بریگاتینیب
بریگاتینیب یک داروی ضدسرطان هدفمند از گروه مهارکنندههای تیروزینکیناز است. این دارو پیامهای رشد سلولهای سرطانیِ دارای تغییر ژنتیکی مشخص را مهار میکند.
بیشتر برای درمان سرطان ریهٔ غیرکوچکسلولیِ پیشرفته یا منتشرشده در بزرگسالان به کار میرود؛ به شرط آنکه بازآرایی ژن کیناز لنفوم آناپلاستیک در تومور تأیید شده باشد. این بررسی ژنتیکی پیش از انتخاب درمان اهمیت دارد.
تنگی نفس یا سرفهٔ تازه و رو به بدتر شدن، بهویژه در روزهای آغازین درمان، میتواند نشانهٔ التهاب جدی ریه باشد و ارزیابی فوری میخواهد. بریگاتینیب همچنین ممکن است فشارخون، ضربان قلب، بینایی، قند خون، کبد، لوزالمعده و عضلات را تحت تأثیر قرار دهد.
پیش از شروع، بیماریهای ریوی، فشارخون بالا، ضربان آهسته، مشکلات بینایی، دیابت، بیماری کبد یا کلیه و همهٔ داروها و مکملها را مطرح کنید. بارداری، قصد بارداری یا شیردهی نیز باید از ابتدا گفته شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بریگاتینیب که با نام تجاری آلونبریگ نیز شناخته میشود، یک داروی ضدسرطان هدفمند از گروه مهارکنندههای تیروزینکیناز است. با مهار فعالیت شکل غیرطبیعی پروتئین کیناز لنفوم آناپلاستیک، پیامهای رشد و بقای سلولهای سرطانی را کاهش میدهد. کاربرد اصلی آن درمان سرطان ریهٔ غیرکوچکسلولی پیشرفته یا منتشرشده در بزرگسالانی است که بازآرایی این ژن در تومورشان تأیید شده است. دارو به شکل قرص مصرف میشود و پایش فشارخون، ضربان قلب، قند خون و آزمایشهای کبد، لوزالمعده و عضلات در طول درمان اهمیت دارد.
موارد مصرف
- درمان تکدارویی سرطان ریهٔ غیرکوچکسلولی پیشرفته یا منتشرشده در بزرگسالان، با تأیید بازآرایی ژن کیناز لنفوم آناپلاستیک
- درمان خط نخست همین سرطان در بیمارانی که پیشتر مهارکنندهٔ این مسیر را دریافت نکردهاند
- درمان همین سرطان پس از پیشرفت بیماری با کریزوتینیب
روش مصرف
قرص را دقیقاً طبق نسخه و در زمان ثابتی از هر روز مصرف کنید؛ پزشک ممکن است درمان را با مقدار آغازین پایین شروع و در صورت تحمل افزایش دهد، بنابراین مقدار یا برنامه را خودسرانه تغییر ندهید. دارو را میتوان با یا بدون غذا مصرف کرد و قرص باید کامل با آب بلعیده شود؛ آن را خرد یا نجوید. اگر یک نوبت فراموش شد یا پس از مصرف استفراغ کردید، نوبت اضافی نخورید و نوبت بعدی را در زمان معمول مصرف کنید. اگر درمان به هر دلیل قطع شد، ازسرگیری آن ممکن است به برنامهٔ ویژه نیاز داشته باشد. در طول درمان، آزمایشها و اندازهگیری فشارخون، ضربان، قند، کارکرد کبد، لوزالمعده و عضله را طبق برنامه انجام دهید و در طول درمان و چند روز پس از آخرین نوبت، آفتاب مستقیم را محدود و از لباس محافظ و ضدآفتاب مناسب استفاده کنید.
پیش از مصرف بدانید
- نتیجهٔ آزمایش تومور برای تأیید بازآرایی ژن کیناز لنفوم آناپلاستیک را در اختیار پزشک بگذارید؛ بریگاتینیب برای هر نوع سرطان ریه مناسب نیست.
- سابقهٔ بیماری ریوی، تنگی نفس یا سرفهٔ مزمن، فشارخون بالا، ضربان آهسته، بیماری قلبی، سرگیجه یا غش را بگویید.
- اختلال دید، سابقهٔ التهاب لوزالمعده، بیماری کبد، بیماری کلیه یا دیالیز، دیابت یا اختلال تحمل قند را مطرح کنید.
- فهرست همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها و گیاهان دارویی را ارائه دهید؛ بهویژه داروهای ضدقارچ، برخی آنتیبیوتیکها، داروهای ضدصرع، ریفامپیسین و داروهای قلب یا فشارخون که ضربان را پایین میآورند. حساسیتهای دارویی را هم ذکر کنید.
