بوپرنورفین/نالوکسان
بوپرنورفین/نالوکسان ترکیبی از بوپرنورفین، یک داروی افیونی با اثر نسبی، و نالوکسان، مهارکنندهٔ گیرندههای افیونی، است. این قرص زیرزبانی برای درمان اختلال مصرف مواد افیونی به کار میرود.
بیشتر برای درمان نگهدارندهٔ اختلال مصرف مواد افیونی استفاده میشود و به کاهش میل شدید و علائم ترک کمک میکند. معمولاً همراه با پیگیری و حمایتهای درمانی مصرف میشود.
مصرف همزمان با الکل، داروهای آرامبخش، خوابآور یا مواد افیونی دیگر میتواند تنفس را بهطور خطرناک کند یا متوقف کند. قرص را فقط زیر زبان مصرف کنید و همیشه دور از دسترس کودکان نگه دارید.
پیش از شروع، بیماریهای تنفسی، کبدی یا کلیوی، آسیب سر، بارداری یا شیردهی و همهٔ داروها و مواد مصرفیتان را مطرح کنید. تنفس آهسته، بیدار نشدن، کبودی لبها یا تورم صورت و گلو نیازمند کمک فوری است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
بوپرنورفین/نالوکسان از داروهای مؤثر بر دستگاه عصبی و از درمانهای دارویی اختلال مصرف مواد افیونی است و به شکل قرص زیرزبانی با قدرتهای مختلف عرضه میشود. بوپرنورفین با تحریک نسبی گیرندههای افیونی، علائم ترک و میل به مصرف را کاهش میدهد. نالوکسان برای کاهش احتمال سوءمصرف از راه تزریق به ترکیب افزوده شده و در مصرف درست زیرزبانی، اثر درمانی اصلی را مختل نمیکند. اثر سرکوب تنفسی بوپرنورفین معمولاً از افیونیهای کامل کمتر است، اما صفر نیست و بهویژه همراه الکل یا آرامبخشها میتواند خطرناک باشد. این دارو باید در یک برنامهٔ درمانی منظم و تحت پیگیری مصرف شود.
موارد مصرف
- درمان نگهدارندهٔ اختلال مصرف مواد افیونی
- کاهش علائم ترک مواد افیونی
- کاهش میل شدید و وسوسهٔ مصرف مواد افیونی
- کمک به حفظ پرهیز و کاهش خطر بازگشت به مصرف در روند درمان
روش مصرف
این دارو برای مصرف موردی یا فقط هنگام احساس میل به مصرف نیست؛ برنامهٔ ثابت نسخه را رعایت کنید. قرص را کامل زیر زبان بگذارید و اجازه دهید کاملاً حل شود؛ آن را نصف نکنید، نجوید، نبلعید، خرد یا تزریق نکنید و تا حل شدن کامل چیزی نخورید یا ننوشید. پس از حل شدن، دهان را با کمی آب بشویید و آب را بنوشید؛ برای محافظت از دندانها تا دستکم یک ساعت مسواک نزنید و هر مشکل دندانی را زود گزارش کنید. در شروع درمان، باید علائم واقعی ترک آغاز شده باشد؛ شروع زودهنگام پس از مصرف مادهٔ افیونی میتواند ترک ناگهانی و شدید ایجاد کند، بنابراین زمان شروع را پزشک تعیین میکند. مقدار، فاصلهٔ نوبتها و مدت درمان را تغییر ندهید، در صورت فراموشی نوبت مقدار اضافی نخورید، و قطع یا کاهش درمان را فقط با برنامهٔ پزشک انجام دهید. تا وقتی اثر دارو بر هوشیاریتان روشن نشده، رانندگی و کار با ابزار خطرناک انجام ندهید. جایگزینکردن خودسرانهٔ این قرص با فرآوردهٔ دیگری که بوپرنورفین دارد نیز میتواند اثر متفاوتی داشته باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان نگهدارندهٔ اختلال مصرف مواد افیونی
قرص کامل زیر زبان حل شود؛ از جویدن، بلعیدن، تزریق یا همزمانی با الکل و داروهای آرامبخش پرهیز شود.
کاهش علائم ترک مواد افیونی
مصرف پیش از برطرف شدن اثر مادهٔ افیونی قبلی میتواند ترک القاشده و شدید ایجاد کند؛ آغاز درمان باید تحت نظارت باشد.
کاهش میل شدید و وسوسهٔ مصرف مواد افیونی
مصرف منظم برای کنترل وسوسه ضروری است؛ الکل، آرامبخشها و مواد افیونی دیگر خطر خوابآلودگی و سرکوب تنفس را افزایش میدهند.
کمک به حفظ پرهیز و کاهش خطر بازگشت به مصرف در روند درمان
قطع ناگهانی توصیه نمیشود؛ کاهش تدریجی زیر نظر پزشک خطر علائم ترک و بازگشت به مصرف را کاهش میدهد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به بوپرنورفین، نالوکسان یا هر جزء قرص حساسیت داشتهاید، پیش از مصرف بگویید.
- اگر آسم، بیماری ریوی، کاهش تنفس، وقفهٔ تنفسی هنگام خواب، خرخر شدید یا خوابآلودگی غیرعادی دارید، اطلاع دهید؛ سالمندان و افراد ضعیف نیز ممکن است به خوابآلودگی و افت فشار حساستر باشند.
