دهید.
- بثورات پوستی گسترده همراه با تاول، پوستهپوستهشدن پوست، یا تب و ورم غدد لنفاوی: نشانهی واکنش پوستی جدی است و نیاز به مراجعهی فوری پزشکی دارد.
- کاهش محسوس حجم ادرار، ورم غیرمعمول بدن یا خستگی شدید: میتواند بهندرت نشانهی درگیری کلیه باشد؛ موضوع را در اسرعوقت با پزشک در میان بگذارید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، رنگپریدگی، یا عفونتهای مکرر در مصرف طولانیمدت: بهندرت میتواند نشانهی تغییر در سلولهای خونی باشد و باید بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
سفالکسین میتواند با چند دارو تداخل داشته باشد. پروبنسید دفع کلیوی سفالکسین را کند میکند و سطح آن را در خون بالا میبرد. در افرادی که همزمان متفورمین مصرف میکنند، سفالکسین ممکن است دفع کلیوی متفورمین را کاهش دهد و غلظت آن را در خون بیشتر کند؛ به همین دلیل پزشک ممکن است پایش دقیقتری برای کنترل قند خون در نظر بگیرد. در بیمارانی که وارفارین یا سایر داروهای ضدانعقاد مصرف میکنند، آنتیبیوتیکها گاهی اثر رقیقکنندگی خون را تشدید میکنند و ممکن است نیاز به پایش دقیقتر باشد. تداخل مستقیم و شناختهشدهای میان سفالکسین و الکل گزارش نشده است، هرچند در دوران بیماری و درمان بهتر است مصرف الکل را محدود کنید. برای اطمینان از نبود تداخل با سایر داروها یا مکملها، فهرست کامل داروها و مکملهای مصرفی خود را به پزشک و داروساز اطلاع دهید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
سفالکسین از آنتیبیوتیکهایی است که تجربهی بالینی نسبتاً طولانی در بارداری دارد و در صورت نیاز واقعی به آنتیبیوتیک، معمولاً یکی از گزینههای در دسترس پزشک بهشمار میآید؛ بااینحال تصمیم نهایی دربارهی مصرف در بارداری همیشه با پزشک است. این دارو به مقدار کمی در شیر مادر ترشح میشود و عموماً با شیردهی ناسازگاری جدی ندارد، هرچند ممکن است بهندرت باعث اسهال خفیف یا برفک در نوزاد شود؛ در صورت مشاهدهی این نشانهها، پزشک را مطلع کنید. در هر دو حالت، مصرف را فقط طبق تجویز و زیر نظر پزشک ادامه دهید.
نگهداری
کپسولهای سفالکسین را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید. اگر داروخانه پودر آن را بهصورت سوسپانسیون (شربت) برایتان آماده کرده باشد، معمولاً باید در یخچال نگهداری شود و پس از گذشت مدتی که روی برچسب قید شده، اثر خود را از دست میدهد؛ به تاریخ روی برچسب و توصیهی داروساز توجه کنید. دارو را همیشه دور از دید و دسترس کودکان نگه دارید، پیش از هر مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا باقیمانده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهی خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پودر برای سوسپانسیون | 125 mg / 5mL |
| پودر برای سوسپانسیون | 250 mg / 5 mL |
| پودر برای سوسپانسیون | 500 mg |
| کپسول | 500 mg |
| کپسول | 250 mg / 5 mL |
| کپسول | 250 mg |
| کپسول | 125 mg / 5mL |
| پودر | 125 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳۵ برند از ۱۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا سفالکسین همان پنیسیلین است؟
۰۲چرا باید دورهی درمان با سفالکسین را کامل کنم، حتی اگر حالم زودتر بهتر شد؟
۰۳آیا سفالکسین برای سرماخوردگی یا آنفولانزا هم اثر دارد؟
۰۴اگر به پنیسیلین حساسیت دارم، مصرف سفالکسین چه خطری دارد؟
۰۵آیا مصرف سفالکسین باعث اسهال میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳۵ برند از ۱۷ سازنده، در گروه J01DB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.