پیپراسیلین/تازوباکتام
پیپراسیلین/تازوباکتام یک آنتیبیوتیک تزریقی از خانوادهٔ پنیسیلینهاست که با مهار ساخت دیوارهٔ باکتری، عفونتهای حساس را درمان میکند. تازوباکتام از تخریب پیپراسیلین بهوسیلهٔ برخی آنزیمهای باکتریایی جلوگیری میکند.
بیشتر برای عفونتهای شدید یا پیچیدهٔ ریه، شکم، پوست و بافت نرم، مجاری ادراری و عفونتهای لگنی بهکار میرود؛ انتخاب آن به نوع عفونت و نظر پزشک بستگی دارد.
این دارو فقط بهصورت تزریق داخلوریدی و معمولاً در بیمارستان یا مرکز درمانی مصرف میشود. حساسیت به پنیسیلینها یا سفالوسپورینها، بیماری کلیه و سابقهٔ اسهال شدید پس از آنتیبیوتیک را پیش از تزریق اعلام کنید.
اگر پس از تزریق تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده، اسهال آبکی یا خونی، تشنج یا کاهش واضح ادرار ایجاد شد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید. در صورت تب ماندگار یا بدترشدن علائم عفونت نیز ارزیابی مجدد لازم است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
پیپراسیلین/تازوباکتام یک آنتیبیوتیک تزریقی از خانوادهٔ پنیسیلینهای بتالاکتام و ترکیبی از یک پنیسیلین با دامنهٔ اثر گسترده و یک مهارکنندهٔ بتالاکتاماز است. پیپراسیلین با مختلکردن ساخت دیوارهٔ سلولی، باکتریهای حساس را از بین میبرد و تازوباکتام اثر آن را در برابر بعضی باکتریهای مقاوم تقویت میکند. این دارو برای عفونتهای باکتریایی متوسط تا شدید استفاده میشود و برای سرماخوردگی یا عفونتهای ویروسی اثر ندارد. مقدار و فاصلهٔ تزریق بر اساس نوع عفونت، وضعیت بیمار و بهویژه عملکرد کلیه تعیین میشود.
موارد مصرف
- عفونتهای پیچیدهٔ داخل شکم، مانند آپاندیسیت عارضهدار یا التهاب پردهٔ صفاق
- ذاتالریه و دیگر عفونتهای شدید دستگاه تنفسی، از جمله برخی عفونتهای بیمارستانی
- عفونتهای پیچیدهٔ مجاری ادراری و کلیه
- عفونتهای پوست و بافت نرم، از جمله برخی عفونتهای پای دیابتی
- عفونتهای لگنی و زنان، مانند التهاب رحم پس از زایمان
- عفونتهای شدید باکتریایی چندمیکروبی، فقط در صورت تشخیص و تجویز پزشک
روش مصرف
پیپراسیلین/تازوباکتام بهصورت انفوزیون داخلوریدی و توسط کادر درمان تجویز میشود و نباید خودسرانه تزریق یا قطع شود. غذا بر جذب این داروی تزریقی اثر مستقیمی ندارد، اما زمانبندی و طول دوره باید دقیقاً طبق نسخه رعایت شود. اگر یک نوبت در مرکز درمانی از دست رفت، خودسرانه مقدار بعدی را دو برابر نکنید و با مرکز درمانی هماهنگ کنید. حتی با بهترشدن علائم، درمان تجویزشده را کامل کنید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به پیپراسیلین، پنیسیلینها، سفالوسپورینها یا دیگر آنتیبیوتیکهای بتالاکتام را بگویید؛ واکنشهایی مانند تنگی نفس، تورم یا افت فشار اهمیت ویژه دارند.
- اگر بیماری کلیه، دیالیز یا سابقهٔ تشنج دارید، اطلاع دهید؛ در این شرایط ممکن است پایش دقیقتر و تنظیم درمان لازم باشد.
- نارسایی قلبی، ورم، فشارخون بالا یا پیروی از رژیم کمنمک را مطرح کنید، چون این دارو میتواند بار سدیم بدن را افزایش دهد.
