سفتولوزان/تازوباکتام
سفتولوزان/تازوباکتام یک ترکیب ضدباکتری تزریقی از خانوادهٔ بتالاکتامهاست. سفتولوزان دیوارهٔ باکتری را هدف میگیرد و تازوباکتام از غیرفعال شدن آن توسط برخی آنزیمهای باکتریایی جلوگیری میکند.
بیشتر برای عفونتهای پیچیدهٔ ادراری و کلیه، عفونتهای پیچیدهٔ داخل شکم و پنومونی باکتریایی بیمارستانی یا مرتبط با دستگاه تنفس مصنوعی استفاده میشود. در عفونت پیچیدهٔ داخل شکم، ممکن است همراه مترونیدازول تجویز شود.
سابقهٔ حساسیت شدید به پنیسیلینها، سفالوسپورینها یا دیگر بتالاکتامها و نیز بیماری کلیه را پیش از تزریق اعلام کنید؛ برنامهٔ درمان در اختلال کلیه باید تنظیم شود. تنگی نفس و تورم ناگهانی یا اسهال آبکی و خونی شدید نیازمند رسیدگی فوری است.
اگر باردار یا شیرده هستید، دیالیز میشوید، سابقهٔ اسهال شدید پس از آنتیبیوتیک دارید یا داروهای دیگری مصرف میکنید، پیش از شروع درمان با پزشک یا داروساز مطرح کنید. کاهش ادرار، بثورات گسترده یا اسهال شدید را به تأخیر نیندازید.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
سفتولوزان/تازوباکتام، که با نام تجاری زرباکسا شناخته میشود، یک آنتیبیوتیک تزریقی از خانوادهٔ بتالاکتامهاست و شامل یک سفالوسپورین به همراه مهارکنندهٔ بتالاکتاماز است. سفتولوزان ساخت دیوارهٔ سلولی باکتری را مختل میکند و تازوباکتام جلوی تخریب سفتولوزان توسط برخی آنزیمهای باکتریایی را میگیرد. این ترکیب برای عفونتهای جدی و پیچیدهٔ ناشی از باکتریهای حساس، بهویژه برخی باکتریهای گرممنفی مانند سودوموناس، استفاده میشود. روی سرماخوردگی، آنفلوانزا و دیگر عفونتهای ویروسی اثر ندارد.
موارد مصرف
- عفونتهای پیچیدهٔ داخل شکم، معمولاً همراه مترونیدازول
- عفونتهای پیچیدهٔ دستگاه ادراری، از جمله عفونت حاد کلیه
- پنومونی باکتریایی بیمارستانی
- پنومونی مرتبط با دستگاه تنفس مصنوعی
روش مصرف
سفتولوزان/تازوباکتام به شکل پودر ویال پس از آمادهسازی، فقط از راه سرم وریدی و توسط کادر درمان تجویز میشود و برای خوردن یا تزریق عضلانی نیست. مقدار، فاصلهٔ نوبتها و طول درمان را پزشک بر اساس محل عفونت، نتیجهٔ کشت، سن و وزن و عملکرد کلیه تعیین میکند؛ در نارسایی کلیه یا تغییر عملکرد آن ممکن است برنامهٔ درمان تغییر کند. نوبتها را کامل و منظم دریافت کنید و با بهتر شدن علائم، درمان را خودسرانه قطع نکنید. چون دارو وریدی است، غذا زمان تزریق را تعیین نمیکند؛ اگر نوبتی از دست رفت، با مرکز درمانی برای برنامهٔ بعدی تماس بگیرید و مقدار جبرانی نگیرید. در عفونت پیچیدهٔ داخل شکم، مترونیدازول ممکن است همزمان تجویز شود و حذف آن بدون دستور میتواند درمان را ناقص کند.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت به سفتولوزان/تازوباکتام، پنیسیلینها، سفالوسپورینها، پیپراسیلین/تازوباکتام یا دیگر آنتیبیوتیکهای بتالاکتام را بگویید؛ واکنشهایی مانند تنگی نفس، تورم یا افت فشار اهمیت ویژه دارند.