- بیماری کبدی، هپاتیت، زردی، نارسایی کلیه یا دیالیز، آسیب سر یا سابقهٔ تشنج را به پزشک اطلاع دهید.
- نام همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها، داروهای گیاهی، الکل و مواد افیونی یا مواد دیگر را بگویید؛ بهویژه داروهای آرامبخش و خوابآور.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا به نوزاد شیر میدهید، پیش از مصرف مطرح کنید.
- دارو را به کودک یا فرد دیگری ندهید و آن را به هیچ شکل دیگری غیر از زیرزبانی مصرف نکنید؛ بلع تصادفی کودک یک فوریت پزشکی است.
عوارض احتمالی
- سردرد
- تهوع یا استفراغ
- یبوست
- تعریق
- درد یا ناراحتی شکم
- اختلال خواب، خستگی، سرگیجه یا خوابآلودگی خفیف
- تنفس آهسته یا سطحی، وقفهٔ تنفسی، خرخر غیرعادی، بیدار نشدن یا کبودی لبها؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید، فرد را تنها نگذارید و چیزی به او نخورانید.
- تورم صورت، لبها یا گلو، تنگی نفس، خسخس، کهیر، احساس غش یا از دست رفتن هوشیاری؛ احتمال حساسیت شدید است و به مراقبت فوری نیاز دارد.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، مدفوع بیرنگ، بیاشتهایی، درد قسمت بالای شکم یا تهوع پایدار؛ سریعاً برای ارزیابی کبدی مراجعه کنید.
- خوابآلودگی شدید، گیجی، اختلال هماهنگی، افت فشار یا غش، بهویژه پس از مصرف الکل یا آرامبخشها؛ رانندگی نکنید و فوراً کمک پزشکی بگیرید.
- علائم ترک شدید یا ناگهانی مانند لرزش، تعریق، احساس گرما یا سرما، آبریزش بینی، اشکریزش، اسهال، استفراغ و درد عضلانی پس از شروع دارو؛ با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
- درد، تورم، قرمزی، بیحسی یا زخم مداوم دهان، پوسیدگی یا شکستگی دندان؛ موضوع را سریع به پزشک و دندانپزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
همراهی با الکل، داروهای آرامبخش و خوابآور، برخی داروهای ضداضطراب، شلکنندههای عضلانی، گاباپنتین یا پرگابالین و نیز سایر مواد افیونی میتواند خوابآلودگی عمیق، کندی تنفس، کما و مرگ ایجاد کند. داروهای ضد درد افیونی مانند ترامادول، کدئین، مورفین و متادون ممکن است اثر یکدیگر را تغییر دهند؛ شروع نامناسب بوپرنورفین نیز میتواند ترک ناگهانی ایجاد کند. اگر برای جراحی، دندانپزشکی یا درد شدید به مسکن نیاز دارید، پزشک یا دندانپزشک باید از مصرف این دارو آگاه باشد. برخی آنتیبیوتیکها، داروهای ضدقارچ و داروهای ضدویروس میتوانند اثر بوپرنورفین را بالا یا پایین ببرند. غذا تداخل مهم شناختهشدهای ندارد، اما تا حل شدن کامل قرص نباید چیزی خورد یا نوشید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید؛ داروهای آرامبخش نسخهای را نیز خودسرانه قطع نکنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگر باردارید یا قصد بارداری دارید، درمان را خودسرانه قطع نکنید؛ ترک ناگهانی میتواند به مادر و جنین آسیب بزند. پزشک باید سود و خطر این ترکیب را ارزیابی کند، زیرا نوزاد ممکن است پس از تولد دچار علائم ترک افیونی شود و نیاز به پایش داشته باشد. بوپرنورفین وارد شیر مادر میشود و دربارهٔ نالوکسان در فرآوردهٔ ترکیبی اطلاعات محدودی وجود دارد؛ تصمیم دربارهٔ شیردهی باید با پزشک گرفته شود. خوابآلودگی، مکیدن ضعیف یا تنفس غیرعادی نوزاد نیازمند ارزیابی فوری است.
نگهداری
در بستهٔ اصلی، در دمای اتاق و دور از نور مستقیم، گرما و رطوبت نگه دارید؛ حمام و داخل خودرو مناسب نیستند. دارو را در جای قفلشده و دور از دید و دسترس کودکان و دیگران بگذارید؛ بلع تصادفی کودک یک فوریت پزشکی است. تاریخ انقضا و سلامت بسته را بررسی کنید و داروی اضافی یا تاریخگذشته را طبق راهنمای داروساز به شکل ایمن دور بیندازید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 2 mg / 0.5 mg |
| قرص | 8 mg / 2 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۶ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان قرص بوپرنورفین/نالوکسان را بلعید یا جوید؟
۰۲چرا بعد از شروع دارو علائم ترک شدید پیدا کردم؟
۰۳آیا هنگام مصرف این دارو میتوانم الکل یا قرص خواب بخورم؟
۰۴آیا میتوان این قرص را تزریق کرد یا به فرد دیگری داد؟
۰۵آیا میتوان درمان را ناگهان قطع کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۶ برند از ۵ سازنده، در گروه N07B. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.