- سابقهٔ کولیت یا اسهال شدید پس از مصرف آنتیبیوتیک را به پزشک بگویید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای بدون نسخه، بهویژه وارفارین، هپارین، متوترکسات، وانکومایسین و پروبنسید را ارائه دهید.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا به نوزاد شیر میدهید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- اسهال یا شلشدن مدفوع
- یبوست
- تهوع
- سردرد
- بیخوابی
- درد، قرمزی یا التهاب محل تزریق
- کهیر گسترده، تورم لبها یا صورت، گرفتگی گلو، خسخس، تنگی نفس یا سرگیجه و افت فشار: احتمال حساسیت شدید مطرح است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تاول، کندهشدن پوست، زخم دهان یا درگیری چشمها همراه با تب: میتواند نشانهٔ واکنش پوستی شدید باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهال شدید، مکرر، آبکی یا خونی، حتی تا مدتی پس از پایان درمان: نیازمند ارزیابی سریع پزشکی است؛ داروی ضداسهال را خودسرانه مصرف نکنید.
- کاهش واضح ادرار، ورم، گیجی، بیقراری شدید یا تشنج: میتواند نشانهٔ آسیب کلیه یا اثر عصبی باشد؛ فوراً مراقبت پزشکی بگیرید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، رنگپریدگی شدید، تب یا گلودرد مداوم: ممکن است به اختلالات خونی مربوط باشد و باید سریع بررسی شود.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا ضعف شدید: برای ارزیابی آسیب کبدی یا عارضهٔ جدی، سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون دارو تزریقی است، تداخل غذایی مهمی ندارد. همزمانی با وارفارین یا هپارین میتواند نیاز به پایش بیشتر خونریزی داشته باشد؛ همراهی با متوترکسات ممکن است دفع آن را کاهش دهد و مصرف همزمان با وانکومایسین خطر آسیب حاد کلیه را بیشتر کند. پروبنسید نیز میتواند دفع دارو را تغییر دهد. الکل تداخل اختصاصی مهمی با این دارو ندارد، اما در زمان عفونت شدید مصرف آن میتواند حال عمومی را بدتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را پیش از شروع درمان به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
پیپراسیلین و تازوباکتام از جفت عبور میکنند و اطلاعات انسانی دربارهٔ ایمنی کامل آنها در بارداری محدود است؛ در صورت نیاز درمانی، پزشک خطر عفونت و فایدهٔ دارو را میسنجد. پیپراسیلین وارد شیر میشود و دربارهٔ ورود تازوباکتام به شیر اطلاعات محدودی وجود دارد. در شیرخوار، اسهال، برفک دهان یا بثورات پوستی را زیر نظر بگیرید و هر علامت نگرانکننده را گزارش کنید.
نگهداری
ویال پودری را پیش از حلکردن طبق شرایط درجشده روی جعبه، معمولاً در دمای اتاق کنترلشده و دور از گرما، نور مستقیم و رطوبت نگه دارید. محلول آمادهشده شرایط نگهداری و مدت مصرف محدودی دارد و باید توسط مرکز درمانی طبق دستور همان فرآورده آماده و مصرف شود. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از مصرف، تاریخ انقضا و ظاهر محلول را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | 4 g / 0.5 g |
| تزریقی برای محلول | 2 g / 0.25 g |
| تزریقی برای محلول | 3 g / 0.375 g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۲ برند از ۱۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پیپراسیلین/تازوباکتام برای سرماخوردگی یا آنفلوآنزا مناسب است؟
۰۲اگر قبلاً به پنیسیلین حساسیت داشتهام، آیا این دارو برایم خطرناک است؟
۰۳چرا هنگام دریافت این دارو آزمایش کلیه یا خون درخواست میشود؟
۰۴اگر با تزریق این دارو اسهال بگیرم، طبیعی است؟
۰۵آیا میتوانم بعد از بهترشدن، تزریقهای پیپراسیلین/تازوباکتام را قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۲ برند از ۱۸ سازنده، در گروه J01CR05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.