- اگر باردار هستید، احتمال بارداری دارید، قصد بارداری یا شیردهی دارید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید؛ اثر روشهای پیشگیری نیز باید بررسی شود.
- ایمنی و اثربخشی در کودکان ثابت نشده است. در سالمندان یا نارسایی شدید کبد و کلیه، برنامهٔ درمان و پایش باید با دقت بیشتری تنظیم شود.
عوارض احتمالی
- اسهال
- تهوع یا استفراغ
- خستگی و بیحالی
- بثورات پوستی یا خارش
- سرفهٔ خفیف
- درد عضلانی، سردرد یا سرگیجه
- تنگی نفس، سرفهٔ تازه یا رو به بدتر شدن، تب یا درد قفسهٔ سینه: ممکن است نشانهٔ التهاب جدی ریه باشد؛ نوبت بعدی را تا ارزیابی پزشکی مصرف نکنید و فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- سردرد شدید، درد قفسهٔ سینه، تاری دید، تنگی نفس، سرگیجهٔ شدید یا غش: میتواند با فشارخون شدید یا کندی ضربان ارتباط داشته باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش یا تغییر ناگهانی دید، دوبینی، دیدن جرقهٔ نور، لکههای شناور یا حساسیت شدید به نور: رانندگی نکنید و همان روز برای ارزیابی پزشکی یا چشمپزشکی اقدام کنید.
- درد، حساسیت یا ضعف شدید عضلانی، بهویژه همراه ادرار تیره: احتمال آسیب عضله وجود دارد؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید و آزمایشهای لازم را پیگیری کنید.
- درد شدید قسمت بالای شکم که به پشت میزند، تهوع یا استفراغ شدید، زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد سمت راست بالای شکم، کبودی یا خونریزی غیرمعمول، تشنگی و ادرار زیاد یا گیجی: میتواند نشانهٔ آسیب لوزالمعده، کبد یا افزایش شدید قند باشد؛ همان روز به پزشک مراجعه کنید.
- تورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده، خسخس یا دشواری تنفس: احتمال واکنش شدید دارویی وجود دارد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
بریگاتینیب با برخی داروهای ضدقارچ مانند ایتراکونازول و کتوکونازول، بعضی آنتیبیوتیکها مانند کلاریترومایسین و برخی داروهای ضدویروس ممکن است مقدارش را در خون بالا ببرد؛ ریفامپیسین، کاربامازپین، فنیتوئین، فنوباربیتال و علف چای میتوانند مقدار یا اثر آن را کم کنند. بعضی داروهای قلب و فشارخون که ضربان را کند میکنند نیز خطر کندی ضربان را بیشتر میکنند. گریپفروت و آب گریپفروت مصرف نکنید. الکل ممکن است خستگی، سرگیجه و فشار بر کبد را بیشتر کند، بنابراین پرهیز از آن در طول درمان انتخاب امنتری است. فهرست کامل داروها، مسکنها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را پیش از شروع و هنگام هر تغییر به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بریگاتینیب میتواند به جنین آسیب برساند و دادهٔ کافی دربارهٔ مصرف آن در بارداری وجود ندارد. زنان دارای امکان بارداری باید پیش از شروع بررسی بارداری داشته باشند و هنگام درمان و دستکم تا ۴ ماه پس از آخرین نوبت از پیشگیری مؤثرِ غیرهورمونی استفاده کنند؛ مردانی که همسر یا شریک دارای امکان بارداری دارند نیز هنگام درمان و تا ۳ ماه پس از آخرین نوبت باید پیشگیری کنند. شیردهی در زمان درمان و تا ۱ هفته پس از آخرین نوبت نباید انجام شود، چون مشخص نیست دارو وارد شیر میشود یا چه اثری بر نوزاد دارد. این دارو ممکن است باروری مردان را کاهش دهد؛ بارداری یا قصد فرزندآوری را پیش از درمان مطرح کنید.
نگهداری
قرص را در دمای اتاق، در بستهبندی اصلی و دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم نگه دارید. آن را دور از دسترس کودکان بگذارید و پیش از مصرف تاریخ انقضا و سالم بودن بستهبندی را بررسی کنید؛ داروی تاریخگذشته یا آسیبدیده را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 90 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا هر بیمار مبتلا به سرطان ریه میتواند بریگاتینیب بگیرد؟
۰۲آیا بریگاتینیب را با غذا مصرف کنم؟
۰۳اگر یک نوبت را فراموش کردم یا بعد از مصرف استفراغ کردم چه کنم؟
۰۴آیا میتوانم هنگام مصرف بریگاتینیب گریپفروت بخورم؟
۰۵تنگی نفس یا سرفه در روزهای اول درمان را نادیده بگیرم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه L01XE. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.