- سابقهٔ بیماری یا نارسایی کلیه، کاهش ادرار، بالا بودن کراتینین یا تغییر اخیر آزمایشهای کلیه و دیالیز را اعلام کنید؛ این دارو عمدتاً از کلیه دفع میشود و به پایش و تنظیم درمان نیاز دارد.
- فهرست کامل داروها و مکملهایتان، بهویژه پروبنسید و داروهایی که ممکن است به کلیه آسیب بزنند، همراه داشته باشید.
- اگر در حال حاضر اسهال شدید دارید یا پس از آنتیبیوتیک قبلی دچار التهاب شدید روده یا اسهال طولانی شدهاید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید.
- بارداری، قصد بارداری و شیردهی را مطرح کنید؛ برای این ترکیب اطلاعات انسانی محدودی وجود دارد.
- در کودکان، سالمندان و بیماران بدحال، سن، وزن، وضعیت آب بدن و عملکرد کلیه باید در تعیین برنامهٔ درمان لحاظ شود.
عوارض احتمالی
- تهوع
- اسهال
- سردرد
- تب یا احساس تب
- استفراغ یا یبوست
- بالا رفتن آنزیمهای کبدی در آزمایش خون، بهویژه در درمان پنومونی بیمارستانی
- واکنش حساسیتی شدید مانند کهیر گسترده، تورم لبها یا زبان، خسخس، تنگی نفس، سرگیجه شدید یا غش: حین تزریق فوراً به کادر درمان اطلاع دهید و در صورت بروز پس از ترخیص فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهال آبکی یا خونی مکرر، دلپیچه و تب، حتی هفتهها پس از پایان درمان: برای ارزیابی سریع مراجعه کنید و خودسرانه داروی ضداسهال نخورید.
- کاهش واضح ادرار، ورم پا یا صورت، افزایش سریع وزن، خستگی شدید یا گیجی غیرمعمول: همان روز به پزشک یا مرکز درمانی اطلاع دهید تا عملکرد کلیه بررسی و درمان تنظیم شود.
- راش گسترده همراه با تاول، زخم دهان یا پوستهریزی پوست: دارو نیازمند ارزیابی فوری است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این دارو وریدی است و غذا تداخل مستقیم مهمی با آن ندارد؛ تداخلهای گستردهای از راه سوختوساز کبدی با داروهای رایج نیز انتظار نمیرود. پروبنسید، دارویی که گاهی برای نقرس به کار میرود، و برخی داروهای مهارکنندهٔ انتقالدهندههای کلیوی میتوانند سطح تازوباکتام را بالا ببرند؛ همراهی با داروهای اثرگذار بر کلیه نیز پایش کلیه را مهمتر میکند. اگر مترونیدازول هم در نسخهٔ عفونت شکمی شماست، الکل مصرف نکنید، چون مترونیدازول با الکل میتواند واکنش ناخوشایند ایجاد کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرف خودِ این ترکیب در بارداری، دادهٔ انسانی کافی وجود ندارد؛ بنابراین پزشک آن را با سنجش نیاز به درمان عفونت و سود و خطر برای مادر و جنین انتخاب میکند. دادههای کلی دربارهٔ سفالوسپورینها نگرانکننده نیست، اما تصمیم دربارهٔ این ترکیب باید فردی باشد. دربارهٔ ورود سفتولوزان یا تازوباکتام به شیر انسان و اثر آن بر شیرخوار نیز اطلاعات کافی در دست نیست؛ شیردهی را خودسرانه قطع نکنید.
نگهداری
ویال پودر را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد و دور از نور نگه دارید و از یخزدگی محافظت کنید؛ آن را دور از دسترس کودکان بگذارید و تاریخ انقضا را بررسی کنید. محلول آمادهشده باید طبق دستور کادر درمان مصرف شود و باقیمانده را برای نوبت بعد نگه ندارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1 g / 0.5 g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱زرباکسا دقیقاً چه دارویی است؟
۰۲آیا این دارو برای عفونت شکمی باید همراه مترونیدازول باشد؟
۰۳اگر نارسایی کلیه یا دیالیز داشته باشم، میتوانم این دارو را دریافت کنم؟
۰۴آیا بعد از بهتر شدن تب میتوانم تزریق را قطع کنم؟
۰۵اسهال بعد از دریافت این دارو چه زمانی خطرناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه J01DI54. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.